III SA/Gl 696/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Specjalista Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydobywanie kopaliny bez koncesji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r. o numerze [...], 2. zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego na rzecz strony skarżącej kwotę 75123 zł (słownie: siedemdziesiąt pięć tysięcy sto dwadzieścia trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: organ II instancji organ odwoławczy) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. - dalej: kpa) oraz art. 140 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2126 ze zm., dalej: Pgg), po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy T.W. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "A" (dalej: strona, skarżący) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. (dalej: organ I instancji) z [...]r., nr [...], ustalającą stronie opłatę podwyższoną w kwocie [...]zł za wydobycie bez wymaganej koncesji 215 973,80 Mg kruszywa naturalnego z terenu działek o nr [...], [...], [...] i [...] położonych w miejscowości M., gmina W., powiat s., województwo [...]. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Burmistrz Gminy i Miasta W., pismem z 10 marca 2016 r. poinformował Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. o nielegalnym wydobyciu kruszywa naturalnego w miejscowości M. na działkach nr ewid. [...], [...] i [...]. Do pisma załączył notatkę służbową z wizji lokalnej oraz dokumentację fotograficzną sporządzoną przez K.P. i K.B. - pracowników Urzędu Gminy i Miasta W. W piśmie wskazał, że strona prowadzi wydobycie kopaliny bez koncesji na ww. działkach na których zamierza uruchomić kopalnię kruszywa naturalnego ze złoża "[...]". Wobec powyższego organ I instancji, zawiadomieniem z 7 kwietnia 2016 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3 Pgg, w związku z wydobywaniem kopaliny bez wymaganej koncesji na działkach o nr ew. [...],[...] i [...] w miejscowości M. O wszczęciu postępowania oraz o terminie zaplanowanych oględzin na ww. działkach, powiadomił stronę. W dniu 26 kwietnia 2016 r. pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w K. przeprowadzili, w obecności strony, oględziny miejsca wykonywania działalności bez wymaganej koncesji na ww. działkach. Podczas oględzin stwierdzono na działkach o nr ew. [...], [...], [...] i częściowo na działce [...] w miejscowości M. ślady niedawnej - tegorocznej eksploatacji kruszywa naturalnego - piasku ze żwirem. Strona odmówiła podpisania protokołu z oględzin i wniosła zastrzeżenia, zarzucając, że nie zgadza się z używaniem pojęcia "nielegalna eksploatacja", ponieważ złoże "[...]" jest nietknięte. Zostanie wyeksploatowane i rozliczone po uzyskaniu koncesji. Przyznała się do rozpoczęcia robót górniczych, o których mowa w art. 6 Pgg, polegających na udostępnianiu złoża i zwałowaniu nadkładu. Strona przesłuchana w dniu oględzin w przedmiotowej sprawie, stwierdziła, że na działkach [...], [...], [...] w miejscowości M. wykonywała roboty górnicze polegające na udostępnianiu złoża "[...]" i zwałowaniu nadkładu. Strona zeznała, że prace górnicze zostały rozpoczęte po dniu 26 marca 2016 r. Nadkład posłużył do odbudowy pasa ochronnego od strony wschodniej sąsiedniego wyrobiska "[...]". Częściowo nadkład zdeponowany został na działce [...], należącej do strony. Prace udostępniające wykonane zostały przez pracowników strony, przy pomocy własnego sprzętu - głównie spycharki. Strona zaznaczyła, że nie zgadza się z użyciem pojęcia "wyrobisko górnicze". Strona stwierdziła, że nie wydobywała kopaliny ze złoża "[...]". Złoże "[...]", według jej oceny, zostało nietknięte, usunęłał tylko nadkład. Podczas oględzin w dniu 26 kwietnia 2016 r. osoba posiadająca stosowne kwalifikacje (geolog górniczy), stwierdziła, że urabianą kopaliną na przedmiotowych działkach był piasek ze żwirem - zawartość żwiru oceniona wizualnie w skarpach i na spągu wyrobiska wynosiła około 5 - 10%. Ponadto stwierdzono, że w profilach skarp nie był widoczny nadkład złoża - został on wcześniej zdjęty znad złoża i zdeponowany w formie wałów (zwałowisk) na powierzchni terenu przy południowym i wschodnim obrzeżu wyrobiska. Wobec powyższego organ stwierdził, że niewątpliwie w tym przypadku doszło do odłączenia kopaliny (piasku ze żwirem) od złoża, czyli jego wydobycia. Organ nie dał wiary wyjaśnieniom strony, że nie prowadziła wydobycia kopaliny na przedmiotowych działkach. Stwierdzono że strona jako przedsiębiorca górniczy, posiadająca koncesje na wydobywanie kopaliny ze złoża "[...]", "[...]" i "[...]", była świadoma jakie są konsekwencje prowadzenia wydobycia kopaliny bez wymaganej koncesji. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. zwrócił się do Marszałka Województwa [...] z prośbą o udostępnienie w formie elektronicznej dokumentacji geologicznej w kategorii C1 złoża kruszywa naturalnego "[...]" którą w odpowiedzi otrzymał wraz z decyzją zatwierdzającą przedmiotową dokumentację z dnia [...] r. Strona, wobec stanowiska Burmistrza Miasta i Gminy W., bezskutecznie ubiegała się o koncesję na wydobywanie kopaliny ze złoża "[...]", co do którego na jej zlecenie w 2014 r. sporządzono dokumentację geologiczną. W dniu 9 sierpnia 2016 r. mierniczy górniczy i geolog górniczy sporządzili dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez wymaganej koncesji. Wskazano że obszar, na którym wydobyto kopalinę bez wymaganej koncesji znajduje się w większości w granicach udokumentowanego złoża "[...]" (działki o nr ew. [...], [...] i [...]). Niewielki fragment obszaru, na którym wydobyto kopalinę bez wymaganej koncesji znajduje się poza granicą udokumentowanego złoża "[...]", na działkach o nr ew. [...] i [...]. Określono ilość wydobytej kopaliny bez wymaganej koncesji w ilości 8159050 ton. Pismem z 10 sierpnia 2016 r., Burmistrz Gminy i Miasta W. zwrócił się do organu o udzielenie informacji o podjętych działaniach w związku z nielegalnym wydobyciem kruszywa ze złoża "[...]" wskazując, że strona nadal prowadzi eksploatację kruszywa bez wymaganej koncesji. Do przedmiotowego pisma załączono notatkę służbową sporządzoną przez pracowników Urzędu Gminy i Miasta w W. z 10 sierpnia 2016 r. W notatce tej stwierdzono, że na przedmiotowych działkach potwierdzono istnienie wyrobiska górniczego. W chwili dokonywania wizji zaobserwowano pracę maszyn wydobywających kruszywo, a także transportujące je samochody ciężarowe. Wskazano, że strona otrzymała decyzję Marszałka Województwa [...] z [...]r. w sprawie zatwierdzenia dokumentacji geologicznej złoża "[...]" jednak nie uzyskała koncesji na wydobycie kruszywa z tego złoża. W związku z powyższym, organ poinformował stronę o przeprowadzeniu ponownych oględzin w związku z wydobywaniem kopaliny na nieruchomości położonej w miejscowości M., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki o nr ew.: [...]- obręb [...] (M.), zaplanowanych na dzień 28 i 29 listopada 2016 r. Organ z uwagi na chorobę strony potwierdzoną zwolnieniem lekarskim i jej wniosek, pismem z dnia 23 grudnia 2016 r., poinformował stronę oraz jej pełnomocnika o terminie oględzin wyznaczonym na dzień 10 i 11 stycznia 2017 r. Organ w dniu 10 stycznia 2017 r. otrzymał drogą mailową kolejne zwolnienie lekarskie strony, która ponadto poinformowała o przebywaniu na urlopie swojego pełnomocnika i wniosła o zmianę terminu przeprowadzenia oględzin. Organ nie przychylił się do wniosku strony i w dniach 10 i 11 stycznia 2017 r. przeprowadził oględziny miejsca wykonywania działalności bez koncesji w miejscowości M. na działkach o nr ew.: [...]- obręb [...] (M.). Oględziny te odbyły się bez udziału strony oraz jej pełnomocnika. Podczas oględzin stwierdzono, że stan wyrobiska od dnia ostatnich oględzin, tj. od dnia 26 kwietnia 2016 r. uległ zmianie, tj. wyrobisko to powiększyło się o nowe rejony eksploatacji (południowa część działki o ew. [...] oraz środkowa część działek o nr ew. [...]), ponadto wyrobisko na całej powierzchni pogłębiło się. Wymiary wyrobiska wynosiły 217 m na kierunku północ - południe i 137 m na kierunku wschód - zachód. Głębokość wyrobiska dochodziła do max. 20,3 m (południowy rejon wyrobiska). Wydobywaną kopaliną był piasek z niewielką zawartością żwiru. Eksploatacja kopaliny prowadzona była w wyrobisku wgłębnym, w warstwie suchej trzema piętrami wydobywczymi. W wyrobisku oraz w jego bezpośrednim sąsiedztwie na powierzchni terenu widoczne były ślady poruszania się pojazdów kołowych na podwoziu gąsienicowym. W wyrobisku (na jego dnie) w różnych jego rejonach widoczne były ślady łyżki koparki - w rejonach gdzie wydobycie prowadzone było przy użyciu koparki dno wyrobiska nie jest równe (deniwelacje dochodzą do 0,5 m). Przez środek wyrobiska z południa na północ przebiegała droga. Droga ta nie była przejezdna - częściowo była przedmiotem eksploatacji. Do wyrobiska prowadziły trzy wjazdy wszystkie zlokalizowane od strony północnej. Skarpy wyrobiska posiadały kąt naturalnego usypu. Nadkład znad złoża został zdjęty i zdeponowany w formie wałów (zwałowisk) na powierzchni terenu przy południowym, wschodnim i zachodnim obrzeżu wyrobiska. W obu dniach oględzin eksploatacji kopaliny nie prowadzono, w wyrobisku i jego bezpośrednim sąsiedztwie nie było maszyn i urządzeń do prowadzenia wydobycia i transportu kopaliny. W dniu 10 maja 2017 r. mierniczy górniczy i geolog górniczy sporządzili drugą dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez wymaganej koncesji w ilości 215 973,80 ton z terenu ww. 5 działek. Po zapoznaniu się z aktami sprawy, pełnomocnik strony wniósł o dopuszczenie dowodu z zeznań Burmistrza Gminy i Miasta W. oraz Wojewody [...] oraz o ponowne przesłuchanie strony na okoliczność dotychczas wykonywanych robót górniczych w obszarze kopalni "[...]", bowiem nie zgadza się ze znajdującym się w aktach sprawy opisem. Wniósł także o zawieszenie postępowania ze względu na wszczęcie śledztwa przez Prokuratora Rejonowego w sprawie zawiadomienia strony o przekroczeniu uprawnień przez Wojewodę [...] i Burmistrza Miasta i Gminy W. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. odmówił zawieszenia przedmiotowego postępowania ze względu na brak ku temu podstaw prawnych. Odnosząc się do wniosku o ponowne przesłuchanie strony na okoliczność dotychczas wykonywanych robót górniczych w obszarze kopalni "[...]", zdaniem organu, nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem strona mogła złożyć wyjaśnienia na piśmie, na każdym etapie postępowania, tym bardziej, że działa przez profesjonalnego pełnomocnika. Wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań Burmistrza Gminy i Miasta W. oraz Wojewody [...] na okoliczności wskazane we wniosku organ uznał za niezasadny. Żaden z tych organów nie jest organem koncesyjnym w odniesieniu do działalności gospodarczej polegającej na wydobywaniu kopalin, zatem ewentualne naruszenie przez te organy swoich uprawnień (na co wskazuje informacja o wszczęciu śledztwa w sprawie przekroczenia przez te organy uprawnień prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w L.) nie ma związku z niniejszym postępowaniem, którego przedmiotem jest wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji. Natomiast strona może dochodzić ewentualnych roszczeń odszkodowawczych w stosunku do organów na drodze postępowania cywilnego. Zdaniem organu, powyższe wnioski dowodowe nie wnoszą do sprawy nic nowego oraz istotnego, a jedynie zmierzają do "przedłużenia" niniejszego postępowania, zatem nie zasługują na uwzględnienie.. Organ stwierdził, że bezsporny jest fakt, że strona nie posiada koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża "[...]" i tym samym ustalenie opłaty podwyższonej jest w pełni uzasadnione. W ocenie organu został zebrany pełny materiał dowodowy dający podstawę do wydania decyzji. Całokształt materiału dowodowego jednoznacznie wskazuje na prowadzenie przez stronę wydobycia kopaliny bez wymaganej koncesji. W wyniku przeprowadzonego postępowania, organ I instancji, decyzją z dnia [...]r. ustalił dla strony opłatę podwyższoną w kwocie [...]zł za wydobycie bez wymaganej koncesji 215 973,80 ton kopaliny –piasku z niewielką zawartością żwiru na działkach o nr ew. [...] położonych w miejscowości M., gmina W., powiat s. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie domagając się jej uchylenia. Zarzuciła m.in. naruszenie zasad postępowania poprzez nieprawidłowe zawiadomienie strony o czynnościach dowodowych w postaci oględzin w dniu 10 i 11 stycznia 2017 r., błędne obliczenie ilości kopaliny przez mylne określenie obszaru terenu nazwanego "[...]", brak określenia okresu rozliczenia i odmowę przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów. W toku postępowania odwoławczego. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. otrzymał od Starosty S. informację, że w przedmiotowym rejonie nadał prowadzone jest wydobycie kruszywa bez wymaganej koncesji. W dniu 17 stycznia 2018 r. pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w K. przeprowadzili wizję terenową w miejscowości M. W trakcie tej czynności stwierdzono istnienie wyrobiska na działkach o nr [...] i [...] o wymiarach 274 m X 158 m. Potwierdzono, iż w wyniku dalszego wydobycia kopaliny wyrobisko uległo powiększeniu w stosunku do stanu, jaki istniał w dniu 11 stycznia 2017 r. – zostało poszerzone w kierunku północnym oraz wschodnim, jak również pogłębione. Nie stwierdzono natomiast zmian wyrobiska na działce nr [...] oraz w północnej i południowej części działek nr [...]. Pracownicy OUG sporządzili Notatkę służbową, z której wynika, że na miejscu zastali dwie koparki i ich operatorów, nie ustalili jednak ich tożsamości ani posiadacza pojazdów, w tym samochodu Volvo, którym mężczyźni odjechali. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, zaskarżoną decyzją z [...]r. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ odwoławczy w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, podzielił ustalenia organu I instancji, szeroko odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, które uznał za niezasadne. W odniesieniu do zarzutów strony stwierdził, że na obszarze nazwanym "[...]", doszło do odłączenia kopaliny (piasku z niewielką zawartością żwiru) od złoża, a zatem do jej wydobycia, czego w sposób nie budzący wątpliwości dowodzą: - protokoły z oględzin z dnia 26 kwietnia 2016 r. i z dnia 11 stycznia 2017 r. sporządzone przez pracowników OUG w K. o specjalności mierniczej, geologicznej i ochrony środowiska, jak również protokół z wizji terenowej z dnia 17 stycznia 2018 r, - dokumentacja fotograficzna wyrobiska dołączona do akt sprawy, - pomiary geodezyjne wykonane w trakcie oględzin, wraz z wynikami przedstawionymi w opracowaniu, pn. "Dokumentacja ustalająca ilości kopaliny wydobytej bez koncesji" z sierpnia 2016 r. i maja 2017 r. Dalej stwierdził, że z treści materiałów zgormadzonych w aktach sprawy wynika, że w dniu 11 stycznia 2017 r. stan wyrobiska uległ zmianie w stosunku do stanu z czasu oględzin przeprowadzonych w dniu 26 kwietnia 2016 r. Wskazał, że lokalizacja rejonu prowadzenia wydobycia kopaliny bez koncesji, nie ma znaczenia przy ustalaniu przez organ opłaty podwyższonej. Istotny jest sam fakt jej prowadzenia. O wydobyciu kopalin świadczą rozmiary, powierzchnia i głębokość wyrobiska. Za bezzasadny uznał zarzut obrazy art. 139 w związku z art. 137 Pgg poprzez nieokreślenie okresu rozliczenia złoża opłatą dodatkową, bowiem przywołane regulacje, odnoszą się do naliczenia opłaty dodatkowej za wykonywanie działalności z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji lub w podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych. Jest to odrębne postępowanie administracyjne prowadzone przez organ koncesyjny, bez udziału organów nadzoru górniczego. W rozpatrywanej sprawie koncesja na wydobywanie kopaliny ze złoża nie została wydana. W konsekwencji, w takim przypadku właściwy organ nadzoru na podstawie art. 140 Pgg ustala opłatę podwyższoną. Użyte przez stronę sformułowanie "okres rozliczenia złoża" nie ma w analizowanym przypadku zastosowania. Organ przyznał, że zawiadomienie o terminie dodatkowych oględzin terenu zostało odebrane przez pełnomocnika strony w placówce pocztowej w dniu 10 stycznia 2017 r., czyli w pierwszym dniu dwudniowych oględzin. W konsekwencji, organ I instancji przy przeprowadzaniu dowodu z oględzin naruszył art. 79 § 1 kpa., zgodnie z którym strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Organ odwoławczy uznał jednak, że dla rozstrzygnięcia sprawy istotne było stwierdzenie w toku wymienionych oględzin faktu powiększenia wyrobiska względem stanu, jaki istniał w dniu 26 kwietnia 2016 r. oraz wykonanie pomiarów przez mierniczego górniczego. W ocenie organu II instancji, naruszenie art. 79 § 1 kpa nie przekreśla wykonanego pomiaru wyrobiska i sporządzonej na jego podstawie dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji. Czynności polegające na wykonaniu pomiaru wyrobiska oraz sporządzeniu dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji wykonywane przez pracowników organów nadzoru górniczego posiadających wymagane uprawnienia zbliżone są do czynności biegłych. Dalej stwierdził, że strona miała możliwość zapoznania się z treścią tej dokumentacji i odniesienia się do ustaleń w niej zawartych. Zgodnie zaś z art. 81 kpa, okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. W konsekwencji, przy wydawaniu decyzji ustalającej opłatę podwyższoną organ pierwszej instancji mógł wykorzystać dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji sporządzonej w dniu 10 maja 2017 r. Organ odwoławczy wskazał, że okoliczność powiększenia wyrobiska względem stanu z dnia 26 kwietnia 2016 r. została także potwierdzona w czasie wizji terenowej przeprowadzonej w dniu 17 stycznia 2018 r. przez pracowników OUG w K. Czynność ta została wykonana na podstawie art. 153 ust. 1 pkt 1 lit. b Pgg, który stanowi, że przy wykonywaniu nadzoru i kontroli upoważnionym pracownikom organów nadzoru górniczego, w granicach ich właściwości rzeczowej i miejscowej, przysługuje, po okazaniu legitymacji służbowej, prawo całodobowego wstępu, wraz z pracownikami pomocniczymi, rzeczoznawcami i niezbędnym sprzętem do miejsc wydobywania kopalin. Dalej organ uznał, że sformułowane przez stronę zarzuty dotyczące Burmistrza Gminy i Miasta W. oraz Wojewody [...] nie mają żadnego związku ze sprawą i nie ma kompetencji do oceny ich działalności. Z kolei, przedstawienie przez stronę kopii: umowy sprzedaży wartości niematerialnych i prawnych z dnia 31 grudnia 2016 r. dotyczącej złoża [...], umów dzierżawy gruntów, oznaczonych jako działki o nr: [...] miało na celu jedynie skomplikowanie stanu faktycznego sprawy i przedłużenie postępowania. Zdaniem organu II instancji, ww. dokumenty zostały sporządzone wyłącznie na potrzeby niniejszej sprawy. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, Organ nie ma wątpliwości, że w miejscowości M. w granicach działek o nr: [...] doszło do nielegalnej eksploatacji kruszywa naturalnego, w rozmiarze, który na dzień 11 stycznia 2017 r. wynosił 215 973,8 t, oraz że sprawcą tego wydobycia jest skarżący. Podsumowując, organ odwoławczy przypomniał, że w myśl art. 140 ust. 1 Pgg, działalność wykonywana bez wymaganej koncesji podlega opłacie podwyższonej. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 1 pkt 2 Pgg, koncesji wymaga działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż. Stosownie do art. 140 ust. 2 pkt 2 Pgg, organem właściwym w sprawie opłaty podwyższonej w zakresie niewymienionym w art. 140 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, jest właściwy organ nadzoru górniczego. Zatem podzielając stanowisko organu I instancji, stosownie do art. 138 § 1 pkt 1 kpa, organ odwoławczy wydał decyzję, w której utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną. Strona, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. decyzję organu odwoławczego, w której zarzuciła: - obrazę art. 7, 7a, 7b, 8 kpa w zw. z art. 39, 39 ze zn. 1 ,77, 78 79 kpa i art. 40 par 1 i 2 kpa poprzez nieprawidłowe zawiadomienie strony o czynnościach dowodowych w postaci oględzin mających miejsce w dniu 10 i 11 stycznia 2017 r. oraz oddalanie wszystkich jej wniosków dowodowych na okoliczności mające istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy; - błędne obliczenie ilości ton poprzez mylne określenie obszaru terenu nazwanego "[...]" poprzez umiejscowienie w nim części działek [...]( obszar zakreślony na załączonej mapce ) Działka [...] jest częścią udokumentowanego złoża [...], które to nie należy do strony, natomiast działka [...] pozostaje "nietknięta"; ponadto zarzuciła: - rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.: - błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż na terenie działki nazwanej jako "[...]" odbywały się roboty górnicze polegające na wydobyciu i eksploatacji kopalin, - obrazę art. 139 w zw. z art. 137 Pgg poprzez nieokreślenie okresu rozliczenia złoża opłatą dodatkową, - naruszenie art. 77 kpa poprzez odmowę przeprowadzenia i rozpatrzenia dowodów zgłaszanych przez stronę w postaci przesłuchania organów gminy - Burmistrza Miasta i Gminy W. oraz Wojewody [...] oraz oddalenie wszystkich wniosków dowodowych w postępowaniu odwoławczym, - niewyjaśnienie przyczyn 10-letnich zaniedbań Burmistrza w zakresie aktualizacji studium. Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i jego argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 10 grudnia 2019 r. skarżący oświadczył, że jest odpowiedzialny za eksploatację złoża do kwietnia 2016 r. przy czym na działce o nr [...] nie prowadził żadnej eksploatacji, a co do działki nr [...] toczą się odrębne postępowania. Oświadczył, że lokalne władze są do niego negatywnie nastawione, a oględziny w toku postępowania zostały przeprowadzone z rażącym naruszeniem postępowania. Pełnomocnik organu przyznał, że w odniesieniu do działki nr [...] toczy się odrębne postępowanie, ale dotyczy innego okresu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2018, poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej powoływana jako p.p.s.a.).. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przedmiotem sporu jest zasadność nałożenia na skarżącego opłaty eksploatacyjnej podwyższonej w kwocie [...]zł za wydobycie bez wymaganej koncesji 215 973,80 ton kruszywa naturalnego z terenu działek o nr [...] położonych w miejscowości M. gmina W. powiat s., województwo [...]. Zgodnie z art. 140 ust. 1 Pgg., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 Pgg., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 Pgg). Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 Pgg, kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g.). Z kolei, działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 Pgg., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji. W ocenie Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie, nie można podzielić stanowiska organów, że podstawą decyzji ustalającej stronie opłatę podwyższoną za wydobycie kruszywa naturalnego, mogła być dokumentacja ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji na działkach nr ewid. [...] w miejscowości M. sporządzona 10 maja 2017 r. w wyniku oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniach 10 i 11 stycznia 2017 r. z rażącym naruszeniem art. 79 § 1 kpa, przez pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Poza sporem jest, że o terminie oględzin pełnomocnik strony został powiadomiony w dniu 10 stycznia 2017 r. a zatem już w czasie ich trwania, a strona nie mogła w nich uczestniczyć z powodu choroby potwierdzonej zwolnieniem lekarskim. Sąd nie kwestionuje przy tym ustalenia organu, że na terenie nieruchomości obejmującej działki o nr ewid. [...], w miejscowości M, doszło do odłączenia kopaliny (piasku z niewielką zawartością żwiru) od złoża, a zatem do jej wydobycia. Jednak w ocenie Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przesłankami do wydania decyzji dotyczącej naliczenia opłaty podwyższonej jest prowadzenie wydobycia przez podmiot, który nie posiada koncesji i nie zgłosił zamiaru wydobywania kopaliny na zaspokojenie potrzeb własnych organowi nadzoru górniczego. W rozpatrywanej sprawie ustalenie organu, że skarżący jest odpowiedzialny za wydobycie z pięciu działek ewidencyjnych kopaliny w ilości 215 973,80 ton jest w okolicznościach niniejszej sprawy co najmniej przedwczesne. Należy podkreślić, że podstawą wydania prawidłowej decyzji jest prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy i prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Ponadto, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie organ szeroko przytoczył przepisy prawa materialnego, ale nieprzekonujące jest stanowisko organu co do ich zastosowania w przedstawionych i spornych okolicznościach faktycznych co do ilości, miejsca, okresu wydobycia oraz adresata decyzji. Ustalenia organu co do terenu na którym prowadzono wydobycie kopaliny bez koncesji, ilości wydobytej kopaliny, okresu w którym dokonywano wydobycia oraz podmiotu odpowiedzialnego za nielegalne wydobycie nie powinny budzić wątpliwości. Powinny być jasne, dokładne, przekonujące i oparte na prawidłowo zebranym materiale dowodowym. Z kolei, prawidłowo ustalona strona takiego postępowania powinna mieć zapewnione prawo czynnego udziału we wszystkich czynnościach pojętych w toku postępowania wyjaśniającego. Tymczasem w niniejszej sprawie organ wszczął postepowanie co do wydobycia kruszywa bez koncesji na terenie obejmującym trzy działki, po czym bez sprawdzenia stanu posiadania i własności działek przypisał skarżącemu wydobycie bez koncesji na kolejnych dwóch działkach o nr [...]. Organ w sposób całkowicie dowolny przyjął, że skoro skarżący jest przedsiębiorcą górniczym posiadającym koncesje na wydobycie kopaliny z innych złóż, to tym samym na wszystkich pięciu działkach dokonuje wydobycia kopaliny bez koncesji. Organ całkowicie pominął wyjaśnienia złożone przez skarżącego co do charakteru wykonywanych przez niego robót. Organ pozbawił skarżącego i jego pełnomocnika możliwości udziału w oględzinach wyznaczonych na 10 i 11 stycznia 2017 r. Poza sporem jest, że w tym czasie skarżący korzystał ze zwolnienia lekarskiego, a jego pełnomocnik o tych oględzinach został powiadomiony w pierwszym dniu tych oględzin. Tymczasem właśnie w wyniku tych oględzin przypisano skarżącemu wydobycie kopaliny z pięciu działek w ilości 215 973,80 ton co spowodowało ustalenie opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji w niebagatelnej wysokości [...] zł. Organ nie tylko uniemożliwił skarżącemu udział w oględzinach terenu, ale co więcej odmówił skarżącemu przeprowadzenia dowodu z uzupełniającego przesłuchania go w charakterze strony. Należy zatem przypomnieć, że o ile prawem strony jest czynny udział w postępowaniu, o tyle obowiązkiem organu jest zagwarantowanie stronie tego prawa. Argument organu, jakoby wnioski dowodowe skarżacego miały służyć jedynie przewlekaniu zakończenia sprawy i jej skomplikowaniu jest niezrozumiały w świetle opieszałości organu w prowadzeniu przedmiotowego postępowania. Przewlekłość postępowania wprawdzie nie jest przedmiotem skargi, ale w tej sprawie mogła mieć również istotny wpływ na rozstrzygnięcie organu jeśli porównać ilość wydobytej kopaliny ustalonej w pierwszej dokumentacji z 9 sierpnia 2016 r. po oględzinach z 26 kwietnia 2016 r. z ilością wydobytej kopaliny ustalonej w drugiej dokumentacji z 10 maja 2017 r., będącej wynikiem drugich oględzin terenu, w których ani strona ani jej pełnomocnik nie mogli wziąć udziału z usprawiedliwionych przyczyn, o których organ wiedział, a mimo to postanowił przeprowadzić czynności pozbawiając stronę możliwości czynnego udziału. Okręgowy Urząd Górniczy w K. jako organ I instancji na skutek informacji i notatki służbowej z 10 marca 2016 r. nadesłanej przez Burmistrza Gminy i Miasta W. o nielegalnym wydobyciu kruszywa naturalnego przez skarżącego, w dniu [...] r., z urzędu wszczął postępowanie w sprawie ustalenia w opłaty podwyższonej w związku z wydobywaniem kopaliny na nieruchomości położonej w miejscowości M., gmina W., powiat s., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki o nr ew. [...], o czym powiadomił skarżącego i wyznaczył jednocześnie termin oględzin terenu na dzień 26 kwietnia 2016 r. W trakcie oględzin stwierdzono eksploatację kruszywa, dokonano opisu wyrobiska i wykonano pomiary geodezyjne. Skarżący złożył zastrzeżenia do protokołu z oględzin, nie zgodził się z zarzutem nielegalnej eksploatacji, słuchany jako strona przyznał, że 26 marca 2016 r. rozpoczął roboty górnicze, o których mowa w art. 6 Pgg polegające na udostępnieniu złoża i zwałowaniu nadkładu, ale nie zgodził się z używaniem pojęcia wyrobisko górnicze. Zgodnie z art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym- w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). Organ po dokonanych oględzinach przystąpił do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Jednak dopiero pismem z 7 czerwca 2016 r. postanowił wyznaczyć termin załatwienia sprawy na dzień 10 października 2016 r., z uwagi na jej szczególnie skomplikowany charakter. Brak w aktach sprawy dowodu doręczenia tego postanowienia stronie. Z akt sprawy wynika, że dokumentacja ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji w ilości 81590,50 ton została sporządzona przez uprawnionych pracowników organu dopiero 9 sierpnia 2016 r. Należy przy tym zauważyć, że dokumentacja obejmuje i dotyczy 5 działek, chociaż postępowanie organ wszczął w odniesieniu do trzech działek i trzy działki były przedmiotem oględzin oraz ustaleń organu w dniu 26 kwietnia 2016 r. Takie rozszerzenie terenu na którym miały być prowadzone roboty górnicze nie znajduje uzasadnienia ani w zawiadomieniu o wszczęciu z urzędu postępowania ani w protokole oględzin, nie koresponduje z wyjaśnieniami strony, nie wynika nawet z informacji i notatki Burmistrza i z tych względów jest całkowicie dowolne. Co więcej Burmistrz Gminy i Miasta W. pismem z dnia 10 sierpnia 2016 r. ponownie powiadomił organ o prowadzeniu przez skarżącego eksploatacji kruszywa bez koncesji wskazując na działki o nr [...]. Do pisma dołączył notatkę służbową podpisaną przez dwóch pracowników. Organ nie zakończył sprawy w przedłużonym do dnia 10 października 2016 r. terminie natomiast pismem z tego dnia wskazał termin zakończenia sprawy na dzień 15 listopada 2016 r. podkreślając, że został przygotowany materiał dowodowy do wydania decyzji (brak w aktach dowodu doręczenia pisma stronie). Zamiast decyzji, pismem z dnia 3 listopada 2016 r. organ wyznaczył kolejny termin zakończenia sprawy na dzień 28 lutego 2017 r. i wyznaczył termin ponownych oględzin terenu, tym razem wskazał 5 działek. Oględziny zostały przeprowadzone w dniach 10 i 11 stycznia 2017 r. w nieobecności strony i jego pełnomocnika, mimo wniosku o wyznaczenie innego terminu z powodu choroby strony potwierdzonej zwolnieniem lekarskim oraz urlopu jego pełnomocnika. Organ, w postanowieniu z dnia [...] r. ponownie wskazał na skomplikowany charakter sprawy i wyznaczył termin jej załatwienia na 19 kwietnia 2017 r., po czym w tym dniu wyznaczył następny termin załatwienia sprawy na dzień [...] r., który postanowieniem z tego dnia został przedłużony do 18 sierpnia 2017 r., a następnie do dnia 31 sierpnia 2017 r. W dniu 10 maja 2017 r. została sporządzona przez uprawnionych pracowników organu Dokumentacja ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji w ilości 215 973,80 ton. Organ w piśmie z 17 maja 2017 r. podkreślił, że został przygotowany materiał dowodowy do wydania decyzji i powiadomił stronę i jego pełnomocnika o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Jednak dopiero w dniu [...]r. została wydana decyzja pierwszoinstancyjna ustalająca stronie opłatę podwyższoną za wydobycie bez koncesji kopaliny w ilości 215 973,80 t. na nieruchomości położonej w miejscowości M. obejmującej działki o nr ewid. [...]w wysokości [...]zł. Należy zgodzić się z organem co do braku podstaw do zawieszenia postępowania na wniosek strony z 8 sierpnia 2017 r. Jednak odmowa przeprowadzenia wszystkich zawnioskowanych przez skarżącego wniosków dowodowych, była w ocenie Sądu pochopna i niezasadna. Organ powinien dążyć do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a w jej okolicznościach strona z uwagi na jej nieobecność w czasie drugich oględzin powinna zostać przesłuchana, a nawet skonfrontowana z osobami będącymi pracownikami gminy W. na okoliczność sporządzanych notatek służbowych wskazujących miejsce i podmiot dokonujący nielegalnego wydobycia. Nie wiadomo bowiem, z jakich przyczyn K.P. i K. B. wskazali w każdej z notatek służbowych skarżącego jako podmiot dokonujący nielegalnego wydobycia kopaliny. Autorzy notatek służbowych, jak również, organ dokonując po raz trzeci oględzin terenu w dniu 17 stycznia 2018 r. nie ustalili ani tożsamości operatorów koparek, ani posiadaczy pojazdów, które były na miejscu robót. W przedmiotowej sprawie organ a priori przyjął, że to strona w sposób ciągły wydobywała kopalinę bez koncesji, mimo jej wyjaśnień w tym zakresie i braku dowodów w aktach sprawy potwierdzających fakt dalszego wydobycia po dacie pierwszych oględzin z udziałem strony w dni 26 kwietnia 2016 r. Z informacji przesyłanych przez Burmistrza Miasta i Gminy W. jak również z Notatek służbowych nie wynika na jakiej podstawie przyjęto, że to strona jest odpowiedzialna za wydobycie kopaliny. Nie zidentyfikowano żadnego pojazdu ani osoby wykonującej roboty na działkach. W ocenie Sądu, samo przekonanie Burmistrza, poparte notatką, z której nic nie wynika, poza wskazaniem strony nie jest wystarczające dla ustalenia kto faktycznie wykonywał lub zlecał prowadzenie robót. Organ ponownie rozpoznając sprawę ustali również okres eksploatacji złoża objęty decyzją. Wbrew twierdzeniom organu, okres eksploatacji ma znaczenie nie tylko w odniesieniu do podmiotów posiadających koncesję. W dłuższym okresie różne podmioty mogą dokonywać nielegalnej eksploatacji złoża, a ponadto jest to istotne z uwagi na 5-letni termin do wydania decyzji od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie (art. 143 ust. 1 Pgg). Organ ustali zatem kto, w jakim zakresie i w jakim czasie na działkach o nr [...] wskazanych w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania prowadził roboty. Organ będzie miał na uwadze stan posiadania działek w związku z ich wydzierżawieniem przez skarżącego w październiku 2016 r. Dopuści dowody jakie okażą się konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ będzie miał na uwadze, że w świetle art. 143 ust. 2. Pgg w sprawach określonych w dziale VII, tym tych dotyczących opłaty podwyższonej, stroną postępowania jest odpowiednio przedsiębiorca (pkt 1) albo podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji (pkt 2), albo podmiot, który prowadzi roboty geologiczne z rażącym naruszeniem warunków określonych w zatwierdzonym albo podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych (pkt 3), albo podmiot, który prowadzi roboty geologiczne bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych (4). W przypadku braku podmiotu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 i 4, stroną postępowania jest właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której jest prowadzona ta działalność lub roboty geologiczne (ust. 3 art. 143). Należy przy tym zauważyć, że spójnik " albo" wyraża wzajemne wyłączenie się części zdań, stanowi koniunkcję rozłączną, co oznacza, że organ ustalając stronę postępowania zobowiązany jest jednoznacznie określić jeden podmiot wobec którego prowadzi postępowanie i wydaje decyzję. Brzmienie przepisu nie budzi wątpliwości. Stanowi on katalog zamknięty, stroną postępowania o ustalenie opłaty podwyższonej może być przedsiębiorca posiadający koncesję z naruszeniem jej warunków albo każdy, kto wydobywa kopaliny bez koncesji czy zgłoszenia dopuszczonego na warunkach art. 4 Pgg, albo podmiot dysponujący tytułem prawnym do nieruchomości. W przypadku naruszenia wymagań określonych w art. 4 ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3.ust. 2 Pgg. Należy w tym miejscu wskazać, że art. 143 ust. 2 Pgg w sposób jednoznaczny określa stronę postepowania. W przedmiotowej sprawie stroną postępowania mógłby być odpowiednio podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji (pkt 2), albo w przypadku braku takiego podmiotu, stroną jest właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której prowadzona jest ta działalność. Podsumowując w rozpatrywanej sprawie, ustalenia organu zostały przeprowadzone z naruszeniem podstawowych zasad postępowania, a w szczególności z art. 7 kpa (zasada prawdy obiektywnej), art. 8 kpa (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa), art. 10 § 1 kpa ( zasada czynnego udziału stron w postępowaniu) art. 12 § 1 (zasada szybkości) art. 35 § 1 kpa (zasada załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki) art. 77§ 1 kpa (zasada prawdy obiektywnej), art. 78 § 1 kpa (uwzględnienie wniosku dowodowego strony), art. 79 § 1 kpa (zawiadomienie o miejscu i czasie przeprowadzenia dowodu). W ocenie Sądu naruszenie wskazanych reguł postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tego względu zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja pierwszoinstancyjna nie mogą się ostać . Organ ponownie przeprowadzi postępowanie z poszanowaniem wskazanych reguł postępowania, prawidłowo ustali stan faktyczny co do miejsca, czasu i podmiotu odpowiedzialnego za nielegalne wydobycie kopaliny, podejmie wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 kpa) oraz załatwienia sprawy oraz w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 kpa). W sposób wyczerpujący zbierze i rozpatrzy materiał dowodowy (art. 77 kpa). Następnie dokona prawidłowej subsumcji przepisów prawa materialnego i uzasadni zajęte stanowisko z poszanowaniem zasad określonych w art. 107 § 1 i § 3 kpa. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą oraz zasądził na rzecz skarżącego kwotę 75 123,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania z uwzględnieniem uiszczonego wpisu od skargi tj. kwoty 50 106,00 zł, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa tj. kwoty 17,00 zł oraz wynagrodzenia radcy prawnego wg norm przepisanych tj. kwoty 25 000,00 zł zgodnie z § 2 pkt 9) rozporządzenia Min. Sprawiedliwości z 22 października 2015 r.( Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).