III SA/Gl 726/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z [...] r. skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z kosztów sądowych (vide: pismo precyzujące z [...] r.). Ponieważ w jego treści wskazano jedynie na rodzaj prowadzonej działalności i kapitał zakładowy rzędu 50.000,00 zł, pismem z [...]r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika do uzupełnienia podanych wyżej danych wskazując jednocześnie jakie dokumenty źródłowe należy w tym przedmiocie nadesłać. Obejmowały one sprawozdanie finansowe za 2013 r. i 2014 r. (tj. rachunek zysków i strat, bilans oraz informację dodatkową), deklaracje VAT wraz z raportami kasowymi za ostatni kwartał, ewidencję środków trwałych, wyciągi z rachunków bankowych z powyższego okresu oraz dokumenty źródłowe wskazujące na dokonywane zajęcia egzekucyjne. W odpowiedzi na powyższe Spółka wyjaśniła, że sprawozdanie finansowe za rok 2014 nie zostało jeszcze sporządzone, a zatem jego przedłożenie nie jest możliwe. Podobnie jak nadesłanie wyciągu z rachunków bankowych. Te bowiem z uwagi na brak obrotów oraz uiszczania opłat za ich prowadzenie zostały automatycznie zamknięte. A kopii umowy zamknięcia Spółka nie posiada (vide: treść pisma z dnia [...] r.). Tymczasem z zawiadomienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. ustalono, że zajęcie zabezpieczające prawa majątkowe stanowiące wierzytelność z Rachunku Bankowego [...] S.A. przekształciło się w zajęcie egzekucyjne. Na tej podstawie rachunek w tym Banku został zajęty. Wcześniej zawiadomienia o zajęciu skierowane były do: Banku [...] S.A., [...] S.A., [...] S.A. oraz [...] S.A. Dodatkowo z przedłożonego bilansu za 2013 r. wynikało, że Spółka poniosła w tym okresie stratę w kwocie 2.843.378,77 zł, która była wynikiem nadwyżki ponoszonych wydatków nad wypracowanym przychodem. Natomiast na dzień [...] r. jej działalność przyniosła zysk rzędu 1.050.956,87 zł (vide: bilans wraz z rachunkiem zysków i strat). Obecnie, tj. od stycznia do marca 2015 r. składa zerowe deklaracje VAT. Podobnie jej raporty kasowe na koniec kwietnia 2015 r. wskazywały, że Spółka prowadzi działalność z ich pominięciem. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu o ile ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. To bowiem na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma wystarczających środków na poniesienie kosztów zainicjowanego postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie do dnia dzisiejszego skarżąca Spółka nie nadesłała pełnego sprawozdania finansowego za 2014 r., choć termin do złożenia w oparciu o zawarte w nim dane, zeznania podatkowego CIT-8 upływał 31 marca 2015 r., uznać należało, że złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Z materiału dowodowego, który przedłożono wynikało bowiem, że na dzień [...] r. Spółka posiadała kapitał zapasowy w kwocie 16.746,73 zł. Ponadto wypracowała przychody netto ze sprzedaży rzędu 2.845,53 zł oraz przychody operacyjne wynoszące 6.007.793,21 zł, które po potrąceniu o ponoszone wydatki przyniosły zysk w wysokości 1.050.956,87 zł. Ponadto na dzień bilansowy Spółka posiadała czynne rozliczenia międzyokresowe o wartości 3.146,50 zł, które dotyczyły dozoru technicznego, aktywa trwałe w kwocie 4.900,00 zł oraz aktywa obrotowe wynoszące 201.209,22 zł, w tym towary o wartości 108.608,76 zł oraz należności i inwestycje krótkoterminowe rzędu 88.195,70 zł i 1.258,26 zł. Wprawdzie we wprowadzeniu do sprawozdania finansowego zamieszczono informację o przewidywanym ogłoszeniu upadłości Spółki, niemniej jednak powyższe jak wynika z akt sprawy (vide: odpis z KRS) nie nastąpiło. Brak było również jakichkolwiek danych o zaprzestaniu prowadzonej działalności, albowiem zerowe raporty kasowe czy deklaracje VAT za ostatni kwartał nie mogą być w tym zakresie przesądzające. Nie wynika z nich bowiem czy Spółka rozliczała się z urzędem skarbowym i ZUS czy też nie. Nie można było zatem stwierdzić czy faktycznie nie dysponuje żadnymi środkami na poniesienie należnych w sprawie kosztów sądowych. Tymczasem to w interesie wnioskodawcy leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny czyli dotyczył konkretnych okoliczności pozwalających na ocenę aktualnej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Złożony w niniejszej sprawie wniosek cech takich był pozbawiony. Podobnie nadesłany celem jego uzupełnienia materiał dowodowy okazał się niewystarczający. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem złożonego wniosku nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Tym bardziej, że osoba prawna oraz inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, LEX nr 794951). Nie można bowiem tracić z pola widzenia faktu, że w przypadku spółki z o.o. istnieje możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat (vide: art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych – t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.), które mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, czy koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Wprawdzie z nadesłanego materiału źródłowego wynikało, że rachunki bankowe Spółki zostały zajęte, niemniej jednak fakt zajęcia kont bankowych czy prowadzenia innych czynności egzekucyjnych, samo w sobie, nie oznacza utraty możliwości ponoszenia wydatków, w tym opłat sądowych, do których zalicza się wpis od skargi. Należy bowiem zauważyć, że w razie zajęcia na zabezpieczenie rachunku bankowego przedsiębiorcy, sąd na wniosek zobowiązanego złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o zabezpieczeniu określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej (art. 7522 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego – t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.). Podobna zasada obowiązuje w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym przez organ administracji (art.166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.). Zatem fakt zabezpieczenia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania z niego czy wykazania jego salda na określony dzień. Dlatego też zawarte w piśmie z [...] r. wyjaśnienia, iż rachunki bankowe Spółki wobec braku obrotu oraz uiszczania opłat za ich prowadzenie zostały automatycznie zamknięte, nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że z nadesłanego materiału dowodowego wynikało, że do powyższych skierowane zostało postępowanie egzekucyjne. A ponieważ rozpoznający sprawę nie ma obowiązku domyślać się i samodzielnie dochodzić rzeczywistego stanu majątkowego wnioskodawcy, który w treści urzędowego formularza nie został w żaden sposób przedstawiony, a przedłożone w sposób wyrywkowy dokumenty źródłowe, również nie pozwalały w sposób jednoznaczny go ocenić. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.