III SA/Gl 711/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska - Kyć po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości. Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...], P.S. złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, wniosek obejmował zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że aktualnie nie posiada dochodu i nie posiada środków finansowych pozwalających nawet na częściowe pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Ponadto oświadczył że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z pełnoletnią córką, która jest studentką, nie pracuje i nie posiada żadnego majątku W dalszej części wniosku skarżący zadeklarował, że jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2 (udział wynoszący [...]). Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Wskazał również, że prowadzi działalność gospodarczą na zasadzie samozatrudnienia, jednak nie przynosi mu ona obecnie dochodu. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej strony, pismem z dnia [...] r., a następnie kolejnym - z dnia [...]r., wezwano ją do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych, na które się powołała. W odpowiedzi na powyższe skarżący nadesłał między innymi dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych przezeń kosztów, kopię wyroku zasądzającego od niego alimenty na rzecz córki w kwocie [...] zł miesięcznie, deklaracje VAT - 7 za miesiące od [...]r. do [...]r. oraz zeznanie PIT-28 za [...] rok, w którym wykazał przychód z prowadzonej działalności (opodatkowanej w formie ryczałtu ewidencjonowanego), w wysokości [...] zł. Przedłożył także wyciąg ze swego rachunku bankowego w "A" S.A., datowany na [...]r., z którego wynika, że saldo dostępne tego konta wynosi [...] zł, a równocześnie zablokowano na nim kwotę [...] zł. W dalszym toku postępowania P.S. nadesłał kopię ewidencji przychodów oraz zestawienia kosztów (dotyczące prowadzonej działalności) za miesiące od [...] do [...]r. a także pismo z dnia [...]r., w którym oświadczył, że dom wskazany we wniosku jako adres do doręczeń stanowi własność jego matki, która udziela mu pomocy w bieżącym utrzymaniu. Następnie, to jest w dniu [...]r. skarżący przedłożył kolejne pismo procesowe, w którym ustosunkował się do wezwania go o nadesłanie dokumentów dotyczących posiadanych przezeń rachunków bankowych. Mianowicie wskazał, iż w odpowiedzi na prośbę o wydanie zaświadczenia dotyczącego zajęć egzekucyjnych, którymi jest objęte jego konto w "B" S.A., bank ten nie wydał żądanego dokumentu a zamiast tego zalecił mu wystąpienie do właściwych organów egzekucyjnych (wynika to z treści dołączonego pisma banku z dnia [...]r.). Wnioskodawca nadesłał natomiast zaświadczenie z dnia [...]r. wydane przez "A" S.A., potwierdzające, że jego rachunek w tym banku jest nadal objęty zajęciami egzekucyjnymi wystawionymi przez Izbę Celną w K. i przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. oraz, że w okresie ostatnich trzech miesięcy wspomniany rachunek nie wykazywał żadnych obrotów. Postanowieniem z 13 października 2009 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżący [...] r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu. Zarządzeniem z dnia [...]r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego w/w wniosku poprzez złożenie sprzeciwu od postanowienia referendarza z 13 października 2009 r. Wniosek o przywrócenie terminu został oddalony postanowieniem Sądu z dnia 15 lutego 2010 r. W skutek zażalenia skarżącego z dnia [...]r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowieniem z dnia 10 czerwca 2010 r. zaskarżone postanowienie. Ponadto umorzył postępowanie w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu jako bezprzedmiotowe, z powodu nie uchybienia przez skarżącego terminowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 13 października 2009 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Instytucja prawa pomocy stanowi szczególny przypadek wyłączenia wobec strony postępowania sądowego obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, wynikającego z art. 199 P.p.s.a. Jej zastosowanie następuje zatem wyłącznie w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Ocenie rozpoznającego taki wniosek podlegają wszystkie składniki majątkowe podmiotu z nim występującego, przy czym zastrzec należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, iż jego stan majątkowy uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przesłanką przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego albo rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a należy rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych – uiszczenia wpisu w kwocie [...] zł, a zatem w ograniczonym zakresie. W toku postępowania poprzedzającego wydanie postanowienia referendarza, P.S. podnosił, że nie posiada żadnych dochodów z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Mimo wezwania nie przedstawił wyciągów z ostatnich trzech miesięcy swojego rachunku bankowego. Skarżący został pouczony, iż w przypadku gdy nie możliwości przedstawienia wyciągu z rachunku bankowego spowodowanego zajęciem należy przedstawić zaświadczenie z banku o wysokości zajęć, sposobie ich spłaty oraz o innych obciążeniach. P.S. przedłożył jedynie odpowiedź banku na jego prośbę o wydanie zaświadczenia dotyczącego zajęć egzekucyjnych. W odpowiedzi bank wskazał że: "w sprawie wydania zaświadczenia dotyczącego zajęć egzekucyjnych należy zgłosić się do organów egzekucyjnych, które wystawiły zajęcia" W związku z tym że skarżący nie wykazał że nie posiada środków na rachunku bankowym w "B" S.A. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy postanowieniem z dnia 13 października 2009 r. Do wniesionego sprzeciwu z dnia [...] r. skarżący załączył: 1. zaświadczenie [...] r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M., z którego wynika że dłużnikowi P.S. pozostała do zapłaty solidarnie należność główna – [...] zł plus odsetki w wysokości [...] zł. 2. wyciągi z rachunku bankowego w "B" S.A. za miesiące od [...] do [...]r. Z załączonych wyciągów wynika, że na rachunku nie ma żadnych środków i nie dokonywane są żadne wpłaty, z wyjątkiem wpłat P.S. pokrywających koszty prowadzenia rachunku. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że P.S. należycie wykonał polecenie sądu i wykazał, iż nie jest możliwe poniesienie przez niego kosztów sądowych, w związku z czym – na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. - zwolnił skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.