III SA/Gl 699/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy Policji oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] (rozkazem personalnym) z [...] r. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach utrzymał w mocy decyzję nr [...] (rozkaz personalny) [...] r. Komendanta Powiatowego Policji w B. o zwolnieniu ze służby w Policji aspiranta M. G. (skarżący, aspirant) z dniem [...] r. Rozkazowi organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108 kpa).Jako podstawę prawna decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej kpa) oraz art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z 6 kwietnia 1990 roku o Policji (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 161). Rozstrzygniecie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] r. Komendant Powiatowy Policji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Powyższe nastąpiło po uzyskaniu informacji o zatrzymaniu funkcjonariusza w związku z kierowaniem pojazdem mechanicznym – samochodem marki [...] nr rej [...] w stanie nietrzeźwości w dniu [...] r. o wszczęciu postepowania aspirant został powiadomiony [...] r a [...] Prokurator Rejonowy w M. wszczął śledztwo, sygn. akt [...] o czyn z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. W toku postepowania administracyjnego przesłuchano świadków oraz uzyskano materiały z prowadzonego śledztwa, które dopuszczono jako dowód w sprawie. Na podstawie art. 43 ust. 3 ustawy o Policji zwrócono się także do Zarządu Wojewódzki NSZZ Policjantów woj. [...] o wydanie opinii o skarżącym, który pismem z [...] . powstrzymał się od zajęcia stanowiska co do zamiaru zwolnienia aspiranta ze służby do czasu zakończenia postępowania karnego w sprawie. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił, że w dniu [...] r. skarżący został zatrzymany w M. pod zarzutem kierowania samochodem osobowym w stanie nietrzeźwości. Materiał dowodowy organ uznał za jednoznaczny a okoliczności popełnienia czynu zabronionego przez skarżącego za niebudzące wątpliwości. Badanie stanu trzeźwości wykazało w I badaniu [...] mg/l, w II badaniu [...] mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. Drugie badanie przeprowadzone w Komendzie Miejskiej Policji wykazało pomiar [...], [...] i [...] promila alkoholi we krwi. W konsekwencji wyników badania analizatorem wydechu prokurator polecił zbadanie krwi na zawartość alkoholu, które przeprowadzono. Organ podkreślił, że przesłuchany dróżnik, który powiadomił Straż Ochrony Kolej, zauważył samochód, który zatrzymał się przed przejazdem kolejowym. Wysiadł z niego mężczyzna chwiejący się na nogach, który usiłował zmienić koło. Po nieudanej próbie wsiadł do samochodu i przejechał nim przez przejazd a następnie zaparkował w zatoczce autobusowej, gdzie po paru minutach zatrzymał go patrol policji. Zeznania te potwierdzili funkcjonariusze z patrolu. Mężczyzną zmieniającym koło okazał się skarżący. Nie skorzystał on z prawa do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Cytowany wyżej przepis jest regulacją wyjątkową, podyktowany troską o autorytet Policji, jako zorganizowanej formacji służącej społeczeństwu, powołanej do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Analiza powyższego przepisu w zestawieniu z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji wskazuje, że poszczególne przesłanki zwolnienia funkcjonariusza ze służby, ustawodawca wiąże z kryterium niekaralności i nieposzlakowanej opinii, jakie muszą spełniać kandydaci ubiegający się o przyjęcie w szeregi Policji. Fakultatywna decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, związana jest z utratą przez niego nieposzlakowanej opinii na skutek popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego charakter uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie. Postepowanie w sprawie zwolnienia ze służby jest postepowaniem administracyjnym, niezależnym od postepowania karnego. Jego celem nie jest badanie wagi dowodów ani ustalenie winy ale ustalenie wystąpienia przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. W ocenie organu policjant prowadząc samochód w stanie nietrzeźwości utraciła zaufanie społeczne i nie może egzekwować przestrzegania prawa od obywateli. Prowadząc samochód stanowił zagrożenie dla siebie i innych uczestników ruchu drogowego oraz wykazał lekceważący stosunek do prawa. Organ uznał, że w niniejszej sprawie przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu policjanta jest interes społeczny, dobro Policji i wymóg posiadania przez policjanta nieposzlakowanej opinii. Rozkaz Komendanta Powiatowego Policji został zaskarżony wniesieniem odwołania, w który reprezentujący skarżącego pełnomocnik wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił organowi naruszenie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Z ostrożności procesowej wskazał na naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Komendant wojewódzki nie znalazł podstaw faktycznych i prawnych do uchylenia zaskarżonego rozkazu i utrzymał w mocy zaskarżona decyzję a oczywistość dotyczy faktu, a więc zaistnienia samego czynu kwalifikowanego przez prawo jako przestępstwo, bez względu czy będzie ono ścigane i sprawca skazany.. W uzasadnieniu podkreślił, że oczywistość popełnienia przestępstwa może być stwierdzona na podstawie oceny konkretnych okoliczności zdarzenia, które nie pozostawiają wątpliwości, że przestępstwo zostało popełnione. W przedmiotowej sprawie poczynione ustalenia dowodowe nie pozostawiają wątpliwości, że skarżący prowadził samochód w stanie nietrzeźwości. Potwierdzili to przesłuchani świadkowie i wynika badania stanu trzeźwości skarżącego, który został zatrzymany w trakcie wymiany koła przedniego w samochodzie z uruchomionym silnikiem. Powyższe skutkuje utratą zaufania i nieposzlakowanej opinii oraz wymaga napiętnowania. Jest zachowaniem nieakceptowalnym społecznie i uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie, co potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 września 2008 r. K 35/06. Nie oddzielił także zasadności zarzutów naruszenia prawa procesowego. Rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z [...] r. został zaskarżony wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego i rozkazu personalnego organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji przez jego błędną wykładnię i zastosowanie polegające na bezpodstawnym uznaniu oczywistości popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa, chociaż brak jest w niniejszej sprawie dowodów za tym przemawiających; a z ostrożności procesowej naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 kpa, a także art. 108 § 1 tej ustawy poprzez zaniechanie wnikliwego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, prowadzące w konsekwencji do ustaleń nie znajdujących oparcia w dowodach zgromadzonych w sprawie. A nie ograniczenie się do arbitralnego stwierdzenia oczywistości popełnienia przez funkcjonariusza przestępstwa. W przekonaniu skarżącego nie został on ujęty na gorącym uczynku ani też nie zostały ujawnione w postepowaniu dowody świadczące o prowadzeniu przez niego samochodu pod wpływem alkoholu. Został zatrzymany w trakcie wymiany koła w samochodzie co nie jest tożsame. Nadto organ nierzetelnie przedstawia zeznania dróżnika a zastosowanie natychmiastowej wykonalności decyzji stanowi niedopuszczalne przesądzenie sprawstwa przestępstwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej, a na rozprawie wyjaśnił, że postępowanie sądowe w stosunku do skarżącego o czyn z art. 178a kk nie zostało zakończone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., w skrócie ppsa) stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tylko pod względem legalności odbywa się kontrola działania administracji publicznej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach, którą utrzymano w mocy decyzję o zwolnieniu ze służby skarżącego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji w trybie natychmiastowym. W ocenie Sądu, w sprawie tej nie został naruszony przepis prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, jak również nie zostały naruszone wskazane w skardze oraz odwołaniu, z ostrożności procesowej, przepisy postępowania, tj. min. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa Nie jest sporne, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Zwolnienie policjanta ze służby na tej podstawie prawnej uwarunkowane jest łącznym spełnieniem trzech przesłanek: popełnieniem czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa, oczywistością popełnienia czynu, charakterem czynu powodującym, że dalsze pozostanie policjanta w służbie jest niemożliwe. W toku postępowania prowadzonego w przedmiocie zwolnienia ze służby na tej podstawie organ winien zatem wykazać, że funkcjonariusz w sposób oczywisty dokonał czynu o znamionach przestępstwa, a jego nieprzydatność do służby jest bezpośrednią konsekwencją jego zachowania. Należy też zgodzić się ze skarżącym, że decyzja podejmowana na wskazanej podstawie prawnej ma charakter uznaniowy co oznacza, że kontrola legalności takiego rozstrzygnięcia jest ograniczona. Sąd administracyjny zobowiązany jest do oceny, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo stosowały przepisy prawa materialnego i procesowego. Sąd nie jest natomiast uprawniony do ingerowania w kwestie celowości i słuszności dokonanego przez przełożonych wyboru sposobu załatwienia sprawy. Sąd bada tym samym, czy rozstrzygnięcie organu nie zostało oparte na niedozwolonych kryteriach oraz czy jego argumentacja nie jest dowolna (zobacz wyrok WSA w Olsztynie II SA/Ol 129/19 z 12.03.2019 r., WSA w W-wie II SA/Wa 1534/16 z 6.09.2016 r., publ. www.nsa.gov.pl). Do prawidłowego zastosowania przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy, a tym samym zwolnienia na tej podstawie prawnej policjanta ze służby niezbędne jest wykazanie jednoczesnego wystąpienia trzech przesłanek normatywnych, przewidzianych w hipotezie tejże normy, a zatem ustalenia faktu popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, oczywistości popełnienia tego czynu, a także wykazania, że uniemożliwia to pozostawanie policjanta w służbie. Ustawa o Policji nie zawiera legalnej definicji pojęcia "oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa". Na gruncie tego przepisu orzecznictwo sądowe wypracowało jednolite stanowisko, że "oczywistość" należy rozumieć w szerokim znaczeniu. Chodzi tu zatem o sytuację niewątpliwą, gdy w sprawie zgromadzono jednoznaczne bezpośrednie dowody, wzajemnie się uzupełniające, zgodne i niewykluczające się zeznania świadków. Oczywistość można bowiem przyjmować tylko w sytuacji, gdy wynika ona z ustalonych okoliczności w sposób bezdyskusyjny, widoczna jest od razu, na pierwszy rzut oka, bez szczególnych dociekań i pogłębionych analiz danego przypadku. Oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych indywidualnej sprawy i można o niej mówić jedynie wówczas, gdy taki, a nie inny przebieg zdarzeń wynika z ustalonych okoliczności w sposób tak ewidentny, że wykluczone jest rozważanie innych wariantów (wyroki NSA z 25.04.2017 r., w sprawie I OSK 1028/16 i z 13.12.2012 r. w sprawie I OSK 735/12, publ. jw.). Nadto zaistnienie przesłanek określonych w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy nie musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej, gdyż wówczas mogłyby być zastosowane odrębne podstawy do zwolnienia policjanta ze służby i w przypadku popełnienia przestępstwa umyślnego jest to przesłanka obligatoryjna. Dokonując kontroli zaskarżonego rozkazu personalnego koniecznym było zatem ustalenie, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwala przyjąć fakt oczywistego popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, określonego w art. 178a § 1 kodeksu karnego. Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że w rozpoznawanej sprawie okoliczności prowadzenia pojazdu prze skarżącego w stanie nietrzeźwości nie budzą wątpliwości. Potwierdzają je zeznania dróżnika oraz patrolu, który przybył na wezwanie i zatrzymał skarżącego w trakcie zmiany koła w samochodzie z uruchomionym silnikiem, w miejscu wskazanym przez niego. Bezsprzecznie też skarżący w trakcie zatrzymania znajdował się w stanie nietrzeźwości, co potwierdziły wyniki dwukrotnie przeprowadzonych badań alkoholomierze. Pierwsze na miejscu zdarzenia a drugie w KMP. Wynikom tym skarżący nie zaprzeczał, cała jego uwaga koncentruje się na podważeniu zeznań dróżnika, że nie widział lub nie jest pewny, że to skarżący przejechał samochodem przez przejazd kolejowy i zatrzymał się w zatoczce, gdzie zmieniał koło i został zatrzymany. Przedstawione wyżej okoliczności stały się podstawą do przyjęcia przez organ tezy, że skarżący popełnił czyn o znamionach przestępstwa, określony w art. 178a § 1 kk i o który został oskarżony przez Prokuratora Rejonowego M. we wniesionym do Sądu akcie oskarżenia. Postępowanie to jest w toku. W judykaturze przyjmuje się, że zaistnienie tej przesłanki nie musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej (wyrok NSA z 9.01.2015 r., sygn. akt I OSK 2089/13, publ. jw.). Wydanie bowiem takiego orzeczenia stanowiłoby przesłankę bądź do obligatoryjnego zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, bądź też fakultatywnego w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Mamy zatem do czynienia z dwiema niezależnymi sytuacjami, w których popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste, ale w drugiej popełnienie przestępstwa stwierdzone zostało prawomocnym wyrokiem. Są to dwa stany faktyczne i każdy z nich umożliwia rozwiązanie z policjantem stosunku służbowego w innym trybie. W przypadku przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, oczywistość popełnienia czynu organ może ustalić samodzielnie, na podstawie analizy okoliczności konkretnego zdarzenia, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, ocena organu, co do spełnienia tej przesłanki znajduje oparcie w materiale dowodowym. Nie ma bowiem wątpliwości, że zdarzenie dotyczy skarżącego a o oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa można mówić wówczas, gdy stan fatyczny danej sprawy pozwala na stwierdzenie, kto dopuścił się danego czynu o znamionach przestępstwa. W kontrolowanej sprawie organy Policji zasadnie – na podstawie materiału dowodowego – przyjęły, że popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa z art. 178a kodeksu karnego, tj. prowadzenie samochodu w dniu [...] r. w M, w stanie nietrzeźwości, nie budzi wątpliwości a wręcz jest oczywiste. Sąd nie podziela twierdzeń pełnomocnika skarżącego, że w stanie faktycznym sprawy nie ma bezpośrednich dowodów na prowadzenie przez skarżącego samochodu przed zatrzymaniem. Potwierdza to przebieg samego zdarzenia oraz zeznania dróżnika i podjęte przez niego działania w postaci wezwania patrolu Służby Ochrony Kolei a następnie patrolu policji KMP w M.. Nadto zeznania policjantów patrolu, którzy przybyli na wezwanie i opis zastanej sytuacji. Bełkotliwa mowa i wyczuwalna woń alkoholu. Wynikom badania stanu trzeźwości skarżący nie zaprzecza. Zasady logiki oraz doświadczenia życiowego wskazują, że ocena dokonanych ustaleń dowodowych była prawidłowa i Sąd w pełni ją podziela. Zgadza się także ze stanowiskiem organu, że dalsza służba skarżącego w Policji godzi w jej dobre imię a wykonywanie obowiązków służbowych i egzekwowanie prawa od obywateli przez osobę, która prawo jawnie łamie jest niedopuszczalne. Służba w Policji opiera się na zaufaniu społecznym i utrzymywaniu autorytetu tej formacji. Skarżący był zatrudniony w Wydziale [...] KMP W B.. W orzecznictwie wskazuje się nadto, że nieposzlakowana opinia to nie tylko kwestia niekaralności, lecz także ogólna ocena danej osoby w sferze etycznej (v. wyrok NSA z dnia 20.02.2014 r. sygn. akt I OSK 48/13). Utrata takiej opinii zasadnie została zatem wskazana jako okoliczność uniemożliwiająca dalsze pozostawanie policjanta w służbie. Słuszny interes policjanta nie przeważył, w okolicznościach sprawy, nad interesem społecznym tożsamym w tym przypadku z dobrem Policji. Również postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w kontrolowanej sprawie w sposób prawidłowy. Ocena materiału dowodowego także nie budzi wątpliwości. Odpowiada wymogom art. 7, art. 77 i 80 kpa i nie jest dowolną. To, ze jest dla skarżącego niekorzystna nie uzasadnia negowania jej prawidłowości. W postępowaniu prowadzonym przez organy Policji w sprawie zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, dopuszczalne jest wykorzystanie także materiałów zgromadzonych w postępowaniu karnym. W sprawie tej organ Policji zwrócił się także o opinię do Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów woj. [...], który w istocie nie wniósł zastrzeżeń co do zamiaru zwolnienia skarżącego ze służby w Policji we wskazanym trybie. Wstrzymanie się z opinią trudno uznać za sprzeciw. Po wnikliwej analizie akt, w tym Notatki służbowej z [...] r. nr [...] Sąd nie dopatrzył się również wadliwości zastosowania rygoru z art. 108 kpa. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.