III SA/Gl 511/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 25 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata lub doradcy podatkowego z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia [...] r. (data stempla pocztowego) skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z wpisu sądowego. Żądanie to rozszerzyła na druku urzędowego formularza, gdzie wskazała, iż domaga się zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika w osobie adwokata lub doradcy podatkowego z urzędu. W uzasadnieniu powyższego podała, że choć kapitał Spółki wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych zamyka się w kwocie [...] zł to za ostatni rok obrotowy poniesiono stratę rzędu [...] zł. Ponieważ środków zgromadzonych na rachunkach bankowych Spółka nie posiada nie jest w stanie spłacić ciążących na niej zobowiązań, które wynoszą [...] zł, albowiem jej należności to [...] zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: - bilans wraz z rachunkiem zysków i strat za 2012 r., a nadto wprowadzenie do sprawozdania finansowego z tego okresu; - pismo z dnia [...] r., z którego ustalono, że działalność Spółki jest zawieszona od [...] r. (kompletna informacja finansowo-księgowa w postaci elektronicznej znajduje się w biurze księgowym [...] w K.), rachunki bankowe w [...] i [...] zostały wypowiedziane, raporty kasowe nie są prowadzone, a deklaracje VAT składane do czasu zawieszenia działalności są zerowe; - bilans wraz z rachunkiem zysków i strat za 2013 r. i 2014 r. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym w myśl art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do uwzględnienia złożonego wniosku (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Podobnie przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które stosownie do art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, może nastąpić dopiero wtedy, gdy wnioskodawca wykaże przesłanki pozwalające to uczynić, wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na wolną od wątpliwości weryfikację złożonego w tym zakresie oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę. Odnosząc powyższe do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca Spółka do dnia dzisiejszego nie wykonała w całości wezwania z dnia [...] r., tj. nie nadesłała żądanych dokumentów źródłowych, które w pełni zobrazowałyby jej sytuację finansową, w której się znajduje. Poprzestając jedynie na gołosłownym twierdzeniu, iż od pięciu kwartałów nie składa deklaracji, a wcześniej to jest w roku 2015 i 2016 r. składała zerowe deklaracje dlatego też bilansu wraz z rachunkiem zysków i strat za ten okres nie sporządzała, podobnie jak zeznań podatkowych, pozbawiła rozpoznającego wniosek możliwości dokonania wnikliwej oceny podanych w treści urzędowego formularza danych. Należy bowiem zauważyć, że sprawozdania z działalności czy zeznania podatkowe to dokumenty, które wskazują na stan majątkowy oraz zachodzące w nim zmiany. Ich sporządzenie nie zależy od uznania wnioskodawcy lecz jest jego obowiązkiem wynikającym z ustawy o rachunkowości i ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Przy braku tych kluczowych dokumentów i wynikających z nich informacji nie sposób rzetelnie i wiarygodnie ocenić jakim majątkiem Spółka faktycznie dysponowała w tych latach, jak nim rozporządzała, na jakie cele przeznaczała, na ile w podejmowanych decyzjach uwzględniała obowiązek ponoszenia danin publicznoprawnych, w tym kosztów postępowań sądowych. Okoliczność, iż [...] r. Spółka zawiesiła prowadzoną działalność ma istotne znaczenie, ale jedynie do dokumentów sporządzanych po tej dacie. Natomiast do tego momentu Spółka nie była zwolniona z obowiązku sporządzania dokumentów księgowych czy zeznania podatkowego za 2016 r. Wprawdzie w piśmie z dnia [...] r. poinformowała, że składała zerowe deklaracje VAT jednakże ich odpisy potwierdzające powyższe dane nie zostały do akt nadesłane. Ich brak wyklucza oparte na rzetelnych i wiarygodnych przesłankach, stwierdzenie czy skarżąca Spółka zasługuje na przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, czy też nie. Tym bardziej, że mimo trudnej jak twierdzi sytuacji finansowej i zawieszenia prowadzonej działalności należny wpis od skargi w kwocie 500,00 zł uiściła. Co więcej postępowanie w kierunku ogłoszenia upadłości nie zostało przez nią zainicjowane choć [...] r. i [...] r. postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki zostało umorzone jako bezskuteczne. Oczywiście taka decyzja jak ogłoszenie upadłości należy do samej skarżącej, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeśli pozostaje ona bierna, to nie może skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy i traktowania jej w sposób uprzywilejowany, bo skoro nadal ma status przedsiębiorcy, to sporządzony na dzień [...] r. bilans wraz z rachunkiem zysków i strat nie mógł być uznany za wystarczający do uwzględnienia złożonego [...] r. wniosku o zwolnienie z kosztów i ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu. Brak informacji dodatkowej do bilansu za 2014 r., jak również sprawozdania finansowego za kolejne okresy (to jest rok 2015 i 2016) oznacza, że skarżąca Spółka nie wykazała jakoby zasługiwała na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, którego konsekwencją jest definitywne przerzucenie ciężaru kosztów prowadzonego postępowania na pozostałych współobywateli. Na gruncie przesłanek warunkujących o przyznaniu prawa pomocy zasadnicze znaczenie ma wykazanie przez stronę skarżącą jakim mieniem i środkami dysponowała wcześniej, jak nimi rozporządzała wiedząc, że pozostaje w sporze z organem, który może znaleźć finał przed sądem. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżąca uchyliła się od powyższego wskazując jedynie, iż kompletna informacja finansowo-księgowa w postaci elektronicznej znajduje się w biurze księgowym [...] w K., natomiast posiadane środki trwałe znajdowały się na halach produkcyjnych w S. do stycznia 2014 r. Aktualnie wiedzy na temat, gdzie się znajdują nie posiada. Niektóre maszyny zaginęły. Ich łączna wartość w rubryce nr 7 formularza oszacowana została na [...] zł, niemniej jednak kwota ta z treści bilansu za 2014 r. nie wynikała. Wobec powyższego stwierdzić należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Przyznanie prawa pomocy stronie, która nie wykazuje swojej aktualnej sytuacji majątkowej, co więcej, która nie sporządza dokumentów ustawowo od niej wymaganych (opisujących istotne ekonomiczne parametry działalności gospodarczej), narażając się na odpowiedzialność karną za niesporządzenie sprawozdania finansowego (art. 77 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości – Dz.U. z 2016 r., poz. 1047 ze zm.) czy odpowiedzialność karną skarbową za nieskładanie deklaracji podatkowych (art. 54 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy - Dz.U. z 2016 r., poz. 2137 ze zm.) nie jest dopuszczalne. Na potrzeby przyznania prawa pomocy ustawodawca wymaga bowiem wiarygodnego przedstawienia ściśle określonych przesłanek, wykluczając zarazem przyznanie prawa pomocy wyłącznie na podstawie gołosłownych twierdzeń nie popartych stosownymi dokumentami takimi jak choćby zaświadczenie wystawione przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego potwierdzające, iż skarżąca Spółka składała zerowe deklaracje VAT, a zeznań podatkowych i sprawozdań finansowych nie sporządzała, bowiem nie osiągała żadnego dochodu do opodatkowania bądź innego dokumentu potwierdzającego powyższe dane. Ponieważ takowe nie zostały do akt przedłożone złożony wniosek jako niekompletny nie zasługiwał na uwzględnienie. Dlatego też, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.