III SA/Gl 700/15
WyrokWSA w Gliwicach2015-09-22
Skład orzekający: Małgorzata Jużków, Marzanna Sałuda, Iwona Wiesner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy określająca zasady przyznawania stypendiów sportowych może naruszać przepisy ustawy o sporcie, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Konstytucji RP, a także czy decyzja prezydenta miasta w sprawie stypendium sportowego jest decyzją administracyjną podlegającą zaskarżeniu?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność części uchwały rady miasta dotyczącej stypendiów sportowych, uznając, że narusza ona przepisy ustawy o sporcie, Konstytucji RP (zasada równości) oraz istotnie narusza prawo poprzez pozbawienie strony prawa do odwołania od decyzji prezydenta miasta. Sąd uznał, że przyznanie lub odmowa przyznania stypendium sportowego powinno być rozstrzygane w formie decyzji administracyjnej, a uchwała nie może wykraczać poza zakres upoważnienia ustawowego.Stan faktyczny
Wojewoda Śląski zaskarżył uchwałę Rady Miasta Gliwice w sprawie stypendiów sportowych, zarzucając jej sprzeczność z ustawą o sporcie, Kodeksem postępowania administracyjnego i Konstytucją RP. Kwestionowano m.in. postanowienia dotyczące ostateczności decyzji prezydenta miasta, kryteriów wiekowych i przynależności klubowej zawodników, a także formy przyznawania stypendiów. Prezydent Miasta Gliwice wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że przyznanie stypendium nie jest decyzją administracyjną i że uchwała mieści się w granicach upoważnienia ustawowego.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 3 ust. 1, 2, 5 i 6; § 6 ust. 6 od słów "realizowania przez niego programu przygotowań do udziału w zawodach na wyższym poziomie"; § 7 ust. 4; § 8 ust. 2, 3 i 5; § 9 ust. 1 tiret 1 i § 10 załącznika do zaskarżonej uchwały, a w pozostałym zakresie skargę oddalił.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant Izabela Maj- Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2015 r. przy udziale - sprawy ze skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Miasta Gliwice z dnia 6 lutego 2014 r. nr XL/855/2014 w przedmiocie stypendiów sportowych 1. stwierdza nieważność § 3 ust. 1,2,5 i 6; § 6 ust. 6 od słów "realizowania przez niego programu przygotowań do udziału w zawodach na wyższym poziomie"; § 7 ust. 4; § 8 ust. 2,3 i 5; § 9 ust. 1 tiret 1 i § 10 załącznika do zaskarżonej uchwały; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Skargą z 05.03.2012r. Wojewoda Śląski wniósł o stwierdzenie nieważności wskazanych paragrafów załącznika do uchwały Nr XL/855/2014 Rady Miejskiej w Gliwicach z dnia 6 lutego 2014 roku w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu przyznawania i pozbawiania oraz rodzajów i wysokości stypendiów sportowych dla zawodników osiągających wysokie wyniki sportowe, a to:
- § 8 ust. 2 i ust. 5 załącznika do uchwały - jako sprzecznej z art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 715) w związku z art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) w skrócie k.p.a.
- § 7 ust. 2 załącznika do uchwały - jako sprzecznej z art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie w związku z art. 61 § 1 k.p.a.,
§ 6 ust. 4 załącznika do uchwały - jako sprzecznej z art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie w związku z art. 64 k.p.a.,
- § 9 ust. 3 załącznika do uchwały - jako sprzecznej z art. 2 Konstytucji RP w związku art. 16 i art. 108 k.p.a.,
§ 10 załącznika do uchwały - jako sprzecznej z art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie w związku art. 16 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 104 § 1 k.p.a.
- § 3 ust. 1 załącznika do uchwały - jako sprzecznej z art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie w związku z art. 32 Konstytucji RP,
- § 3 ust. 2 oraz § 7 ust. 4, § 9 ust. 1 tiret pierwsze i § 6 ust. 6 załącznika do uchwały, w części "realizowania przez niego programu przygotowań do udziału zawodnika w zawodach na wyższym poziomie" - jako sprzecznej z art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie w związku z art. 1 i 7 ustawy o samorządzie gminnym,
- § 3 ust. 5, § 3 ust. 6 i § 8 ust. 3 załącznika do uchwały - jako sprzecznej z art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie.
W uzasadnieniu wskazał, iż przedmiotowa uchwałą, podjęta na sesji w dniu 6 lutego 2014 r., Rada Miejska w Gliwicach określiła szczegółowe zasady i tryb przyznawania i pozbawiania oraz rodzaje i wysokość stypendiów sportowych dla zawodników osiągających wysokie wyniki sportowe, stanowiące załącznik do uchwały. Jako podstawę prawną podjęcia uchwały Rada wskazała art. 31 ustawy o sporcie i art. 18 ust. 2 pkt 15 , art. 40 ust.1 i art. 42 ustawy z 8.03.1990r. o samorządzie gminy ( Dz. U. z 2013, poz. 594 ). Uchwała stanowi prawo miejscowe i została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa śląskiego .
Przepis ten stanowi upoważnienie rady gminy do wydania aktu prawa miejscowego określającego szczegółowe zasady, tryb przyznawania i pozbawiania oraz rodzaje i wysokość stypendiów sportowych, nagród i wyróżnień dla osób fizycznych za osiągnięte wyniki sportowe oraz dla trenerów prowadzących szkolenie zawodników osiągających wysokie wyniki sportowe w międzynarodowym współzawodnictwie sportowym lub w krajowym współzawodnictwie sportowym, biorąc pod uwagę znaczenie danego sportu dla tej jednostki samorządu terytorialnego oraz osiągnięty wynik sportowy.
W § 8 załącznika do uchwały Rada Miejska uregulowała tryb przyznawania, podwyższania, pozbawiania stypendiów sportowych. W ust. 5 tego paragrafu Rada Miejska postanowiła, iż decyzja Prezydenta Miasta jest ostateczna. Od wydanej decyzji nie przysługuje odwołanie, zaś w ust. 2 Rada Miejska wskazała, że zaopiniowane wnioski przedstawiane są Prezydentowi Miasta, który podejmuje ostateczną decyzję w sprawie przyznania lub odmowy przyznania stypendium, podwyższenia oraz jego pozbawienia.
W opinii organu nadzoru, powyższym przepisem Rada Miejska, poprzez pozbawienie strony prawa odwołania się od decyzji, naruszyła art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiący fundamentalna zasadę dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego ponieważ przyznanie lub odmowa przyznania stypendium sportowego nosi cechy rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym czynność przyznania lub odmowy przyznania stypendium sportowego winna zostać zakończona (decyzją administracyjną ale z prawem zaskarżenia.
Dalej organ odwołał się do wykładni art. 1 pkt 1 i 104 k.p.a orzecznictwa sądów administracyjnych i stanowiska doktryny w oparciu, o które uznał, że przyznanie bądź odmowa przyznania stypendium wypełnia wszelkie cechy wymagane dla uznania tego aktu za decyzję administracyjną. Jest to władcze i jednostronne oświadczenie organu administracji publicznej jakim jest Prezydent Miasta Gliwice, skierowane do konkretnego zewnętrznego adresata, czyli osoby ubiegającej się o przyznanie stypendium, zaś podstawę prawna do wydania decyzji administracyjnej stanowi akt prawa miejscowego, jakim jest przedmiotowa uchwała - przepis powszechnie obowiązujący na terenie Gminy Gliwice. Treść decyzji zaś nadaje bądź odmawia nadaniu konkretnych praw zindywidualizowanemu adresatowi w formie przyznania bądź odmowy przyznania stypendium. Pozbawienie zatem strony prawa do zaskarżenia decyzji narusza art. 15 k.p.a
W konsekwencji za sprzeczny z prawem należy również uznać § 10 załącznika do uchwały, skoro z art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie nie wynika upoważnienie dla Rady Miejskiej w Gliwicach do wprowadzania umów cywilnoprawnych jako formy przyznania stypendium sportowego.
Zdaniem Wojewody jeżeli przyznanie (a w konsekwencji odmowa przyznania stypendium sportowego oraz jego pozbawienie) powinno nastąpić w formie decyzji administracyjnej, to regulacje dotyczące odpowiednio; (uzupełniania wniosku o przyznanie stypendium (§ 6 ust. 4 załącznika do uchwały), określenia osób uprawnionych do składania wniosków (§ 7 ust. 2 załącznika do uchwały), oraz określenia terminu obowiązywania decyzji o pozbawieniu stypendium (§ 9 ust. 3 załącznika do uchwały) jako dotyczące prowadzonego postępowania administracyjnego, nie powinny zostać ujęte w przedmiotowej uchwale, bowiem kwestie te uregulowano w Kodeksie postępowania administracyjnego i to w odmienny z ustawowymi.
I tak: przyjęty w § 7 ust. 2 załącznika do uchwały krąg wnioskodawców , (mogą składać zawodnicy i kluby sportowe zrzeszające zawodników) jest sprzeczny z art. 61 k.p.a . zgodnie z którym postępowanie administracyjne jest wszczynane na żądanie strony lub w urzędu, a kluby zrzeszające zawodników nie mają prawa składać tych wniosków,
W § 6 ust. 4 załącznika do uchwały, uchwalono, że wnioski o przyznanie stypendium mogą być uzupełniane w terminie 21 dni co jest sprzeczne z terminem 7 dni zakreślonym w art. 64 ustawy K.p.a.
W § 9 ust. 3 załącznika stanowiąc o tym, że pozbawienie stypendium "obowiązuje od miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności wpływające na pozbawienie stypendium" zapis ten budzi wątpliwości co do możliwości z art. 2 Konstytucji . Z treści przepisu uchwały nie wynika bowiem, czy nadano decyzji o pozbawieniu prawa do stypendium rygoru natychmiastowej wykonalności, a także, czy możliwe będzie pozbawienie stypendium z mocą wsteczną (w tym już po okresie, na jaki zostało ono przyznane), a w konsekwencji dochodzenie zwrotu już wypłaconych stypendiów.
Wojewoda podkreślił iż Rada Miejska formułując postanowienia uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego nie tylko nie może nimi wykraczać poza zakres ustawowego upoważnienia, ale i naruszać innych powszechnie obowiązujących przepisów prawa tego rodzaju.
Tego rodzaju wady legislacyjne- są traktowane w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, jako przypadki istotnego naruszenia prawa \por. wyrok NSA z 30.09.2009 r., II OSK 1077/09, wyrok WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 14.07.2011 r., sygn. akt IISA/WR 300/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto, Rada postanowiła, w:
ust. 1 § 3 załącznika, że stypendia mogą otrzymywać zawodnicy osiągający wysokie wyniki sportowe w dyscyplinach indywidualnych i grach zespołowych, którzy w momencie złożenia wniosku mają ukończony 17 rok życia oraz nie przekroczony 30 rok życia
ust. 2 § 3, że warunkiem ubiegania się o stypendium jest złożenie opracowanego przez właściwy polski związek lub klub sportowy programu przygotowań zawodnika.
W ocenie organu nadzoru przywołane wyżej przepisy załącznika do uchwały ograniczają krąg /uprawnionych do otrzymania stypendium sportowego do zawodników, którzy mają co najmniej 17 lat i nie więcej niż 30 lat oraz są zrzeszeni w polskim związku sportowym lub w klubie sportowym, co wyklucza z ich kręgu zawodników osiągających wysokie wyniki sportowe, określone przedmiotową uchwałą, jednakże będących w wieku poniżej 17 lat lub powyżej 30 lat, jak również tych, którzy co prawda mieszczą się w określonym uchwałą przedziale wiekowym, jednakże nie są zrzeszeni w związku sportowym lub w klubie sportowymi Postanowienia takie naruszają art. 31 ust. 1 i ust. 3 ustawy o sporcie oraz zasadę równości wobec prawa i prawo do równego traktowania przez władze publiczne w art. (32 Konstytucji RP). Na konieczność równego traktowania zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 listopada 1997 r. (sygn. akt 22/97, OTK ZU 1997/3-4, poz. 41, s. 370), stwierdził, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych) charakteryzując się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo. A więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Stad też określenie przedziału wiekowego dla zawodników oraz nie wzięcie pod uwagę możliwości bycia zawodnikiem niezrzeszonym stanowi o dyskryminującym charakterze wyżej wskazanych przepisów uchwały.
Należy zwrócić uwagę na brzmienie delegacji ustawowej do podjęcia przedmiotowej uchwały. W art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie wyraźnie wskazano, że organ stanowiący określa w drodze uchwały, szczegółowe zasady, tryb przyznawania i pozbawiania oraz rodzaje i wysokość stypendiów sportowych, nagród i wyróżnień, biorąc pod uwagę znaczenie danego sportu dla tej jednostki samorządu terytorialnego oraz osiągnięty wynik sportowy. Jednocześnie w ust. 1 tego przepisu podkreślił, że jednostki samorządu terytorialnego mogą ustanawiać i finansować okresowe stypendia sportowe oraz nagrody i wyróżnienia dla osób fizycznych za osiągnięte wyniki sportowe. Oznacza to, że ustalanie zasady przyznawania i pozbawiania stypendiów sportowych Rada Miejska powinna wziąć pod uwagę osiągnięty wynik sportowy beneficjenta jak również znaczenie danego sportu dla gminy.
W opinii organu nadzoru, regulacja zawarta w § 3 ust. 1 załącznika do uchwały jest sprzeczna z celem regulacji zawartej w art. 31 ustawy o sporcie .
Również wykluczenie, na podstawie § 3 ust. 2, § 7 ust. 4, § 9 ust. 1 tiret pierwsze oraz § 6 ust. 6 załącznika do uchwały, z kręgu beneficjentów zawodników (niezrzeszonych w klubach sportowych oraz w związkach sportowych także w przypadku, gdy spełniają oni warunki określone uchwałą narusza przepisy 31 ust. 3 ustawy o sporcie w związku z art. 1 i 7 u.s.g. Zauważył, że przepisy ustawy o samorządzie gminnym, definiując pojęcie gminy, wskazują na wspólnotę samorządową, którą z mocy prawa tworzą jej mieszkańcy i odpowiednie terytorium (art. 1 ust. 1-2 u.s.g.). Zaspakajanie zbiorowych potrzeb tej wspólnoty należy do zadań własnych gminy ( art. 7 ust. 1 u.s.g.). Ustawodawca powiązał przykładowe obszary, które te zbiorowe potrzeby wyrażają, m.in. należą do nich sprawy kultury fizycznej (art. 7 ust. 1 pkt 10 u.s.g.). Zatem gmina, podejmując się realizacji zadania własnego, działa na rzecz wspólnoty, która ją tworzy. W niniejszym przypadku chodzi o wsparcie mieszkańców - zawodników osiągających wysokie wyniki sportowe, niezależnie od ich przynależności klubowej.
Zawodnik niezrzeszony nie jest w stanie spełnić warunków ubiegania się o stypendium określonym w § 3 ust. 2, § 7 ust. 4, § 9 ust. 1 tiret pierwsze oraz § 6 ust. 6 załącznika do uchwały tj. przedstawić opracowany program przygotowań zawodnika. Z tego też powodu za sprzeczne z prawem należy uznać wyżej przytoczone zapisy uchwały.
Wątpliwości organu nadzoru budzą również niektóre kryteria przyznania stypendium, które są nieostre i dopuszczają możliwość swobodnej interpretacji. Rada Miejska bowiem postanowiła:
W § 3 ust. 5 załącznika przyjeto, że stypendium może otrzymać również zawodnik (w dyscyplinach indywidualnych lub grach zespołowych), którego dotychczasowe osiągnięcia sportowe mogą wskazywać na osiąganie w przyszłości wysokich wyników w zawodach sportowych oraz gdy plany jego sportów i przygotowań opracowane przez właściwy polski związek sportowy lub klub sportowy wskazują na możliwość osiągania w przyszłości wysokich wyników. Czy zawodnik, który w zawodach dla osób niepełnosprawnych uzyskał wysokie wyniki sportowe oraz gdy plany jego sportów i przygotowań opracowane przez właściwy polski związek sportowy lub klub sportowy wskazują na możliwość osiągania w przyszłości wysokich wyników.( § 3 ust. 6 załącznika ).
Także wskazana w § 8 ust. 3 załącznika forma dotycząca wypłaty stypendium wykracza poza delegację określoną w art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie, ( (zasady i tryb).
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Gliwice wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, iż art. 31 ustawy o sporcie nie przewiduje dla przyznania bądź pozbawienia stypendium formy decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z utrwalonym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie sprawy w formie decyzji administracyjnej powinno wprost wynikać z przepisów prawa administracyjnego materialnego (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 3 iipca 2013 r., sygn. akt I OSK 2210/12). Wyprowadzenie domniemania załatwiania sprawy w formie decyzji administracyjnej, na które powołuje się Wojewoda wymaga obowiązywania normy prawa materialnego, która podlegałaby autorytatywnej konkretyzacji. Takiej normy prawa materialnego nie sposób wywieźć z przepisów ustawy o sporcie. Tym samym nie ma podstaw do przyjęcia w tym przedmiocie domniemania załatwiania spraw w formie decyzji administracyjnych.
Konsekwencją przyjęcia stanowiska, iż decyzja o przyznaniu lub pozbawieniu stypendium sportowego nie jest decyzją administracyjną, jest również bezzasadność zarzutów skarżącego co do sprzeczności wymienionych postanowień załącznika do zaskarżonej uchwały z art. 61 § 1, art. 64 . oraz art. 16 i 108 k.p.a., tym bardziej, że delegacja ustawowa zawarta w art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie wyraźnie wśród elementów uchwały wymienia zasady oraz tryb przyznawania i pozbawiania stypendium, o którym mowa w art. 31 ust. 1 i 2 ustawy.
W zakresie zarzutu sprzeczności § 10 załącznika do uchwały z art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie w związku z art. 16 k.p.a. w związku z art. 104 § 1 k.p.a., Rada wyjaśniła, że w § 10 załącznika do uchwały uregulowana jest wyłącznie kwestia sposobu i formy wypłaty przyznanego stypendium, a nie szczegółowe zasady wypłaty stypendium (np. terminy wypłaty). Również poza takie upoważnienie nie wykracza zapis § 8 ust. 3 załącznika do uchwały, zgodnie z którym: "Stypendium przekazywane jest co miesiąc na konto bankowe wskazane we wniosku." gdyż formuła ta mieści się w pojęciu "zasad przyznawania stypendium".
Zdaniem Rady w granicach upoważnienia ustawowego mieści się również ustalenie warunków przyznawania stypendiów w sposób określony w § 3 ust. 1 i 2 załącznika do uchwały. Nie ma charakteru dyskryminującego ograniczenie wiekowe zawarte w § 3 ust. 1 załącznika do uchwały i wynika z uwzględnienia przez organ gwarancji osiągania wysokich wyników sportowych, wynikających z możliwości fizycznych zawodników bezpośrednio skorelowanych z ich wiekiem. (§ 3 ust. 2 załącznika uchwały). Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie wymaga natomiast, aby zawodnik był zrzeszony we właściwym polskim związku sportowym lub klubie sportowym. Warunkiem ubiegania się o stypendium jest złożenie opracowanego przez te podmioty programu przygotowań zawodnika, co nie jest jednoznaczne z warunkiem członkostwa w związku lub w klubie sportowym.
Rada Miejska wskazała także, iż w art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie nie sprecyzowano szczegółowo kryteriów jakie powinny być zachowane przez jednostkę samorządu terytorialnego przy wypełnianiu delegacji ustawowej tego przepisu. Zatem przy tak ogólnym określeniu wymogów ustawowych realizacji delegacji zawartej w art. 31 ustawy o sporcie przedmiotowy obowiązek jednostki samorządu terytorialnego może przybrać dowolną formę. Tym samym uwzględnienie warunków ubiegania się o stypendium sportowe mogło przyjąć taką formę, jak w zaskarżonej uchwale.
Powyższe dotyczy także zarzutu wadliwości § 3 ust. 5 i 6 załącznika. Zdaniem organu ww. przepisy załącznika do uchwały, są wystarczająco jasne i konkretne, aby mogły stanowić podstawę przyznania lub odmowy przyznania stypendium sportowego. Decyzja Prezydenta Miasta o przyznaniu lub odmowie przyznania stypendium, podejmowana na podstawie uchwały, jest decyzją uznaniową. Ostateczna ocena spełnienia przez daną osobę przesłanek wskazanych w uchwale należy zatem do Prezydenta Miasta.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest w części zasadna.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego, stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Zatem Sąd rozstrzygając sprawę skargę może oddalić albo uwzględniającego skargę na uchwałę stwierdzić jej nieważności w całości lub w części bądź stwierdzić, że została wydana z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.), uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Natomiast według art. 93 ust. 1 tej ustawy, po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Do istotnych naruszeń prawa należy zaliczyć naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał czy przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego – przez wadliwą wykładnię – oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (Z.Kmieciak, M.Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd terytorialny 2001/1-2, s. 102).
Sporną uchwałą z 06 lutego 2014 r. Rada Miejska w Gliwicach w określiła szczegółowe zasady i tryb przyznawania i pozbawiania oraz rodzajów i wysokości stypendiów sportowych dla zawodników osiągających wysokie wyniki sportowe. Szczegółowe zasady i tryb przyznawania i pozbawiania oraz rodzaje u wysokość stypendiów sportowych dla zawodników osiągających wysokie wyniki sportowe określa załącznik do uchwały. Wykonanie uchwały powierzono Prezydentowi Miasta Gliwice.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odmiennej oceny uprawnień rady gminy wynikających z upoważnienia ustawowego zawartego w art. 31 ustawy o sporcie przez Radę Miejską w Gliwicach i Wojewodę.
Zgodnie z art. 31 ust. 1 jednostki samorządu terytorialnego mogą ustanawiać i finansować okresowe stypendia sportowe oraz nagrody i wyróżnienia dla osób fizycznych za osiągnięte wyniki sportowe oraz stypendia lub nagrody dla trenerów prowadzących szkolenie zawodników osiągających wysokie wyniki sportowe w międzynarodowym współzawodnictwie sportowym lub w krajowym współzawodnictwie sportowym.( ust. 2.)
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa, w drodze uchwały, szczegółowe zasady, tryb przyznawania i pozbawiania oraz rodzaje i wysokość stypendiów sportowych, nagród i wyróżnień, o których mowa w ust. 1 i 2, biorąc pod uwagę znaczenie danego sportu dla tej jednostki samorządu terytorialnego oraz osiągnięty wynik sportowy. ( ust. 3).
Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o stwierdzenie nieważności § 8 ust. 2 i ust. 5 załącznika zaskarżonej uchwały, należy podzielić stanowisko Wojewody Śląskiego że przepisy te, naruszają prawo w sposób istotny.
Wskazane przepisy stanowią, iż zaopiniowane wnioski przedstawiane są Prezydentowi Miasta, który podejmuje ostateczną decyzję w sprawie przyznania lub odmowy przyznania stypendium, podwyższenia oraz jego pozbawienia oraz, że decyzja Prezydenta Miasta jest ostateczna, gdyż od niej nie przysługuje odwołanie.
Z treści art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie wynika, iż organ jednostki samorządu terytorialnego w drodze uchwały określa szczegółowe zasady i tryb przyznawania i pozbawiania oraz rodzaje i wysokość stypendiów sportowych, nagród i wyróżnień . Jeżeli Rada Miejska w Gliwicach wykonanie uchwały powierzyła Prezydentowi Miasta Gliwice to ten podmiot działa w warunkach i kompetencjach przyznanych mu przez przepisy prawa. Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego-dalej j.s.t. może działać jedynie w oparciu o upoważnienie ustawowe. Zatem nie może narzucać Prezydentowi sposobu załatwiania wniosku w sposób odmienny od posiadanych przez niego kompetencji. Nie może uchwałą przyznawać decyzji Prezydenta Miasta przymiotu decyzji ostatecznej ani pozbawiać wnioskodawcę prawa do jej zaskarżenia .
Zasadnym jest także wniosek Wojewody o stwierdzenie nieważności § 3 ust. 1 i ust. 2 załącznika do zaskarżonej uchwały gdyż przepis te, naruszają prawo w sposób istotny. Stanowią one , że stypendia mogą otrzymywać zawodnicy osiągający wysokie wyniki sportowe w dyscyplinach indywidualnych i grach zespołowych, którzy w momencie złożenia wniosku mają ukończony 17 rok życia oraz nieprzekroczony 30 rok życia oraz iż warunkiem ubiegania się o stypendium jest złożenie opracowanego przez właściwy polski związek lub klub sportowy programu przygotowań zawodnika.
Przywołane wyżej przepisy załącznika do uchwały ograniczają bowiem krąg uprawnionych do otrzymania stypendium sportowego do zawodników, którzy mają co conajmniej 17 lat i nie więcej niż 30 lat co oznacza, iż z kręgu osób uprawnionych do otrzymania stypendium wykluczono przedmiotową uchwałą, osoby w wieku poniżej 17 lat lub powyżej 30 lat. Takie zaś postanowienia naruszają art. 31 ust. 1 i ust. 3 ustawy o sporcie oraz zasadę równości wobec prawa i prawo do równego traktowania przez władze publiczne określoną w art. 32 Konstytucji RP. Z zasady równych praw obywateli wynika obowiązek równego ich traktowania przez władzę publiczną co wskutek uregulowania o wyżej wymienionej treści § 3 ust. 1 załącznika do zaskarżonej uchwały nie ma miejsca. Podobnie uregulowanie warunku o ubieganie się o stypendium w postaci złożenia opracowanego przez właściwy polski związek lub klub sportowy programu przygotowań zawodnika narusza upoważnienie ustawowe z art. 31 ust. 3. Nie ma bowiem w nim mowy o przyznaniu organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego w drodze uchwały dodatkowych warunków przyznania stypendium, poza osiągniętym wynikiem i znaczeniem danego sportu dla gminy.
Także zasadnym jest wniosek Wojewody o stwierdzenie nieważności § 3 ust. 5 , ust. 6 załącznika do uchwały, które uprawniają do udzielenia stypendium zawodnikowi bez wyników ale wskazujących na możliwość osiągania w przyszłości wysokich wyników. Rada Miejska bowiem postanowiła: w § 3 ust. 5 załącznika do uchwały, że stypendium może otrzymać również zawodnik (w dyscyplinach indywidualnych lub grach zespołowych), którego dotychczasowe osiągnięcia sportowe mogą wskazywać na osiąganie w przyszłości wysokich wyników .
Zasadnym jest wniosek Wojewody o stwierdzenie nieważności § 6 ust. 6 załącznika do uchwały od słów " realizowania przez niego przygotowań do udziału w zawodach na wyższym poziomie " Stanowi on bowiem, iż Prezydent Miasta w danym roku budżetowym może podwyższyć wysokość przyznanego stypendium w przypadku znaczącego wzrostu poziomu sportowego zawodnika oraz " realizowania przez niego przygotowań do udziału w zawodach na wyższym poziomie. Z treści art. 31 ust 3 ustawy o sporcie nie wynika by organ stanowiący j.s.t. miał podstawy do podwyższania stypendium zawodnikowi. W sytuacji realizacji przez niego przygotowań do udziału w zawodach na wyższym poziomie może przyznać nowe stypendium lub nagrodę.
Na uwzględnienie zasługuje także wniosek Wojewody co do wadliwości regulacji z § 7 ust. 4 załącznika, który stanowi, iż do wniosku o przyznanie stypendium należy dołączyć program przygotowań zawodnika o którym mowa w § 3 ust. 2 opracowany przez właściwy związek sportowy lub klub sportowy zrzeszający zawodnika oraz dokument (oryginał) potwierdzający osiągnięty wynik sportowy wydany przez właściwy polski związek sportowy. Ustanowienie przez organ stanowiący j.s.t. w uchwale jako warunku przyznania stypendium, tak bowiem należy traktować konieczność dołączenia do wniosku o stypendium programu przygotowań zawodnika o którym mowa w § 3 ust. 2 opracowanego przez właściwy związek sportowy lub klub sportowy zrzeszający zawodnika oraz dokumentu (oryginału) potwierdzającego osiągnięty wynik sportowy wydanego przez właściwy polski związek sportowy jest niezgodne z prawem . Nie mieści się w pojęciu zasad i trybu przyznawania stypendium. Słownik języka polskiego definiuje pojęcie zasady jako to na czymś coś się zasadza, podstawowy warunek, norma postępowania , zaś tryb to ustalony porządek, zwyczaj, załatwiania określonych spraw, metoda postępowania.
Na uwzględnienie zasługuje także wniosek Wojewody co do wadliwości regulacji z § 8 ust. 3 załącznika do uchwały który to stanowi, iż stypendium jest przekazywane co miesiąc na konto bankowe wskazane we wniosku. Takie unormowanie w zakresie terminu i trybu przekazywania stypendium zawarte w załączniku uchwały nie mieści się w zakresie upoważnienia ustawowego art. 31 ust 3 ustawy o sporcie.
Podobnie trafny jest wniosek Wojewody co do wadliwości regulacji z § 9 ust. 1 tiret 1 załącznika do uchwały który to stanowi, iż Prezydent Miasta Gliwice pozbawia zawodnika stypendium jeżeli w okresie jego pobierania zaprzestał on realizacji programu przygotowań o którym mowa w § 3 ust. 2. Skoro ustanowienie jako warunku ubiegania się o stypendium w postaci złożenia opracowanego przez właściwy polski związek lub klub sportowy programu przygotowań zawodnika narusza upoważnienie ustawowe z art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie, o czym wyżej wspomniano, tym samym nie ma podstaw do pozbawienia stypendium w sytuacji zaprzestania realizowania tego warunku.
Podobnie trafny jest wniosek Wojewody co do wadliwości regulacji z § 10 załącznika do uchwały który to stanowi iż wypłata stypendium nastąpi na podstawie umowy zawartej z zawodnikiem. Podstawą wypłaty stypendium jest bowiem decyzja Prezydenta a umowa może określać techniczne elementy jej wykonania .
Za niezasadne w pozostałej uznano wnioski skargi Wojewody, a to dotyczące § 7 ust. 2, § 6 ust. 4, § 9 ust. 3 załącznika do uchwały.
Wojwoda stoi na stanowiski, iż jeżeli przyznanie, a w konsekwencji odmowa przyznania stypendium sportowego oraz jego pozbawienie powinno nastąpić w formie decyzji administracyjnej, to regulacje dotyczące odpowiednio uzupełniania wniosku o przyznanie stypendium (§ 6 ust. 4 załącznika do uchwały), określenia kregu uprawnionych do składania wniosków przez kluby sprtowe (§ 7 ust. 2 załącznika do uchwały), oraz określenia terminuj obowiązywania decyzji o pozbawieniu stypendiun (§ 9 ust. 3 załącznika do uchwały) jako dotyczące prowadzonego postępowania administracyjnego, nie powinny zostać ujęte w przedmiotowej uchwale. Skoro kwestie te zostały uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego ich roszstrzyganie w załączniku do uchwały i to w spsoób odmienny niż to wynika z K.p.a. narusza obowiązujące przepsiy prawa. I tak przyjęcie, iż kluby sportowe mogą składać wnioski o stypendia jest sprzeczne z art. 61 § 1 K.p.a. gdyż postępowanie administracyjne jest wszczynane na wniosek strony lub z urzędu. Podobnie regulacje ujęte w § 6 ust. 4 załącznika do uchwały, stanowiące o tym, że wnioski o przyznanie stypendium mogą być uzupełniane w terminie 21 dni - są sprzeczne z art. 64 K.p.a., zgodnie z którym jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania, zaś jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Także § 9 ust. 3 załącznika do uchwały, stanowiący o tym, że pozbawienie stypendium "obowiązuje od miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności wpływające na pozbawienie stypendium" budzi wątpliwości co do zgodności z art. 2 Konstytucji zasadą określoności prawa w związku z art. 16 oraz art. 108 Kpa. Z treści przepisu uchwały nie wynika bowiem, czy zamiarem prawodawcy było wprowadzenie zasady, że decyzji o pozbawieniu prawa do stypendium nadawany będzie rygor natychmiastowej wykonalności, a także, czy możliwe będzie pozbawienie stypendium z mocą wsteczną (w tym już po okresie, na jaki zostało ono przyznane), a w konsekwencji dochodzenie zwrotu już wypłaconych stypendiów.
Sąd tych wniosków o konieczności stosowania w powołanym zakresie odpwiednich przepisów K.p.a nie podziela albowiem z treści normy art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie nie wynika dla organu stanowiącego j.s.t. takie odesłanie do stosowania przepisów procedury administracyjnjej z K.p.a. co powoduje, iż odmienne uregulowanie w załączniku do uchwały zagadnień związanych z uzupełnianiem wniosku o stypendium, prawem złożenia wniosku o stypendium przez kluby sportowe czy określenia czasokresu, od którego następuje pozbawienie zawodnika stypendium mieści się w granicach ustawowego upoważnienia. Przyjęcie, że rozstrzygniecie wniosku o udzielenie stypendium ma formę decyzji administracyjnej nie może przesądzać iż w postępowaniu o jego udzielenie ma zastosowanie procedura administracyjna określona w k.p.a. Zgodnie z art. 31 ust. 3 zasady i tryb przyznawania i pozbawiania określa rada gminy.
Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność § 3 ust. 1,2,5, i 6 ; § 6 ust. 6 w części, § 7 ust. 4 , § 8 ust. 2, 3, 5, § 9 ust.1 tiret 1 i § 10 załącznika do uchwały Nr XL/855/2014 Rady Miasta Gliwice z dnia 6 lutego 2014r. w przedmiocie stypendiów sportowych jako naruszających prawo w sposób istotny, zaś na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w pozostałym zakresie, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło