III SA/Gl 699/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. Sp.k. w C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca Spółka domagała się zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że zajmuje się produkcją olejów smarowych, środków antyadhezyjnych oraz olejów konserwujących, które objęte są kodami CN 2710 1971-99. Produkcja olejów smarowych odbywa się w procedurze zawieszenia poboru akcyzy w ramach prowadzonego składu podatkowego. Wyprodukowane oleje sprzedawane są na rzecz kontrahentów z siedzibą w innych niż Polska państwach członkowskich Unii Europejskiej. Mimo to Spółka posiada znaczne zaległości w podatku akcyzowym ([...] zł bez odsetek) oraz w podatku VAT, które za okres od [...] 2011 r. do [...] 2011 r. kształtowały się na poziomie [...] zł, a za [...] 2013 r. wynosiły [...] zł, podczas gdy za [...] 2015 r. należny VAT to kwota [...] zł. Wobec powyższego [...] r. Spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości w SR K. W oświadczeniu o majątku i dochodach zadeklarowała kapitał podstawowy rzędu [...] zł, aktywa trwałe w kwocie [...] zł, w tym środki trwałe w budowie wynoszące [...]zł, aktywa obrotowe wielkości [...] zł oraz środki pieniężne rzędu [...] zł (według stanu na dzień [...] 2014 r.). Ponadto wskazano, że w ubiegłym roku obrotowym Spółka wypracował zysk w kwocie [...] zł, podczas gdy stan środków na rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił: [...] zł, [...] EUR, [...] USD, (-)[...] zł, [...] EUR, [...] zł, [...] EUR i [...] zł. Jak wynika z dołączonego do wniosku wykazu z rachunków bankowych te podlegają zajęciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, iż przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, iż ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania należnych w sprawie kosztów sądowych. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę wykazane (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem zauważyć, że na dzień [...] 2014 r. Spółka wypracowała zysk rzędu [...] zł. Ponadto jej aktywa trwałe wynosiły [...] zł, w tym środki trwałe w budowie w kwocie [...] zł, podczas gdy aktywa obrotowe zaksięgowano na poziomie [...] zł, a środki pieniężne na kwotę [...] zł. Fakt, że [...] r. Spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, to jednak okoliczność ta nie oznacza, że zasługuje na przyznanie prawa pomocy, skoro istnieje majątek, który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłaty zobowiązań. Z treści urzędowego formularza wynika, że ten znacznie przewyższa należny od skargi kasacyjnej wpis, albowiem aktywa trwałe i obrotowe Spółki na dzień [...] r. wynosiły [...] zł, podczas gdy rezerwy na zobowiązania to kwota [...] zł, natomiast zysk netto wynosił [...] zł. W tej sytuacji nie zasługuje na aprobatę argumentacja o konieczności przeznaczenia tychże środków na koszty postępowania upadłościowego, albowiem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie podkreśla się, iż realizacja celu postępowania upadłościowego nie może korzystać z pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi są w tym przypadku opłaty związane z prowadzeniem postępowania sądowego. Brak jest bowiem ustawowych podstaw dla przyjęcia tego typu koncepcji (tak postanowienia NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11, Lex nr 948891 i z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II FZ 83/11, Lex nr 783857). Tym bardziej, że skarżąca korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika, który reprezentuje ją przed tut. Sądem, a to oznacza, że nieuzasadnione byłoby stwierdzenie, że była w stanie ponieść koszty związane z zastępstwem prawnym, a jednocześnie nie mogła ponieść należnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych, które na obecnym etapie sprawy wynoszą [...] zł. Wprawdzie jak wskazano rachunki bankowe Spółki zostały zajęte, niemniej jednak fakt zajęcia konta bankowego czy prowadzenia innych czynności egzekucyjnych, samo w sobie, nie oznacza utraty możliwości ponoszenia wydatków, w tym kosztów sądowych. Należy bowiem zauważyć, że w razie zajęcia na zabezpieczenie rachunku bankowego przedsiębiorcy, sąd na wniosek obowiązanego złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o zabezpieczeniu określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej (art. 7522 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego – t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.). Podobna zasada obowiązuje w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym przez organ administracji (art.166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.). Zatem fakt zabezpieczenia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego, a tego typu blokada środków do oznaczonej wysokości nie oznacza niemożności korzystania z niego. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił orzec jak w sentencji.