III SA/Gl 722/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Golat po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie restrukturyzacji zaległości z tytułu należności celnych postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W dniu [...] r. R. S. pismem skierowanym do Dyrektora Izby Celnej w K. wniósł "odwołanie" od decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją tą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r. nr [...], umarzającą postępowanie restrukturyzacyjne, obejmujące należności ustalone w decyzji tego organu z dnia [...] r., nr [...]. Decyzja Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. została doręczona skarżącemu dnia [...] r. W decyzji tej znalazło się pouczenie o prawie zaskarżenia decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. Dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. wydał decyzję nr [...], którą umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. jako bezprzedmiotowe. Pismem z dnia [...] r. R. S. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jednocześnie wskazując, że wnosi odwołanie od decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] W uzasadnieniu tego wniosku skarżący wskazał, iż ww. decyzja Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. była dla niego niekorzystna. Podniósł, że dowód uiszczenia przez niego wpłaty opłaty legalizacyjnej został zagubiony, jednakże podczas prac porządkowych w warsztacie dowód wpłaty z dnia [...] r. nr [...] odnalazł się. Podkreślił, że wobec tego na dzień wydania ww. decyzji przez Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. opłata restrukturyzacyjna została uiszczona, co – jego zdaniem – uzasadnia przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Stosownie do treści art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej w skrócie jako: P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżący odebrał ze skutkiem prawnym zaskarżoną decyzję administracyjną organu odwoławczego w dniu [...] r. (co wynika za zwrotnego potwierdzenia odbioru (karta [...] akt sprawy). Zatem, zgodnie z przywołaną regulacją prawną, trzydziestodniowy termin do wniesienia w niniejszej sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., rozpoczął bieg [...] r. i upłynął z dniem [...] r. ([...]). Tymczasem pismo strony z dnia [...] r., noszące znamiona skargi, bowiem skarżący kwestionuje w nim decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w B. dnia [...] r., a więc z prawie [...] uchybieniem ustawowego terminu przewidzianego na dokonanie tej czynności. Stosownie do treści przepis art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 P.p.s.a "pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu" (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W literaturze przedmiotu podkreśla się, iż uchybiony termin do wniesienia skargi należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu; 5) powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004 r., s.148 ). Jeżeli z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, Sąd wyda rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 tej ustawy. Postanowienie Sądu może być wydane na posiedzeniu niejawnym (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Zakamycze 2005, s. 222). Jedną z istotnych przesłanek w rozpatrywanej sprawie, jest warunek z powyższego pkt 4, czyli brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium "uprawdopodobnienia braku winy", polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności, przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego (por. np. A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego II, s. 368-370), jak i postępowania cywilnego (M. Jędrzejowska, Kodeks postępowania cywilnego III, s. 362) panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Stanowisko to zostało zaakceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na przykład w postanowieniu z 2 października 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy z 2002, nr 23, s. 1059) - zob. postanowienie NSA z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 305/08. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. (por. m in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 1999 r. III SA 7432/98, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 1999 r. I SA/Ka 2039/96 publ. Serwis podatkowy 2001/7 str. 8 oraz B.Adamiak w Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H.Beck. W-wa 2003 r., str. 323). W przedmiotowej sprawie oceny wymaga zatem przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, która pozwoli na ustalenie, czy niedochowanie terminu zostało spowodowane przez przeszkodę w sposób rzeczywisty uniemożliwiającą dokonanie czynności procesowej w przewidzianym dla niej terminie. W związku z powyższym należy wskazać, że w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu na wniesienia skargi, skarżący – uzasadniając prawie [...] zwłokę w złożeniu skargi – wskazał, że w decyzji Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] został poinformowany o nieuiszczeniu przez niego opłaty restrukturyzacyjnej i braku jej rejestracji zarówno w bazie danych, jak i na kontach Izby Celnej w K. Dalej wskazał, że podczas robienia porządków w warsztacie odnalazł dokument potwierdzający fakt uiszczenia tejże opłaty (wpłata uiszczona została w kasie Izby Celnej w C. dowód wpłaty nr: [...] na kwotę [...] zł). Skarżący nie określił daty odnalezienia dowodu wpłaty. Oceniając uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd wskazuje, że posiadanie dowodu uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej nie stanowi przesłanki umożliwiającej wniesienie skargi. Skoro nieposiadanie dowodu uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej nie warunkuje wniesienia skargi do Sadu, to jej braku nie można traktować jako przeszkody do wniesienia tego środku zaskarżenia. Czym innym jest bowiem przeszkoda, która uniemożliwia wykonanie czynności w postaci napisania i złożenia skargi, czym innym posiadanie wystarczających – zdaniem strony – dowodów, by skarga została rozpatrzona po myśli ją wnoszącego. P.p.s.a. nie uzależnia terminu wniesienia skargi od przekonania skarżącego o jej skuteczności. W konsekwencji – ze względu na nieuznanie braku dowodu uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej za przeszkody do złożenia skargi, ustanie tej okoliczności nie może stanowić podstawy do liczenia 7-dniowego terminu na złożenie skargi, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Na marginesie Sąd wskazuje, że w przedmiotowej sprawie brak (czy zagubienie) dowodu uiszczenia opłaty przez skarżącego z punktu widzenia zasad staranności nie mieści się w przesłance braku winy. Ponadto upłynął prawie [...] okres czasu na ewentualne odnalezienie dowodu wpłaty lub jej potwierdzenie inną metoda. Strona skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powinna uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie była od niej niezależna. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Uchybienie terminu może być stronie poczytane jako zawinione gdy strona chciała czynności dopełnić, lecz nie dopełniła jej z powodu przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. Z uwagi na fakt, że skarżący w przedmiotowej sprawie nie uwiarygodnił stosowną argumentacją swojej staranności oraz faktu, że przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie po pierwsze w ogóle zaistniała, po drugie była od niego niezależna, brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Powyższe stwierdzenie uzasadnia odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że odmowa przywrócenia terminu do wniesienia skargi nie stanowi przeszkody dla wnoszenia przez skarżącego o zainicjowanie trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego.