III SA/Gl 507/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącą od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej 500,00 zł (słownie: pięćset złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddala. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca domagała się zwolnienia z kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków. W uzasadnieniu powyższego podała, że wspólne gospodarstwo prowadzi z 11-letnią córką, która od urodzenia jest osobą niepełnosprawną (vide: dokumenty przedłożone przy piśmie z dnia 8 i 28 czerwca 2017 r.). Wprawdzie pozostaje w formalnym związku małżeńskim, jednak mąż dwa lata temu wyprowadził się na Słowację i sporadycznie partycypuje w kosztach utrzymania córki, która z uwagi na stan zdrowia wymaga specjalnej diety oraz regularnego zażywania lekarstw. Po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej jedynym źródłem utrzymania skarżącej są dochody uzyskiwane ze Spółki A s.r.o. na S.. Z powyższego tytułu uzyskuje miesięcznie 435 EUR z czego ok. 215,00 EUR potrącane jest na ubezpieczenie. Tym samym do dyspozycji skarżącej pozostaje ok. 220,00 EUR, to jest ok. 940,00 zł, podczas gdy ponoszone wydatki obejmują koszty: mieszkania i mediów (1.300,00 zł), wyżywienia (1.000,00 zł), leczenia i lekarstw (800,00 zł) oraz pozostałe koszty w postaci: środków higieny, zakupu ubrań, paliwa, ubezpieczenia, edukacji córki (1.300,00 zł). W ich ponoszeniu pomagają skarżącej rodzice i rodzina (vide: oświadczenie z dnia 5 czerwca 2017 r.), a także sporadycznie mąż. Jako składniki posiadanego majątku skarżąca wymieniła zajęty przez organ skarbowy samochód marki Seat Leon rocznik 2003 o wartości ok. 6.000,00 zł (vide: dokumenty dołączone do pisma z dnia 8 czerwca 2017 r.), 50% udziałów w Spółce B spol. s.r.o. w C.. Wartość nominalna posiadanych udziałów wynosi ok. 15.940,00 zł. Dodatkowo posiada 100% udziałów w Spółce A s.r.o. na S., które nabyła w 2013 r. za kwotę 1.000 EUR, czyli ok. 4.250,00 zł, a ich wartość rynkowa nie zmieniła się, bowiem Spółka praktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej. Udziały te prawdopodobnie zostaną zajęte na poczet zobowiązań w niniejszej sprawie. W uzupełnieniu podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono faktury ponoszonych wydatków. Ponadto w piśmie z dnia 8 i 28 czerwca 2017 r. wyjaśniono, że skarżąca zamieszkuje wspólnie z rodzicami i babcią, do której należy dom o pow. [...] m2 plus piwnica [...] m2 na działce o pow. [...] ha (vide: odpis z księgi wieczystej). Jednak nie prowadzi z rodzicami i babcią wspólnego gospodarstwa domowego, albowiem każdy zajmuje osobną kondygnację w budynku. Wprawdzie część wydatków związanych z kosztami utrzymania (to jest ogrzewaniem domu, mediami czy internetem) ponoszą wspólnie z uwagi na techniczną niemożliwość rozdzielenia tychże kosztów, niemniej jednak wydatki za telefon, ubezpieczenie zajętego samochodu, czy paliwo obciążają wyłącznie skarżącą. Deklaracji PIT za 2016 r. nie składała, albowiem nie miała dochodu podlegającego rozliczeniu. Przedłożyła jedynie potwierdzenie złożenia zeznania podatkowego poza granicami kraju, zaświadczenie o dochodach za 2016 r., które wynosiły 4.098,39 netto. Natomiast w bieżącym roku do maja wynosiły one 1.826,80 netto, wydruk z CEIDG wskazujący na wykreślenie skarżącej z ewidencji działalności gospodarczej oraz wydruki z rejestru handlowego Republiki C. i S. obrazujące posiadane przez skarżącą i jej męża udziały w Spółce z o.o. B oraz udziały skarżącej w Sp. z o.o. A. Dodatkowo przedłożyła wyciągi z rachunku bankowego posiadanego przez męża, gdzie saldo początkowe wynosiło 3.597,58 zł, a saldo końcowe 481,22 zł, 354,55 zł i 36,78 zł, arkusz płac męża za 2016 r. z wynagrodzeniem netto rzędu 6.890,00 CZK. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, rozumie się zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Odnosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie ale tylko w części. Wartość przedmiotu sporu wynosi bowiem 2.188.459,00 zł, co oznacza, że należny od wniesionej skargi wpis sądowy wynosi 21.885,00 zł. Kwota ta mając na uwadze sytuację finansową skarżącej podaną we wniosku rzeczywiście leży poza zasięgiem jej możliwości finansowych. Nie można jednak tracić z pola widzenia faktu, że P. M. zamieszkuje wraz z rodziną w nieruchomości mieszczącej się pod adresem ul. [...] w B.. Wydatki związane z jej eksploatacją wynoszą: 234,60 zł (woda i odprowadzanie ścieków), 88,31 zł (gaz), 91,00 zł (podatek od nieruchomości - rata), 327,55 zł (energia elektryczna), 1.500,00 zł (węgiel), 419,00 zł (ubezpieczenie) oraz 110,00 zł (wywóz odpadów). Co istotne kwoty te wynikają z dokumentów, które wystawione są na nazwisko J. W. i M. W.. Tylko opłaty za telefon z C oraz D, E S.A., F S.A., podobnie jak rata ubezpieczenia OC zajętego samochodu, czy koszty paliwa dotyczą skarżącej. Według złożonego oświadczenia rodzice P. M. wraz z babcią udzielają jej pomocy finansowej i rzeczowej o miesięcznej wartości ok. 3.000,00 zł poprzez ponoszenie kosztów jej utrzymania oraz jej córki, w tym opłacanie kosztów zamieszkania, finansowania zakupów, wyżywienia i lekarstw. Ich miesięczne dochody z tytułu pobieranych świadczeń ZUS wynoszą łącznie 3.303,06 zł. To z kolei oznacza, że dochody skarżącej z tytułu zatrudnienia wynoszące 435 EUR, po potrąceniu należnego ubezpieczenia w kwocie ok. 215,00 EUR pozwalają na częściowe partycypowanie w kosztach niniejszego postępowania. Według oświadczenia skarżącej wynoszą one po przeliczeniu ok. 940,00 zł, natomiast z zaświadczenia o zarobkach ustalono, że kwota netto uzyskiwanych dochodów to 365,36 EUR, czyli po przeliczeniu według kursu średniego z 31 maja 2017 r. wynosząca 1.524,90 zł. Dodatkowo skarżąca posiada 50% udziałów w Spółce B spol. s.r.o. w C., których wartość nominalna po przeliczeniu wynosi ok. 15.940,00 zł oraz100% udziałów w Spółce A s.r.o., których wartość nominalna wynosi ok. 4.250,00 zł, a które na dzień złożenia wniosku nie zostały zajęte w toku prowadzonego przez organ postępowania egzekucyjnego. Dlatego też mając na uwadze powyższe rozpoznający sprawę za zasadne uznał uwzględnienie złożonego wniosku jedynie w części (vide: art. 245 § 4 ustawy p.p.s.a.) polegającej na zwolnieniu skarżącej z każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej 500,00 zł. Ustalając taki zakres zwolnienia stwierdzono, że kwota, którą będzie zobowiązana uiścić stanowić będzie gwarancję konstytucyjnego prawa strony do Sądu, albowiem pomoc państwa nie może całkowicie zastępować starań podmiotu w zabezpieczeniu środków na prowadzenie procesu sądowego. Tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy skarżąca nie egzekwuje, nie wiedzieć czemu, należnych córce alimentów, podczas gdy jej mąż mimo zamieszkiwania na Słowacji, posiada w Polsce nieruchomość gruntową położoną w B. o pow. [...] ha, która nie jest obciążona hipotecznie, a jego stałe dochody z tytułu zatrudnienia w 2016 r. wynosiły 6.890,00 CZK netto na miesiąc. Nie można również tracić z pola widzenia faktu, iż na rzecz małoletniej córki przyznany został zasiłek pielęgnacyjny, a skarżąca może liczyć na pomoc finansową swoich rodziców. W tej sytuacji trudno oczekiwać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy mogą im pomóc. Za takim stanowiskiem przemawia zawarta w art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 682) regulacja prawna, zgodnie z którą rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie zwłaszcza, że nie wykazano, jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7, art. 245 § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.