III SA/Gl 624/16

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego wpisu w kwocie 800,00 zł, skarżąca domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podała, że wspólne gospodarstwo prowadzi z małoletnią córką. Ich źródłem utrzymania jest prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza, która na dzień 31 maja 2016 r. przyniosła stratę rzędu 11.478,83 zł. Poza samochodem osobowym marki Peugeot 308 oraz samochodem ciężarowym marki Fiat Ducato, które zostały zabezpieczone zastawem rejestrowym na rzecz banku A S.A. w ramach kredytu w rachunku bieżącym innych składników majątku nie posiada. Od roku 2010 pozostaje bowiem w sporze z organami celnymi w zakresie opodatkowania podatkiem akcyzowym nabytych wewnątrzwspólnotowo olejów silnikowych. Mimo wątpliwości interpretacyjnych w tym zakresie (por.: wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2015 r. sygn. akt I GSK 487/15 z orzeczeniem TSUE z dnia 12 lutego 2015 r. w sprawie C-349/13) organy egzekucyjne prowadzą wobec jej osoby postępowanie egzekucyjne skierowane do zgromadzonych na rachunkach bankowych środków pieniężnych, które zostały zajęte uniemożliwiając jej dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. Dodatkowo oświadczyła, że pozostaje w związku małżeńskim. Jednakże z mężem nie prowadzi wspólnego gospodarstwa, albowiem przed zawarciem związku małżeńskiego podpisali umowę o rozdzielności majątkowej. Mieszkanie, w którym skarżąca zamieszkuje wraz z córką stanowi własność jej matki. Dlatego też koszty utrzymania oszacowała na ok. 2.000,00 zł. Kwota ta obejmuje jedynie zakup żywności, środków czystości, ubrań, butów, książek i pomocy szkolnych dziecka. Natomiast nie uwzględnia opłat za tzw. media, których nie ponosi (vide: wyjaśnienie zawarte w piśmie z dnia 12 sierpnia 2016 r.). Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy skarżąca przedłożyła kserokopie: - zaświadczeń wystawionych przez banki o dokonanych zajęciach rachunków bankowych; - zeznania podatkowego PIT-36L za 2015 r., gdzie zadeklarowano przychód rzędu 2.064.342,68 zł, który po potrąceniu o koszty ich uzyskania w kwocie 2.182.023,31 zł przyniósł stratę rzędu 117.680,63 zł; - zaświadczenia z rejestru mieszkańców; - umowy kredytowej w rachunku bieżącym; - dokumentacji związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą, w której wykazano m.in. podstawę opodatkowania w podatku VAT rzędu: 4.587,00 zł (kwiecień), 3.409,00 zł (maj), 1.270,00 zł (czerwiec) oraz przychody w kwocie: 4.923,03 zł, 3.745,23 zł i 1.606,03 zł (vide: podatkowa księga przychodów i rozchodów za ostatnie trzy miesiące); - decyzji o waloryzacji przyznanej matce emerytury, która od 1 marca 2016 r. wynosi 1.952,58 zł; - umowy majątkowej małżeńskiej; - aktu notarialnego wskazującego na właściciela mieszkania położonego przy ul. [...] w G. oraz jego powierzchni; - dokumentacji wskazującej na jakim etapie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne obejmującej tytuły wykonawcze oraz protokoły zajęcia i odbioru ruchomości; - dowodów rejestracyjnych posiadanych pojazdów. Ponadto w piśmie z dnia 12 sierpnia 2016 r. skarżąca poinformowała, że mąż nie udostępnił jej dokumentacji obrazującej wysokość osiąganych przez niego miesięcznie dochodów zasłaniając się zawartą umową majątkową małżeńską. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie sytuacja finansowa męża skarżącej mimo wystosowanego w tym zakresie wezwania do dnia dzisiejszego nie została podana. Wprawdzie w piśmie z dnia 12 sierpnia 2016 r. poinformowano, że mąż nie udostępnił stosownej dokumentacji obrazującej wysokość osiąganych przez niego miesięcznie dochodów zasłaniając się zawartą umową majątkową małżeńską. Niemniej jednak kwestia, czy mąż skarżącej partycypuje w kosztach utrzymania małoletniej córki, a nadto czy wspiera finansowo żonę wypełniając tym samym ustawowy obowiązek wynikający z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 2082 ze zm.) nie została również wyjaśniona, podczas gdy ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych ustalono, że prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza na dzień 31 maja 2016 r. przyniosła stratę rzędu 11.478,83 zł. Strata ta była konsekwencją nadwyżki ponoszonych kosztów nad wypracowanym przychodem, który od początku bieżącego roku wynosił 31.014,64 zł (vide: podatkowa księga przychodów i rozchodów). Należy jednak zauważyć, że choć przychód w firmie B w porównaniu do lat wcześniejszych uległ zmniejszeniu, skarżąca jest w stanie ponosić koszty prowadzonej działalności (w postaci składek ZUS, opłat za czynsz i inne media) i to w kwocie przekraczającej uzyskany od początku bieżącego roku przychód. A ponieważ firma skarżącej w ubiegłym roku obrotowym również nie przyniosła zysku tylko stratę rzędu 117.680,63 zł (vide: zeznanie podatkowe za 2015 r.) pojawia się pytanie skąd pochodzą powyższe środki, skoro konto skarżącej jest zablokowane, a raportów kasowych jak twierdzi nie prowadzi (vide: pismo z dnia 12 sierpnia 2016 r.). Podobne wątpliwości dotyczą zadeklarowanych w rubryce nr 11 formularza wydatków dotyczących utrzymania córki, które oszacowała na kwotę ok. 2.000,00 zł, skoro w rubryce nr 10 formularza w miejsce dochodów wpisała stratę z prowadzonej działalności, która od początku roku zysku nie przynosi. To z kolei oznacza, że podane w treści formularza dane jako niekompletne nie pozwalały na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. A ponieważ kwestia dotycząca pochodzenia źródeł utrzymania wnioskodawcy oraz ich faktycznej wysokości ma istotne znaczenie w sprawie, dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. postanowiono orzec jak w sentencji.