III SA/Gl 563/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Beata Jacek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 września 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi E.P. (P.) na postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej w [...] postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił E. P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] r. nr [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...] o nr nadwozia [...], roku produkcji [...], w wysokości: [...] zł. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 163 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Natomiast w uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz argumentację prawną. Podkreślono, że w dniu [...] r. E. P. złożył w Oddziale Celnym w [...] deklarację uproszczoną AKC-U, składając jednocześnie wniosek o wydanie dokumentu potwierdzającego zapłatę podatku akcyzowego od nabytego wewnątrzwspólnotowo samochodu osobowego marki [...] w wysokości: [...],- zł. Organ I instancji w dniu [...] r. wszczął postępowanie w celu określenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego od nabytego samochodu wobec powzięcia wątpliwości odnośnie wysokości zadeklarowanej przez podatnika podstawy opodatkowania. W konsekwencji Naczelnik Urzędu Celnego w [...] w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...], w której określił wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu nabycia wewnątrz-wspólnotowego towaru w postaci samochodu osobowego marki [...] w kwocie: [...],- zł. Decyzja ta została doręczone R. P. – matce strony – w dniu [...] r. Pismem z dnia [...] r. strona zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednocześnie je załączając. W uzasadnieniu swego wniosku E. P. wskazał, że nie mógł dotrzymać terminu, gdyż decyzja ta została odebrana przez jego brata B. P. w [...] r. i nie przekazano mu jej. Nie znajdując podstaw do uznania argumentów strony Dyrektor Izby Celnej w [...] stwierdził, że stronie przysługiwało prawo do wniesienia odwołania w terminie do dnia [...] roku. Natomiast jak wynika z akt sprawy, odwołanie zostało złożone osobiście w dniu [...] r. - a zatem z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Powołując się na przepis art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej oraz wyrok NSA z dnia 3.08.2001r. sygn. akt I SA/Wr 676/99) organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] została doręczona przez Urząd Pocztowy w dniu [...] r, pod adresem zamieszkania strony tj. ul. [...] w K., podczas nieobecności adresata, pełnoletniemu domownikowi tj. R. P. (matce) a nie bratu – B. P. - co zostało potwierdzone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Zaś wina innych osób, jeżeli zobowiązały się do dokonania pewnych czynności wyłącza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Fakt, że osoba ta odebrała decyzję i nie poinformowała o tym jej adresata, jak również argumentacja Strony, iż nie miała możliwości dowiedzenia się o otrzymaniu tej decyzji - nie stanowi zdaniem organu odwoławczego dostatecznej przesłanki uzasadniającej żądanie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. P. wniósł o uchylenie postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący zarzucili organowi podatkowemu, iż doręczenie decyzji nie odpowiadało wymogom przewidzianym w art. 149 Ordynacji podatkowej i było nieprawidłowe, a strona spełnia przesłanki z art. 162 Ordynacji podatkowej do przywrócenia jej terminu do wniesienia odwołania. Skarżący podniósł, że w czasie kiedy doszło do doręczenia nie zamieszkiwał przy ul. [...] w K. bowiem przeprowadził się ze swoją rodziną do mieszkania teściowej w związku z narodzinami syna. Nadto zaznaczył, że jego matka jest osoba starszą i schorowaną i nie miała świadomości wagi dokonanej czynności (odbioru decyzji) ani nie została o tym pouczona; również nie zobowiązała się, że jak najszybciej przekaże otrzymane pismo swemu synowi. Zatem negatywne skutki niedochowania staranności przez doręczyciela nie mogą być przerzucone na skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do podniesionych zarzutów Dyrektor Izby Skarbowej w [...] podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo podkreślił, że adresat nie złożył w placówce pocztowej zastrzeżenia w zakresie doręczeń przesyłek rejestrowa-nych czy przekazów pocztowych, o którym mowa w art. 26 prawa pocztowego. Decyzja zaś została doręczona pod adresem strony pełnoletniemu domownikowi, który podjął się oddania pisma, co potwierdza podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonym postanowieniu ostatecznym z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom podatkowym skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego. Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia, należy podkreślić, iż kontrola dopuszczalności odwołania jest pierwszą czynnością jaką podejmuje organ odwoławczy po otrzymaniu odwołania, a merytoryczne rozpatrzenie określonej sprawy przez tenże organ może nastąpić dopiero wówczas jeśli po wstępnej kontroli odwołania okaże się, że jest ono dopuszczalne i zostało wniesione z zachowaniem terminu do jego wniesienia. Natomiast uchybienie terminu uniemożliwia prowadzenie postępowania odwoławczego. W postępowaniu podatkowym uchybienie terminu zachodzi wówczas, gdy czynność procesowa nie została dokonana przez stronę bądź uczestnika postępowania, w ciągu oznaczonego dla tej czynności okresu. Przywrócenie zaś uchybionego terminu, w świetle art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 1997 r. Nr 137 poz. 926 ze zm.), następuje wyłącznie na wniosek zainteresowanego, a przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Wystarczy, że przesłanka ta zostanie uprawdopodobniona. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Dokonując zatem oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Poza tym wskazać również należy, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 28 grudnia 2000 r. o sygn. akt I SA/Ka 1781/99 wyrażono pogląd, iż od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw i w tym kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Mając powyższe na uwadze przede wszystkim należy zauważyć, iż norma z art. 149 Ordynacji podatkowej reguluje instytucję tzw. doręczenia zastępczego i zgodnie z nią w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Pojęcie "domownik" budziło wątpliwości w judykaturze i w piśmiennictwie; kwestię tę przesądził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 listopada 1996 r. o sygn. akt III RN 27/96 (OSNAPiUS 1997, nr 11, poz. 187), w którym stwierdzono, że status "domownika" adresata pisma mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego pełnoletni krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Poza tym uznano, że domownik nie musi być zameldowany w lokalu. Wystarczy, że faktycznie w nim zamieszkuje (vide: wyrok NSA z 26 lutego 1997 r., SA/Ka 2279/95, niepubl.). Nadto podstawowym warunkiem zastosowania trybu z art. 149 jest nieobecność adresata w mieszkaniu. Chodzi jednak o nieobecność czasową, najczęściej krótkotrwałą, wywołaną zwykłymi okolicznościami. Jeżeli jednak adresat zawiadomił organ podatkowy, że w określonym czasie będzie przebywał poza miejscem zamieszkania, to w czasie tym nie można stosować doręczenia zastępczego (vide: wyrok NSA z 14 lutego 1992 r., SA/Wr 19/92). Zaznaczyć jednak należy, że w świetle art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu, w tym adresu poczty elektronicznej, jeżeli wystąpiono o doręczanie pism drogą elektroniczną. Natomiast - § 2 - w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Drugim warunkiem zastosowania trybu z art. 149 jest pełnoletność domownika, sąsiada lub dozorcy. Trzecim zaś warunkiem skuteczności doręczenia w tym trybie jest podjęcie się oddania pisma adresatowi przez osoby w tym przepisie wymienione. Mając powyższe uregulowania prawne na względzie należy skonstatować, iż zasadnie organ odwoławczy uznał zastępcze doręczenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] nr [...] z dnia [...] r. pod adresem zamieszkania strony w K. przy ul. [...], podczas jej nieobecności w dniu [...] r., pełnoletniemu domownikowi – matce skarżącego R. P. Okoliczność tę potwierdza własnoręczny podpis R. P. na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Strona zarówno na deklaracji uproszczonej nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu oraz dołączonych do niej dokumentach, jak i na wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w odwołaniu oraz w skardze konsekwentnie wskazywała jako swój adres "[...] K., ul.[ ...]" bez podawania jakiegokolwiek innego adresu pobytu czy dla dostarczania korespondencji. Nadto matka skarżącego jako osoba pełnoletnia, co do której z powodu wieku czy stanu zdrowia nie uczyniono zastrzeżenia z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 2003r. Prawo pocztowe (Dz.U. nr 130, poz. 1188 ze zm.) w zakresie doręczania przesyłki rejestrowanej, była uprawniona do odebrania doręczanej decyzji ze wszystkimi tego konsekwencjami. Zaś na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje jej podpis jako odbiorcy, który podjął się oddania pisma adresatowi. Reasumując powyższe Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, zatem stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.