III SA/Gl 63/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 3 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji postanawia odmówić zmiany postanowienia z dnia 3 kwietnia 2012 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. 1. H. S. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. określającą Stronie kwotę zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za [...] r. w kwocie [...] zł. 1.1. W skardze zarzucił naruszenie przepisów materialnych i procesowych zaznaczając, że jest ofiarą przestępstwa popełnionego w [...] i zawarł między innymi wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi powołał się na okoliczności wskazujące zasadność podnoszonych zarzutów w zakresie wydanej decyzji. Wniosek o wstrzymanie nie został uzasadniony. 2. W piśmie z dnia [...] r., stanowiącym załącznik do skargi i nazwanym "wnioskiem o wstrzymanie decyzji ostatecznej w administracyjnym toku postępowania", ogólnie stwierdził, że wykonanie decyzji wyrządzi znaczną szkodę i wywoła trudne i niemożliwe do odwrócenia skutki. W uzasadnieniu tego wniosku jeszcze raz wskazał na nieprawidłowości działań organów podatkowych i podał, że wymiar podatku akcyzowego za lata [...] wynosi łącznie [...] zł i że nie ma majątku na pokrycie tych zaległości, gdyż zamieszkuje w pokoleniowym domku rodzinnym z żoną i [...] dzieci – objętym współwłasnością - nie posiada zdolności kredytowej, a podany rachunek bankowy wskazuje saldo ujemne. Oświadczył też, że nie ma wierzytelności lub kapitału. 2.1. Do tego pisma załączone zostało zaświadczenie z Banku "A" w M. z dnia [...] r., z którego wynika, że w ramach prowadzonego rachunku Stronie został udzielony kredyt odnawialny w kwocie [...] zł i który został wykorzystany w granicach limitu, tj. [...] zł, a także, że jest on objęty zajęciami organów egzekucyjnych. 3. Do odpowiedzi na skargę z dnia [...] r. organ odwoławczy dołączył również kserokopię wniosku Strony z dnia [...] r., kierowanego do tego organu, o wstrzymanie wykonania decyzji w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. W piśmie tym Strona jeszcze raz powoływała się na okoliczności świadczące o bezprawnym działaniu organów podatkowych stwierdzając, że: - "uruchomienie bezprawnej egzekucji oraz inne ujemne następstwa z tym związane wywołają u pokrzywdzonego znaczne szkody i trudne, czy wręcz niemożliwe do odwrócenia skutki", - "ma świadomość praw dot. zastawu skarbowego, oraz konsekwencji określonych w art. 300 kk. Równie i na tym tle proszę o odstąpienie od czynności egzekucyjnych, lub wykonania czynności zabezpieczenia", - "UKS kierując odwołania podatnika do organu odwoławczego w tzw. powołał się na zasady tj. brak pewności co do uruchomionych poczynań wobec mnie, wskazując przy tym że skarżącemu , wnoszę o wstrzymanie wszelkich czynności egzekucyjnych i zabezpieczających", - "od kilku dni jest pod kontrolą lekarską i na zwolnieniu oraz skierowano mnie do szpitala na oddział [...], - w tych okolicznościach przy istnieniu zagrożenia zdrowia proszę, aby nie napastowano mnie; proszę nie nachodzić mojego domu i domowników, a pozwolić mi na w miarę spokojny i bezpieczny powrót do zdrowia". 4. Sąd postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2012 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. 4.1. W uzasadnieniu wskazał, że: - w niniejszej sprawie Strona skarżąca jedynie ogólnie powołała się na pewne okoliczności uzasadniające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a mianowicie, że wykonanie decyzji wyrządzi znaczną szkodę i wywoła trudne i niemożliwe do odwrócenia skutki, - z samego zestawienia faktów, że zaległości podatkowe wynoszą łącznie [...] zł, toczy się egzekucja, Strona nie posiada majątku poza domem rodzinnym objętym współwłasnością, nie ma zdolności kredytowej i przebywa pod kontrolą lekarską, nie wynika wniosek, że w wyniku podjętych działań egzekucyjnych powstanie taka szkoda lub trudne do odwrócenia skutki, - brak majątku (poza budynkiem mieszkalnym) oznacza, że ewentualna egzekucja będzie bezskuteczna, a w związku z tym nie powstaną opisane skutki, - jeśli chodzi o budynek mieszkalny, to Strona nie uprawdopodobniła, np. czy toczy się postępowanie egzekucyjne względem tego składnika majątkowego, a jeśli tak, to na jakim etapie ono się znajduje i czy postępowanie to może doprowadzić to tego, że cała rodzina zostanie pozbawiona miejsca, gdzie mogłaby zamieszkiwać i jakie to może wywoływać skutki rodzinne trudne do odwrócenia. 4.2. Poza tym zaznaczył, że działając z urzędu i badając akta postępowania również nie doszukał się dowodów wskazujących na wystąpienie podstaw do wstrzymania wykonania decyzji organu odwoławczego. 4.3. Zauważył też, że jeśli Sąd nie może badać zasadności samej skargi na etapie rozpoznania przedmiotowego wniosku, to wskazane przez Stronę zarzuty merytoryczne nie mogą wpływać na ocenę wystąpienia przesłanek do zastosowania instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. 4.4. Na koniec poinformował, że odmowa wstrzymania zaskarżonej decyzji nie pozbawia jednak Strony skarżącej prawa do składania kolejnego takiego wniosku wraz z jego właściwym uzasadnieniem. 5. Pismem z dnia [...] r. Strona zwróciła się z ponownym wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. 5.1. W jego uzasadnieniu podała, że w sprawie zaistniały nowe okoliczności, a mianowicie, że toczy się śledztwo w Prokuraturze Rejonowej w K. – [...] z art. 231 k.k. i art. 286 k.k. o nadużycie władzy przez funkcjonariuszy celnych na szkodę Strony skarżącej w związku z wydaniem i wykonaniem [...] decyzji ostatecznych objętych skargami i postępowaniami przed tut. Sądem. 5.2. Na potwierdzenie tego złożyła stosowne dokumenty (dołączone do akt postępowania o sygn. III SA/Gl 55/12), tj: 1/ zawiadomienie z dnia [...] r. o popełnieniu przestępstw złożone do Prokuratury Rejonowej w B. osobno przez H. S. i T. S. w sprawie zasadności działalności funkcjonariuszy przy prowadzeniu egzekucji i naliczaniu odsetek, 2/ pismo Prokuratury Rejonowej w B. z dnia [...] r. o przekazaniu zawiadomienia H. S. zgodnie z właściwością do Prokuratury Rejonowej K. – [...], 3/ zawiadomienie Prokuratury Rejonowej K. – [...] z dnia [...] r. kierowane do H. S., jako pokrzywdzonego, o wszczęciu śledztwa o sygn. akt [...] w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy Izby Celnej w K. i doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem na szkodę H. S., tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 11 § 2 k.k., 4/ zarządzenie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. – [...] z dnia [...] r. o odmowie wydania uwierzytelnionych kserokopii z akt sprawy w postaci postanowienia o wszczęciu śledztwa i postanowienia w przedmiocie zawieszenia śledztwa w sprawie o sygn. [...], [...], z uzasadnienia którego wynika, że podstawą odmowy było to, że w sprawie tej H. S. nie występuje w charakterze strony. 5.3. Dalej zarzuciła organowi celnemu: - bezprawny wymiar podatku, - "przeniesienie" bez tytułu odpowiedzialności za akcyzę na żonę T. S., - naliczanie odsetek od zaległości podatkowych za [...] dni pomimo, że ustawa Ordynacja podatkowa zabrania ich naliczania o ile kontrola nie zostanie zakończona w ciągu 3 miesięcy. 5.4. Powołując się na wyżej opisane zarządzenie Prokuratora zanegowała twierdzenia organu zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, że toczą się względem niego śledztwa obejmujące narażenie Skarbu Państwa na uszczuplenie podatku akcyzowego. 5.5. Według Strony organy celne prezentują skrajny przejaw matactwa i naruszają elementarne zasady niezawisłości i kontroli. Poza tym, że wykonanie decyzji wydanych z rażącym naruszeniem prawa jest niebywałe i stanowi przejaw skrajnej arogancji o znamionach przestępstwa. 5.6. Zdaniem Strony takie działanie "doprowadzi do likwidacji środków transportowych za bezcen, zerwania kontraktów i likwidacji zakładu pracy". 5.7. Strona podała też, że wiarygodność i zawartość orzecznicza zaskarżonych decyzji jest żadna, a dodatkowo jest przedmiotem toczącego się śledztwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: 6. W przedmiotowej sprawie Strona skarżąca złożyła kolejny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uznając, że występują nowe okoliczności uzasadniające zmianę wydanego postanowienia z dnia 5 czerwca 2012 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W związku z tym - na tym etapie postępowania - Sąd winien ocenić, czy rzeczywiście wystąpiły nowe okoliczności w stosunku od wcześniej branych pod uwagę przez Sąd, a jeśli tak, to czy spełniły się właściwe przesłanki ustawowe. 7. Stan prawny sprawy. 7.1. Stosownie do art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.) (pogrubienia i podkreślenia Sądu) postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. 7.2. W tym miejscu należy jeszcze raz przypomnieć, że zgodnie zart. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. 7.2.1. Z przepisu tego wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie danego aktu administracyjnego uzależniając to od zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności albo w drodze egzekucji administracyjnej albo w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. "Niebezpieczeństwo" zaistnienia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" musi wynikać z racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu w czasie zawisłości skargi w danej sprawie sądowoadministracyjnej. Pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" jako zwroty niedookreślone wymagają konkretyzacji w danych sytuacjach. Przyjmuje się, że przy przesłance "znacznej szkody" chodzi o taką szkodę (majątkową a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (postanowienie NSA z dnia 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04 oraz B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, komentarz do art. 61). 7.2.2. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne (zob. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II GSK 2060/11, LEX nr 984625). Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, strona ma obowiązek uprawdopodobnić istnienie konkretnych i obiektywnych okoliczności pozwalających przyjąć, że wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne. Nie wystarcza jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonania decyzji. Twierdzenia strony o niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wypadku wykonania decyzji, powinny zostać poparte dokumentami, które uwiarygodniłyby sytuację skarżącego (zob. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II GSK 1799/11, LEX nr 965117). 7.2.3. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Oznacza to, że sąd nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku (zob. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., II OZ 1047/11, LEX nr 984678). 7.2.4. Tym samym, aby taka ocena sądu nastąpiła, zainicjowana złożonym wnioskiem o wstrzymanie, strona winna uzasadnić ten wniosek powołując się na określone okoliczności faktyczne i uprawdopodobnić możliwość ich wystąpienia, działając we własnym interesie. Przytoczenie jedynie treści powyższego przepisu, jak i ogólne powoływanie się na szkodę wyrządzoną w wyniku przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego uniemożliwia jego merytoryczną ocenę w ramach zasady skargowości. Sąd jednak z urzędu uwzględnia okoliczności mające związek ze złożonym wnioskiem, które wynikają z akt sprawy. 8. Biorąc to wszystko pod uwagę, a także nowe okoliczności faktyczne, na które powołała się Strona skarżąca należy stwierdzić, że również w chwili obecnej Sąd nie doszukał się uzasadnionych podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, czyli w efekcie, że nie wystąpiła możliwość zmiany wydanego postanowienia o odmowie wstrzymania decyzji. 8.1. Wprawdzie Strona powołała się i wykazała istnienie okoliczności polegających na prowadzeniu przez organy dochodzenia postępowań karnych w sprawach przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy celnych między innymi przy prowadzeniu egzekucji i naliczaniu odsetek. Jednak opierając się tylko na tych faktach nie można zasadnie twierdzić, że zachodzą podstawy do wstrzymania samej egzekucji z tej przyczyny, że występuje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ramach instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd nie ocenia, czy czynności egzekucyjne są prawidłowo dokonywane. Przy egzekucji podatków zobowiązany w postępowaniu egzekucyjnym w administracji posiada odpowiednie instrumenty (zarzut, skarga do organu nadzoru) do kwestionowania określonych działań wierzyciela lub organu egzekucyjnego. Poza tym Strona może podejmować działania zmierzające do pociągnięcia określonych osób do odpowiedzialności karnej, jeśli działania takie będą wypełniały znamiona czynu zabronionego. Strona skarżąca właśnie złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, ale nie oznacza to, że nawet wystąpienie ewentualnych nieprawidłowości po stronie określonych osób mających cechy wykroczenia lub przestępstwa prowadzi bezpośrednio do tego, że należy wstrzymać całą egzekucję. Skutki takich działań powinny być usuwane w drodze innych postępowań, np. właśnie karnych lub cywilnych. Strona nie wykazała ani nie uprawdopodobniła, że przy egzekucji świadczeń pieniężnych nie może wystąpić ich restytucja, jeśli zostaną uchylone decyzje będące podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych i prowadzenia egzekucji. 8.2. Także takie działania organu podatkowego, na jakie powołała się Strona, tj.: bezprawny wymiar podatku, "przeniesienie" bez tytułu odpowiedzialności za akcyzę na żonę T. S., czy naliczanie odsetek od zaległości podatkowych za [...] dni pomimo tego, że ustawa Ordynacja podatkowa zabrania ich naliczania o ile kontrola nie zostanie zakończona w ciągu 3 miesięcy, same w sobie nie prowadzą do powstania przesłanek wstrzymania kwestionowanej decyzji. 8.3. Chociaż Strona stwierdziła w ponownym wniosku, że takie działanie "doprowadzi do likwidacji środków transportowych za bezcen, zerwania kontraktów i likwidacji zakładu pracy", to tego nie wykazała ani nawet nie uprawdopodobniła. Miała tego świadomość, ponieważ w uzasadnieniu poprzedniego postanowienia Sąd wyraźnie wskazywał na konieczność konkretyzacji ogólnych twierdzeń. Taka konkretyzacja może nastąpić poprzez przesłanie określonych dowodów świadczących o tym: - jaki jest majątek firmy i osoby fizycznej (współmałżonka) podlegający egzekucji, a także jaka jest jego szacunkowa wartość, - ile wynoszą dochodzone należności wynikające z wystawionych tytułów wykonawczych, - jakie działania podjął organ egzekucyjny (np. hipoteka, zastaw skarbowy, zajęcie ruchomości, zajęcie gotówki w kasie i rachunków bankowych) i jak one zabezpieczają już interes wierzyciela, a jednocześnie uniemożliwiają dalsze prowadzenie działalności, - czy i w jakim zakresie dalsze prowadzenie egzekucji poprzez wyprzedaż majątku doprowadzi od zerwania kontraktów handlowych, a w następstwie tego nawet do likwidacji przedsiębiorstwa. 8.4. Nadal aktualne są stwierdzenia Sądu zawarte w uzasadnieniu już wydanego postanowienia, tzn. że: - w niniejszej sprawie Strona skarżąca jedynie ogólnie powołuje się na pewne okoliczności uzasadniające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a mianowicie, że wykonanie decyzji wyrządzi znaczną szkodę i wywoła trudne i niemożliwe do odwrócenia skutki, - z samego zestawienia faktów, że zaległości podatkowe wynoszą łącznie [...] zł, toczy się egzekucja, Strona nie posiada majątku poza domem rodzinnym objętym współwłasnością, nie ma zdolności kredytowej i przebywa pod kontrolą lekarską, nie wynika wniosek, że w wyniku podjętych działań egzekucyjnych powstanie taka szkoda lub trudne do odwrócenia skutki, - brak majątku (poza budynkiem mieszkalnym) oznacza, że ewentualna egzekucja będzie bezskuteczna, a w związku z tym nie powstaną opisane skutki, - jeśli chodzi o budynek mieszkalny, to Strona nie uprawdopodobniła, np. czy toczy się postępowanie egzekucyjne względem tego składnika majątkowego, a jeśli tak, to na jakim etapie ono się znajduje i czy postępowanie to może doprowadzić to tego, że cała rodzina zostanie pozbawiona miejsca, gdzie mogłaby zamieszkiwać i jakie to może wywoływać skutki rodzinne trudne do odwrócenia. 9. Tym samym Sąd uznał, że nie ma podstaw do zmiany wydanego postanowienia, dlatego działając na podstawie art. 61 § 4 w zw. z art. 61 § 3 "a contrario" P.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji.