III SA/Gl 696/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda na posiedzeniu niejawnym po rozpoznaniu w dniu 16 października 2017 r. sprawy ze skargi ,,A’’ Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Strona skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika – doradcę podatkowego A.M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik Strony skarżącej złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podniesiono, że w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji poprzez obowiązek zapłaty przez Podatnika kwoty [...] zł wraz z odsetkami zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia wymiernej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków dla Strony skarżącej, jako podmiotu będącego w trakcie postępowania upadłościowego, a także jej kontrahentów, wierzycieli czy pracowników. Wyjaśniono, że ,,A’’ Sp. z o.o. znajduje się w upadłości likwidacyjnej, a w postępowaniu działa przez Syndyka, przy czym sporządzono i zatwierdzono listę główna wierzytelności, w tym [...] list uzupełniających - zatwierdzonych przez sędziego-komisarza w drodze postanowienia. W związku z tym wyprzedana została również większa część majątku upadłego, a uzyskiwane ze sprzedaży środki przeznaczane są na zaspokojenie wierzycieli. Podkreślono, że kwota określona w decyzji jest na tyle wysoka, iż jej uiszczenie skonsumuje całość zgromadzonych na opisany cel środków. Podkreślenia wymaga fakt, iż Syndyk nie wykonał jeszcze podziału funduszów z masy upadłości. Tym samym, pomimo, iż Spółka nie prowadzi już faktycznie działalności gospodarczej, wykonanie zaskarżonej decyzji w dalszym ciągu spowoduje dla strony daleko idące skutki. Zaakcentowano, że w momencie wszczęcia egzekucji niemal natychmiastowo i w całości utracone zostaną wszelkie posiadane środki, a doprowadzona wielkim wysiłkiem i nakładem pracy stabilna sytuacja w zakresie prowadzonej upadłości zostanie zniweczona. Zdaniem pełnomocnika Strony skarżącej w konsekwencji udaremni to faktyczne wykonanie ostatecznego planu podziału, doprowadzając do pokrzywdzenia niezaspokojonych wierzycieli, którzy niejednokrotnie również pozostając w ciężkiej sytuacji finansowej liczą na rychłe zakończenie postępowania upadłościowego. Powyższe wynika z załączonej do wniosku listy wierzytelności. Podkreślono, iż w przypadku uwzględnienia przedmiotowej skargi przez Sąd - po wykonaniu zaskarżonej decyzji, nastąpi żmudny proces odzyskania zapłaconej należności pieniężnej z bliżej nieokreślonym skutkiem, który może znacząco przedłużyć lub udaremnić postępowanie upadłościowe, a tym samym również doprowadzić do pokrzywdzenia wierzycieli. Wyjaśniono, że w większości przypadków, zaspokojenie wierzycieli w postępowaniu upadłościowym jest jedynie częściowe (w przypadku upadłej, dla wierzytelności kat. IV będzie to jednak aż ok. 40%). Tym samym brak wstrzymania wykonania decyzji, a w następstwie egzekucja opisanych zobowiązań podatkowych - powstałych już po ogłoszeniu upadłości Spółki, doprowadzi do nieuzyskania przez pozostałych wierzycieli jakiegokolwiek zaspokojenia z masy upadłości. W rzeczywistości będzie to stanowić ich dodatkowe poszkodowanie, mogące prowadzić do utarty płynność finansowej, wyrządzenia znacznej szkody bądź nawet konieczności zaprzestania prowadzenia przez nich działalności gospodarczej w najbliższej przyszłości. W tym miejscu należy dodać, iż jednym z wierzycieli dot. wierzytelności z kat. III jest przecież m.in. urząd skarbowy (ponad [...] milionów zł) oraz jednostki samorządu terytorialnego (ponad [...] milionów zł). Ponadto konieczność uiszczenia określonej w decyzji kwoty wpłynie na możliwość zaspokojenia niezbędnych wydatków związanych z prowadzeniem postępowania upadłościowego oraz będzie miało znaczący wpływ na możliwość należytego sprawowania przez syndyka zarządu nad majątkiem upadłego. Jednocześnie, nieuniknione stanie się zwolnienie ostatnich pracowników W nioskodawcy. Nadto wskazano, że wszczęcie egzekucji w stosunku do upadłego może również zniweczyć wszystkie wyżej wymienione dotychczasowe działania syndyka. Przede wszystkim wystąpi ryzyko umorzenia postępowania upadłościowego, a to z tego względu, że po uiszczeniu należności wynikającej z decyzji, zabraknie środków na dalsze prowadzenie ww. postępowania. Powyższe z całą pewnością spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki o charakterze prawnym. Zaspokojenie spornej zaległości będzie miało znaczący wpływ na możliwość należytego sprawowania przez syndyka zarządu nad majątkiem upadłego, a także wpłynie na możliwość zaspokojenia wierzycieli upadłej spółki. Podniesiono także, iż wstrzymanie przez Sąd wykonania zaskarżonej decyzji, poza ewentualnym odłożeniem jej wykonania w czasie, nie spowoduje negatywnych konsekwencji finansowych dla Skarbu Państwa, a jednocześnie może uchronić przed ziszczeniem się trudnych do odwrócenia skutków m.in. w postaci umorzenia postępowania upadłościowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej zwana p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wprowadzona w tym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w razie zaistnienia powyższych przesłanek. Ocena, czy w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane, pozostaje w gestii sądu. Jednakże to wnioskodawca musi złożyć stosowny wniosek i uprawdopodobnić, że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności orzeczeń ostatecznych. Nie wystarczy przy tym samo przywołanie przepisu, ponieważ wniosek powinien zawierać motywy odnoszące się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione (tak w postanowieniach NSA: z 13.12.2004 r., FZ 496/04, Lex nr 799468, z 22.11.2004 r., FZ 474/04, Lex nr 1405434, z 9.01.2015 r., I OZ 1205/14, z 15.01.2015 r., I OZ 1236/14). Podkreślić należy, iż znaczna szkoda to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przechodząc o meritum sprawy należy zauważyć, że zgodnie z obecnie obowiązującym art. 146 ust. 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe (Dz.U. z 2016 r. poz. 2171 ze zm.) po dniu ogłoszenia upadłości niedopuszczalne jest skierowanie egzekucji do majątku wchodzącego w skład masy upadłości oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu lub zarządzenia zabezpieczenia na majątku upadłego, z wyjątkiem zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych oraz roszczeń o rentę z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci oraz o zamianę uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę. W wersji obowiązującej w dacie ogłoszenia upadłości skarżącej spółki przepis art. 146 ust. 4 powołanej ustawy stanowił, że niedopuszczalne jest wszczęcie egzekucji świadczeń pieniężnych z masy upadłości. Wskazać też należy, że w skład masy upadłości chodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego (art. 62 prawa upadłościowego). Sąd stanął na stanowisku, że obawy Syndyka o zakłócenie, ze względu na ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji, możliwości zaspokojenia roszczeń zgłoszonych przez wierzycieli w toku postępowania upadłościowego są nieuzasadnione. Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sądowych wierzytelność wynikającą z zaskarżonej decyzji nie została wpisana na listę wierzytelności. Ponadto wobec treści art. 146 ust. 3 prawa upadłościowego majątek wchodzący w skład masy upadłości Spółki zabezpieczony jest przed dochodzeniem tej należności przez organ w drodze egzekucji administracyjnej. Nadto zaakcentować trzeba, że Sąd na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie bada zasadności skargi. Postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu stanowi jedynie postępowanie o charakterze wpadkowym, które jest prowadzone w ściśle określonych granicach wyznaczonych treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. Zaskarżona decyzja będzie podlegać kontroli sądu, pod względem jej zgodności z prawem, dopiero w toku merytorycznego rozstrzygania sprawy. Odniesienie się zatem do zarzutów stawianych zaskarżonej decyzji na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku jest niedopuszczalne. Konkludując Sąd uznał, że Syndyk Masy Upadłości ,,A’’ Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w D. nie uprawdopodobnił zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., zatem Sąd nie ma do czynienia z sytuacją, która uzasadniałaby zastosowanie wobec Skarżącego wyjątkowego rozwiązania prawnego jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., orzekł jak na wstępie.