III SA/Gl 668/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 29 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. określającą kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2000 r. w wysokości [...] zł oraz orzekającą o odpowiedzialności podatkowej M. S., byłego wspólnika Biura Handlowo Usługowego Terenowo Prawnego A S.C. A. K., M. S. (zwana dalej Spółką), jako osoby trzeciej za zaległość podatkową w podatku od towarów i usług Spółki za miesiąc marzec 2000 r. w wysokości [...] zł. Na rozprawie dnia 24 października 2006 r. Sąd powziął wiadomość (informacja doręczyciela na zwróconej przesyłce), że skarżący M. S. zmarł. Organ odwoławczy przesyłając pismo z dnia [...] r. potwierdził, w oparciu o pismo Urzędu Stanu Cywilnego w J. z dnia . r., które zostało dołączone, że skarżący M. S. zmarł dnia [...] r. i że wynika to z aktu zgonu nr [...]. W piśmie tym organ dodatkowo zaznaczył, że przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, gdyż M. S. odpowiadał, jako osoba trzecia za zaległości podatnika, a przepisy prawa podatkowego nie przewidują przejęcia przez spadkobierców praw lub obowiązków osoby trzeciej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Przepis ten koresponduje z regulacją wynikającą z prawa cywilnego, a mianowicie z art. 922 § 2 k.c., który stanowi, że nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Zasadą jest, że spadek stanowi ogół cywilnych majątkowych praw i obowiązków zmarłego (art. 922 § 1 k.c.). Do spadku nie należą majątkowe prawa i obowiązki wynikające z przepisów administracyjnych w tym także przepisów prawa podatkowego. Wyjątki od tej zasady muszą być zawarte w przepisach szczególnych. Wówczas ich treść należy interpretować ściśle. Taki wyjątek wynika z art. 97 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm., zwaną dalej O.p.). Zgodnie z tym przepisem jedynie spadkobiercy podatnika (§ 1) i płatnika (§ 3) przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe (§ 1) i niemajątkowe (§ 2) prawa i obowiązki spadkodawcy bez względu na to, czy wynikają one z mocy prawa, czy z decyzji (§ 4). Natomiast przepisy prawa podatkowego nie przewidują następstwa prawnego pod tytułem ogólnym w przypadku śmierci osoby fizycznej będącej osobą trzecią w rozumieniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, a wcześniej ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Zwraca się też na to uwagę w orzecznictwie i doktrynie (zob. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2003 r. sygn. akt I SA/Łd 1528/02, POP 2003/5/134; A. Olesińska [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz, TNOiK Toruń 2002 , s. 355; A. Mariański [w:] Odpowiedzialność za zobowiązania podatnika, płatnika, inkasenta w prawie polskim, Dom Wydawniczy ABC 1999, s. 91-92). Brak odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania ciążące na zmarłych osobach trzecich wynikających z wydanych decyzji wskazuje, że ten obowiązek jest ściśle związany z tą osobą. W niniejszej sprawie zmarła strona nie miała statusu podatnika ani płatnika tylko osoby trzeciej w rozumieniu przepisów art. 107 i nast. O.p. Podatnikiem w podatku od towarów i usług była Spółka. Skarżący odpowiadał tylko jako były wspólnik Spółki na podstawie art. 115 O.p. W związku z tym, że, po pierwsze, decyzja w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe Spółki odnosiła się wyłącznie do obowiązku związanego z tą osobą, a nie z jego spadkobiercami oraz po drugie, że udziału w sprawie nie zgłosiła uprawniona osoba, Sąd umorzył postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 P.p.s.a.