III SA/Gl 709/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi I.M. na uchwałę Rady Gminy Porąbka z dnia 28 kwietnia 2009 r. nr XXIX/192/09 w przedmiocie uchwalenia Statutów Sołectw Gminy Porąbka postanawia: odrzucić skargę. W dniu 28 kwietnia 2009 r. Rady Gminy Porąbka (dalej: organ) podjęła uchwałę nr XXIX/192/09 w przedmiocie uchwalenia Statutów Sołectw Gminy Porąbka. Pismem z 29 czerwca 2025 r. I.M. (dalej: skarżąca) wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na opisaną powyżej uchwałę. Zarzuciła sprzeczność z art. art. 36 ust. 2 Ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. – (Dz. U. z 2025 r., poz. 1153) - dalej: " u.s.g." poprzez jej błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz wniosła o stwierdzenie zaskarżonej uchwały w całości. W uzasadnieniu m. in. wskazała, że posiada interes prawny we wniesieniu skargi albowiem ubiegała się indywidualnie o wybór na funkcję sołtysa w sołectwie Czaniec. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując na brak interesu prawnego skarżącej ewentualnie o oddalenie skargi jako bezzasadnej. W uzasadnieniu podniósł brak legitymacji skargowej z art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) dalej: "p.p.s.a." gdyż zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. skargę na uchwałę lub zarządzenie organu gminy może wnieść wyłącznie osoba, której interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie skarżąca nie wykazała, że jakakolwiek część zaskarżonej uchwały narusza jej interes prawny lub uprawnienie. Organ podkreślił, że skarżąca nigdy nie pełniła funkcji sołtysa, a zatem nie była i nie jest stroną jakiegokolwiek stosunku służbowego, którego mogłaby dotyczyć zaskarżona uchwała. Co więcej, nie ubiegała się indywidualnie o wybór na funkcję sołtysa w sposób zgodny z przepisami statutu. Jedyną czynnością było przesłanie zgłoszenia kandydatury przez ePUAP na 28 minut przed rozpoczęciem Zebrania Wiejskiego, co nastąpiło w dniu wolnym od pracy - bez gwarancji, że dokument zostanie w ogóle odebrany przez pracowników urzędu. Było to działanie wyłącznie pozorujące zamiar kandydowania, bez faktycznego udziału w procedurze. Żaden przepis statutu sołectwa Czaniec nie uniemożliwiał skarżącej zgłaszanie swej kandydatury w sposób opisany powyżej. W świetle powyższego organ stwierdził, że: • Skarżąca nie wykazała naruszenia interesu prawnego ani uprawnienia, • Nie uczestniczyła skutecznie w wyborach, a działania podejmowane za pośrednictwem ePUAP miały wyłącznie pozorny charakter, • Zebrane fakty wskazują na możliwy udział osoby trzeciej (brata skarżącej) w przygotowaniu i złożeniu skargi, • Skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a i 6 p.p.s.a., ewentualnie oddaleniu jako bezzasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi na akt organu jednostki samorządu terytorialnego Sąd bada, czy interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. - sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 (akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej) i 6 (akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej), nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm.) – dalej u.s.g., zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że skuteczne wniesienie skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., umożliwiające sądowi jej merytoryczne rozpoznanie, następuje w sytuacji, gdy skarżący wykaże naruszenie interesu prawnego unormowaniami zaskarżonej uchwały. Skarga z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma bowiem charakteru actio popularis i warunkiem jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 7 marca 2003 r. sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004/7/114). Zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 listopada 2003 r. sygn. akt SK 30/02, OTK-A 2003/8/84). Skarżący powinien udowodnić, że zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną, pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację (zob. wyrok NSA z 1 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1437/04, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W judykaturze podkreśla się, że naruszenie interesu prawnego powinno mieć charakter bezpośredni i realny, a nie przyszły i niepewny, oparty na przewidywaniach i przypuszczeniach (tak: NSA w wyroku z 14 marca 2002 r. sygn. akt II SA 2503/01). Zaskarżeniu w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. podlega zatem uchwała organu gminy godząca w sferę prawną skarżącego - wywołująca dla niego negatywne konsekwencje prawne, które już nastąpiły bądź niewątpliwie, a przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem, nastąpią w przyszłości. Uchwała, czy konkretne jej postanowienie, musi więc rzeczywiście naruszać istniejący interes prawny skarżącego. Z przytoczonych wyżej orzeczeń wynika, że naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony. Ma ono miejsce w sytuacji, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo podmiotu, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Dla skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. konieczne jest zatem wykazanie przez stronę, że właśnie wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały został naruszony jej konkretny interes prawny lub uprawnienie przez ograniczenie lub pozbawienie uprawnień wynikających z przysługującego mu prawa. Innymi słowy, należy wykazać, że wskutek podjęcia kontestowanej uchwały doszło do naruszenia konkretnego i aktualnego, prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę oraz wskazać naruszenie przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego (zob. postanowienie WSA w Gdańsku z 26 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 588/22). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała naruszenia jej interesu prawnego lub uprawnienia polegającego na istnieniu związku między zaskarżoną uchwałą a jej własną, indywidualną sytuacją prawną. Należy przy tym zaznaczyć, że taki związek musi istnieć w chwili podejmowania uchwały, a nie w przyszłości i powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia konkretnych obowiązków. Przy korzystaniu z art. 101 ust. 1 u.s.g. należy bowiem wykazać już dokonane uchwałą organu gminy, a nie tylko ewentualnie zagrażające naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę. Zdarzenia przyszłe i niepewne nie mogą bowiem przesądzać o przyznaniu skarżącemu legitymacji do wniesienia skargi. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała ażeby przysługiwał jej interes prawny do wniesienia skargi na uchwałę Rady Gminy Porąbka z dnia 28 kwietnia 2009 r. nr XXIX/192/09 w przedmiocie uchwalenie Statutów Sołectw Gminy Porąbka. Zgodnie z § 14 pkt 1 Statutu Sołectwa Czaniec z 28 kwietnia 2009 r. wybory Sołtysa i Rady Sołeckiej Wsi Czaniec odbywają się w głosowaniu tajnym i bezpośrednim spośród nieograniczonej liczby kandydatów zgłoszonych Zebraniu Wiejskiemu, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Oznacza to, że kandydaturę należy zgłosić Zebraniu Wiejskiemu a nie jak to uczyniła skarżąca na adres Epuap Urzędu Miejskiego w Porąbce. Zdaniem Sądu, skarżąca nie dokonała skutecznego zgłoszenia swojej kandydatury Zebraniu Wiejskiemu a zatem nie była kandydatem na Sołtysa. Tryb zgłaszania kandydatów przewidziany w uchwale w żaden sposób nie uniemożliwia ani nie utrudnia skarżącej kandydowania, zatem nie narusza jej indywidualnego prawa do kandydowania na funkcję sołtysa. Natomiast nie ma przepisu prawa powszechnie obowiązującego określającego tryb zgłaszania kandydatów na Epuap Urzędu Miejskiego, z którym zapis Statutu Sołectwa Czaniec mógłby być niezgodny i pozbawić stronę prawa do zgłoszenia kandydatury z wykorzystaniem tego trybu. Dlatego w ocenie Sądu regulacja, zawarta w zaskarżonej uchwale, w żaden sposób nie wpływa na indywidualną sytuację prawną strony skarżącej. Nie ogranicza, ani nie pozbawia go konkretnych uprawnień mających oparcie w przepisach prawa materialnego, nie nakłada także na niego żadnych obowiązków. Wskazane w skardze przyczyny zaskarżenia przedmiotowej uchwały, dotyczące ewentualnych przyszłych skutków zawartych w niej warunków, nie dotyczą interesu prawnego strony skarżącej, a jedynie jej interesu faktycznego. Końcowo należy powtórzyć, że art. 101 ust. 1 u.s.g. nie zawiera instytucji skargi powszechnej, przysługującej każdemu mieszkańcowi danej gminy. Przepis ten reguluje prawo do wniesienia skargi tylko wtedy, gdy ustawowo chroniony interes danej osoby zostaje naruszony podjętym przez organ gminy aktem z zakresu administracji publicznej. Istotnym jest przede wszystkim to, że to sama strona skarżąca musi wskazać na jakiekolwiek argumenty przemawiające za naruszeniem tych uprawnień, które są chronione ustawowo. Zatem naruszenie interesu prawnego podmiotu składającego skargę musi cechować się bezpośredniością, aktualnością i realnością. Uchwała, czy konkretne jej postanowienie, musi rzeczywiście naruszać istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżącego. Naruszenie interesu konkretnej osoby ma polegać na stworzeniu realnego zagrożenia, istniejącego już w chwili wejścia w życie uchwały, a jeżeli nie zostanie zniwelowane (np. na skutek wezwania do usunięcia prawa) – w dacie wniesienia skargi do sądu. Zaskarżony akt musi bezpośrednio naruszać indywidualne interesy prawne lub uprawnienia podmiotu, bezpośrednio kształtować jego sytuację prawną. Ponieważ naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia stanowi przesłankę dopuszczalności skargi wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., uzasadniającą jej merytoryczne rozpoznanie, a skarga w niniejszej sprawie nie spełnia tych warunków, Sąd nie był uprawniony do dokonania kontroli legalności zaskarżonego aktu, w tym badania merytorycznych zarzutów skargi. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., odrzucił skargę.