III SA/Gl 612/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 5 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] r. H. K. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., którą organ ten utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r. stwierdzającą z urzędu nieważność decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. stwierdzającej na rzecz Strony nadpłatę w podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł. Natomiast pismem z dnia [...] r. Strona skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując na fakt wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu tego wniosku zaznaczyła, że otrzymaną kwotę nadpłaty przeznaczyła wyłącznie na spłatę zadłużenia powstałego z powodu zamknięcia drogi, przy której była zlokalizowana działalność gospodarcza polegająca na prowadzeniu [...]. Uznała, że w ten sposób zapewniła sobie i córce normalną egzystencję i nie dopuściła do powstania dodatkowych kosztów egzekucyjnych, a wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby niezwłoczne zajęcie wynagrodzenia za pracę, co wywołałoby trudne do odwrócenia skutki, tak, że nawet późniejszy zwrot wyegzekwowanej kwoty nie przywróciłby stanu sprzed egzekucji. Według Strony zajęcie wynagrodzenia mogłoby spowodować utratę wiarygodności u przyszłego pracodawcy i niemożliwość przedłużenia umowy o pracę. Wskazała też na prawdopodobieństwo uwzględnienia zarzutów zawartych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Jak stanowi art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, zwaną dalej P.p.s.a.) (pogrubienia Sądu) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Natomiast zgodnie z art. 61 § 3 zd. 3 P.p.s.a. instytucja wstrzymania dotyczy także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Ponadto sąd rozpatrując sprawę ma prawo stosować środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Z przepisów tych wynika możliwość objęcia instytucją wstrzymywania nie tylko zaskarżonych aktów (tylko aktów), ale też wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W związku z tym przyjmuje się, że treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. objęte są zarówno akty wydane w pierwszej instancji, jak i np. akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli (zob. B. Deuter [w:] B. Deuter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. LEX 2011, t. 10 komentarza do art. 61; uchwała NSA z dnia 27 czerwca 2000 r., FPS 12/99, ONSA 2001/1/7). NSA w uchwale stwierdził między innymi, że określenie "we wszystkich postępowaniach" wskazuje, że dane środki prawne mogą być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc odrębnych postępowaniach prowadzonych "w granicach danej sprawy". Chodzi zatem zarówno o postępowanie zaliczane do trybu głównego, jak i postępowania należące do trybu nadzwyczajnego. Natomiast odnosząc się do zwrotu normatywnego "w granicach danej sprawy", NSA stwierdził, że chodzi o sprawę w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy będzie można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będzie sprawa wykazująca tożsamość podmiotową i przedmiotową. Tym samym w przypadku, gdy w danej sprawie zaskarżona jest decyzja organu odwoławczego wydana w trybie stwierdzenia nieważności aktem administracyjnym, którego wstrzymanie może nastąpić, może być ostateczna decyzja podlegająca ocenie w tym nadzwyczajnym postępowaniu, jako akt pozostający w granicach danej sprawy i oceny sądu administracyjnego. Dodatkowym argumentem jest też to, że na mocy art. 252 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) organ podatkowy właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zobowiązany w określonej sytuacji wstrzymać z urzędu lub na żądanie strony wykonanie ostatecznej decyzji. Jednak, aby sąd mógł wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu administracyjnego lub aktu wydanego w granicach sprawy w pierwszej kolejności musi ocenić, czy akt ten ze swej istoty podlega wykonaniu. Przy tym wykonanie to musi mieć charakter bezpośredni, czyli następować wówczas, gdy ewentualne czynności wykonawcze podjęte na jego podstawie mogłyby wywołać niebezpieczeństwo znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Nie można mówić o wykonalności danego aktu wtedy, gdy dopiero jego uchylenie będzie stanowiło podstawę do wydania innego rozstrzygnięcia i podjęcia czynności egzekucyjnych w oparciu o to rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie należy wskazać, że zaskarżona decyzja wydana w trybie stwierdzenia nieważności, a mianowicie stwierdzająca nieważność decyzji ostatecznej ze swej istoty nie podlega wykonaniu. Natomiast decyzja ostateczna stwierdzająca nadpłatę w określonej kwocie została już wykonana poprzez przekazanie tej kwoty Stronie skarżącej, czyli w chwili obecnej też nie podlega wykonaniu. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji prowadzi do tego, że organ podatkowy, przed którym toczyło się postępowanie z wniosku o stwierdzenie nadpłaty, będzie zobowiązany zakończyć to postępowanie stosowną decyzją i jeśli rozstrzygnięcie będzie inne niż dotychczas, np. jeśli odmówi stwierdzenia nadpłaty, to dopiero wówczas organ będzie mógł dochodzić zwrotu nienależnie wypłaconej nadpłaty. Tak określone wykonanie już nie pozostaje "w granicach sprawy" o stwierdzenie nieważności, czyli nie może być przedmiotem badania w zakresie wystąpienia przesłanek wstrzymania określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Jeśli akty administracyjne objęte zakresem art. 61 § 3 P.p.s.a. nie podlegają wykonaniu, to brak podstaw do rozważania dalszych przesłanek wstrzymania, a mianowicie istnienia niebezpieczeństw tam wymienionych. Poza tym ewentualna zasadność żądania o uchylenie zaskarżonej decyzji, czego Sąd nie przesądza na tym etapie postępowania, ze swej istoty nie może stanowić podstawy do uwzględnienie wniosku o wstrzymanie, gdyż katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Oznacza to, że sąd nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku (zob. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., II OZ 1047/11, LEX nr 984678). Mając to na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 a contrario P.p.s.a., postanowił odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.