III SA/Gl 594/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 100 (sto) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie radcy prawnego, złożył na druku urzędowego formularza PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że na dochody jego wspólnego gospodarstwa domowego składają się: jego świadczenie emerytalne w kwocie 619 zł (kwota wypłacana już po dokonaniu zajęć) oraz emerytura jego żony w kwocie 1.778,79 zł. Łączny dochód jego gospodarstwa domowego zamyka się więc w kwocie 2.397,87 zł. Natomiast wydatki miesięczne zamykają się w kwocie 1.412,35 zł. Wnioskodawca pozostaje w dwuosobowym gospodarstwie domowym ze swoją żoną M. B. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że ani on, ani jego żona nie posiadają żadnego majątku ruchomego, ani nieruchomego, żadnych oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Załącznikami do wniosku były: oszacowanie dochodów i wydatków wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy; zaświadczenia wskazujące na korzystanie przez wnioskodawcę z opieki lekarskiej; dokumenty wskazujące na toczenie się przeciwko skarżącemu postępowań egzekucyjnych; kserokopie dokumentów obrazujących przelewy z rachunku bankowego żony skarżącego, wskazujące wysokość poszczególnych opłat miesięcznych (za media i korzystanie z lokalu mieszkalnego) ponoszonych w gospodarstwie domowym wnioskodawcy oraz polisa ubezpieczeniowa. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 13 czerwca 2016 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę za pośrednictwem jego pełnomocnika procesowego o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować rzeczywisty i aktualny stan majątkowy wnioskodawcy i jego małżonki. W odpowiedzi na wezwanie do akt nadesłano: zeznania podatkowe PIT-40A za 2015 r. skarżącego i jego żony; zaświadczenie Komunalnego Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w K. o zamieszkiwaniu w lokalu wskazanym na druku urzędowego formularza PPF, jako miejsce zamieszkania wnioskodawcy – wnioskodawcy i jego żony; odcinek wskazujący na kwotę wypłacanego wnioskodawcy świadczenia przedemerytalnego; wyciąg z rachunku bankowego żony wnioskodawcy za okres od dnia 12 marca 2016 r. do dnia 9 czerwca 2016 r. oraz zaświadczenie o osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania skarżącego. W piśmie przewodnim z dnia 5 lipca 2016 r. pełnomocnik strony stwierdził, że wnioskodawca nie posiada konta bankowego, natomiast w jego miejscu zamieszkania zameldowani są: jego syn, córka i wnuczka, jednak od wielu lat nie mieszkają już pod tym adresem, co potwierdza zaświadczenie podmiotu wynajmującego lokal mieszkaniowy małżonkom B. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku Z. B., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wnioskodawca wykazał aktualną kondycję finansową swoją i swojej żony w sposób dostateczny. Przed merytorycznym rozpoznaniem wniosku o przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy wskazać wysokość wpisu sądowego od skargi w przedmiotowej sprawie. Czynność taka nie mieści się wprawdzie w kompetencjach referendarza sądowego, należy jednak ustalić taką kwotę na użytek niniejszego postępowania wpadkowego. Przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej jest odpowiedzialność osoby trzeciej z tytułu podatku od towarów i usług. W sprawie takiej pobierany jest wpis stały w kwocie 500 zł (ustalony na podstawie § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący oświadczył oraz wykazał, że łączny, miesięczny dochód jego wspólnego gospodarstwa domowego zamyka się w kwocie 2.216,16 zł, natomiast wydatki (udokumentowane) wynoszą przeciętnie 1.412,35 zł. Z powyższych oświadczeń wynika, że po uregulowaniu opłat do dyspozycji w gospodarstwie domowym pozostaje kwota 803 zł. Rozpoznający wniosek dał wiarę stwierdzeniu strony skarżącej, zgodnie z którym w rzeczywistości prowadzi ona wspólne gospodarstwo jedynie ze swoją żoną M. B. Świadczenie przedemerytalne wnioskodawcy w kwocie 437,37 zł (udokumentowany odcinek za czerwiec 2016 r.) uwzględnia zajęcia tego świadczenia z tytułu prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Udzielenie stronie prawa pomocy, jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 15 marca 2011 r., II GZ 83/11, LEX nr 783924; postanowienie NSA z 18 czerwca 2010 r., I FZ 153/10, LEX nr 643195; postanowienie NSA z 19 kwietnia 2013, II OZ 297/13, baza orzeczeń NSA; postanowienie WSA w Krakowie z 3 września 2010 r., I SA/Kr 1195/10, LEX nr 687002). Dodatkowo stwierdzić należy, że wnioskodawca ustanawiając w sprawie radcę prawnego z wyboru jest w stanie ponosić fakultatywne koszty postępowania sądowego. W takiej sytuacji, wnioskodawca powinien również ponieść, chociaż częściowo, obligatoryjne koszty sądowe uiszczając część wpisu sądowego od skargi. Biorąc pod uwagę wydatki ponoszone aktualnie przez stronę i jego żonę oraz dochody wspólnego gospodarstwa domowego stwierdzić należy, że, w ocenie rozpoznającego wniosek, skarżący powinien być w stanie ponieść część kosztów sądowych i uiścić wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł. Kwota ta stanowi 20 % całości opłaty, którą strona byłaby zobowiązana uiścić w przypadku całkowitego nieuwzględnienia jej wniosku. Tymczasem uiszczenie takiej kwoty nie powinno narazić skarżącego na uszczerbek w utrzymaniu koniecznym, zarówno swoim, jak i jego rodziny. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.