III SA/Gl 743/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Protokolant Referent-stażysta Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 5 lipca 2023 r. nr SKO.4204.121.2022 w przedmiocie obciążenia kosztami z tytułu usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz zniszczenia pojazdu oddala skargę. Przedmiotem skargi A. T. (dalej "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie (dalej "organ odwoławczy" lub "Kolegium") wydana w przedmiocie obciążenia Skarżącego kosztami powstałymi z tytułu usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz zniszczenia pojazdu marki Volkswagen GOLF. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Decyzją z dnia 6 maja 2022 r. Starosta [...] (dalej "Starosta"), na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 poz. 735 z późn. zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 130a ust. 2 pkt 1a w związku z art. 130a ust. 10h i 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 poz. 450 z późn. zm., dalej: "p.r.d.") oraz uchwał Rady Powiatu w M. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdów: nr [...] z dnia 28 listopada 2019 r., nr [...]z dnia 26 listopada 2020 r. i nr [...] z dnia 30 grudnia 2021 r., nałożył na Skarżącego obowiązek zapłaty kwoty w wysokości 10.044,00 zł tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz zniszczenia pojazdu marki Volkswagen GOLF nr rej. [...] (dalej "Pojazd"). Uzasadniając decyzję, Starosta wskazał, że przyczyną wszczęcia postępowania było usunięcie z drogi i przetransportowanie na parking strzeżony Pojazdu na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu nr [...] z tego powodu, iż jego stan techniczny zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego oraz narusza wymagania ochrony środowiska. W dniu wydania dyspozycji usunięcia Pojazd stanowił własność Skarżącego. W związku z nieodebraniem Pojazdu przez właściciela Starosta wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego w M. o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...], co zostało orzeczone postanowieniem tego Sądu z dnia 20 grudnia 2021 r. Następnie została dokonana ocena stanu technicznego pojazdu oraz oszacowanie jego wartości przez rzeczoznawcę samochodowego i Pojazd przeznaczono do likwidacji. Pismem z dnia 30 czerwca 2021 r. zawiadomiono Skarżącego przebywającego w Areszcie Śledczym w Gliwicach (zawiadomienie odebrane przez Skarżącego w dniu 22 listopada 2021 r.) o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia wysokości i nałożenia obowiązku zapłaty kosztów powstałych w związku z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem oraz zniszczeniem Pojazdu oraz o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a. Skarżący nie złożył żadnych wyjaśnień ani wniosków w sprawie. Starosta wyjaśnił, że na orzeczoną kwotę kosztów w wysokości 10.044,00 zł składają się: - kwota 369,00 zł - koszty związane z usunięciem pojazdu, - kwota 25,00 zł - koszty przechowywania pojazdu w okresie od usunięcia pojazdu, tj. od 30 grudnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. - (1 dzień x 25,00 zł - stawka dobowa wynikająca z uchwały nr [...] Rady Powiatu w M. z dnia 28 listopada 2019 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdów), - kwota 9.125,00 zł - koszty przechowywania pojazdu w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. - (365 dni x 25,00 zł - stawka dobowa wynikająca z uchwały nr [...] Rady Powiatu w M. z dnia 26 listopada 2020 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdów), - kwota 525,00 zł - koszty przechowywania pojazdu w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 21 stycznia 2022 r. (21 dni x 25,00 zł - stawka dobowa wynikająca z uchwały nr [...] Rady Powiatu w M. z dnia 30 grudnia 2021 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdów). 2. W odwołaniu od tej decyzji Skarżący zaprzeczył, że jest właścicielem Pojazdu. W jego ocenie musiała nastąpić jakaś pomyłka. 3. Organ odwoławczy decyzją z dnia 5 lipca 2023 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 130a ust. 2 pkt 2 i ust. 10h p.r.d., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy, powołując się na akta sprawy, argumentował, iż w dniu wydania dyspozycji usunięcia Pojazdu (tj. w dniu 30 grudnia 2020 r.) jego właścicielem był Skarżący, o czym świadczy umowa sprzedaży Pojazdu zawarta w dniu 21 grudnia 2020 r. pomiędzy A. K. – sprzedającym, a Skarżącym - kupującym. Ponadto funkcjonariusz Policji dokonał przesłuchania sprzedającego w charakterze świadka, który potwierdził okoliczności wskazane w umowie sprzedaży Pojazdu. Dalej organ odwoławczy podał, że Pojazd został usunięty z drogi [...] ze względu na to, iż jego stan techniczny zagrażał bezpieczeństwu ruchu drogowego oraz naruszał wymagania ochrony środowiska. Właściciel nie odebrał swojego Pojazdu z miejsca jego przechowywania w terminie ustawowych 3 miesięcy od daty jego usunięcia, wobec czego Starosta wystąpił do Sądu Rejonowego w M. o orzeczenie przepadku Pojazdu na rzecz Powiatu, co zostało orzeczone postanowieniem z dnia 20 grudnia 2021 r. Następnie została dokonana ocena stanu technicznego pojazdu oraz oszacowanie jego wartości przez rzeczoznawcę samochodowego. W oparciu o powyższe Pojazd przeznaczono do likwidacji. W ocenie Kolegium stan faktyczny został w sprawie należycie ustalony. Wynika z niego, ze rzeczony pojazd był własnością Skarżącego, Sąd orzekł o przepadku pojazdu, a więc ustalono, że usunięcie pojazdu było zasadne, dołożono należytej staranności w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru oraz orzeczenie przepadku nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Koszty, którymi obciążono Skarżącego, zostały prawidłowo wyliczone w oparciu o akty prawa miejscowego, tj. uchwały Rady Powiatu w M. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdów obowiązujące w dacie ich zastosowania. Co istotne, w ślad za linią orzeczniczą sądów administracyjnych, Starosta do kosztów przechowywania pojazdu przyjął okres do dnia wydania postanowienia Sądu Rejonowego w M. o przepadku pojazdu na rzecz powiatu, a nie do dnia fizycznej likwidacji pojazdu. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy podniósł, iż z zebranych dowodów w sprawie wynika, że Skarżący nabył Pojazd w dniu 21 grudnia 2020 r., a więc 9 dni przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu. Zatem w dacie wydawania dyspozycji był właścicielem Pojazdu. 4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący w dalszym ciągu zaprzeczył, że był właścicielem Pojazdu. Zarzucił organom nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania go na tę okoliczność, szczególnie że przesłuchany został A. K. Argumentował, że nie ma prawa jazdy, nie potrafi prowadzić samochodu, nie wie gdzie znajduje się miejsce z którego usunięto Pojazd, a dane właściciela Pojazdu, z którym rzekomo zawarł umowę kupna-sprzedaży nic mu nie mówią. Podał również, że w czasie kiedy rzekomo miał zawrzeć umowę kupna-sprzedaży Pojazdu pił alkohol po gliwickich melinach z osobami o ujemnej opinii społecznej, m.in. z bezdomnymi, nie pracował, nie miał żadnych oszczędności, dlatego nie mógł kupić samochodu. Wyjaśnił, że nie zareagował na informację o wszczęciu postępowania w sprawie, gdyż był przekonany, że lada dzień opuści areszt i wyjaśni sprawę. Nie przypuszczał, że sprawa się tak szybko zakończy wydaniem decyzji. 5. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ odwoławczy podniósł, iż w aktach przedmiotowej sprawy znajduje się umowa kupna-sprzedaży Pojazdu z podpisem Skarżącego, identycznym jak na innych dokumentach. Dodatkowo Policja dokonała przesłuchania sprzedającego w charakterze świadka, który potwierdził okoliczności wskazane w umowie sprzedaży Pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 130a ust. 10h p.r.d., zgodnie z którym koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Z akt sprawy wynika, że Pojazd został w dniu 30 grudnia 2021 r. usunięty z drogi na podstawie art. 130a ust. 2 pkt 2 p.r.d., w myśl którego pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy jego stan techniczny zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska. Pojazd został nabyty przez Skarżącego na podstawie umowy sprzedaży samochodu z dnia 21 grudnia 2020 r. Fakt jej zwarcia został potwierdzony przez sprzedającego podczas przesłuchania przeprowadzonego przez funkcjonariusza Policji. Pojazd od 30 grudnia 2020 r. był przechowywany na parkingu strzeżonym Pomocy Drogowej "[...]". Z akt sprawy również wynika, że Skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie orzeczenia przepadku pojazdu i poinformowany, że w przypadku orzeczenia przez sąd przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...] zostanie wydana wobec Skarżącego decyzja na podstawie art. 130a § 10h p.r.d. o zapłacie kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu za okres od jego usunięcia aż do zakończenia postępowania. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2021 r. Sąd Rejonowy w M. orzekł przepadek Pojazdu stanowiącego własność Skarżącego na rzecz Powiatu [...]. Postanowienie stało się prawomocne z dniem 21 stycznia 2022 r. i nadano mu klauzulę wykonalności. W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 130a ust. 10e p.r.d. Sąd przed wydaniem orzeczenia o przepadku pojazdu ma obowiązek zbadać, czy zostały spełnione ku temu wszystkie przesłanki, a w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dopiero po spełnieniu tych przesłanek będzie mógł orzec przepadek pojazdu. W sprawie przed wydaniem postanowienia Sąd Rejonowy w M. zwrócił się do Starosty o przedłożenie zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji (ewentualnie awiza) skierowanej do Skarżącego zawierającej powiadomienie o usunięciu pojazdu, pod rygorem negatywnych skutków prawnych. Korespondencja skierowana do Skarżącego zawierająca to powiadomienie (awizowana) została przez Starostę przedłożona w wyznaczonym przez Sąd Rejonowy terminie. Należy podkreślić, że żaden z przepisów p.r.d. nie wyłącza skutków postanowienia wydanego w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 6106 i art. 6107 (o przepadek pojazdów) ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. 2023, poz. 1550, dalej "k.p.c.") w zw. z art. 130a ust. 10 p.r.d., a przewidzianych w art. 365 § 1 k.p.c. Przepis ten stosowany odpowiednio w postępowaniu nieprocesowym na mocy art. 13 § 2 k.p.c. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zatem prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w M. stwierdzające przepadek Pojazdu, wydane na podstawie art. 130a ust. 10e p.r.d., było wiążące dla Starosty prowadzącego następnie postępowanie w oparciu o art. 130a ust. 10h p.r.d., również w kwestii dotychczasowego właściciela Pojazdu. Skarżący, jeżeli twierdzi, że nie jest właścicielem Pojazdu powinien w ww. postępowaniu przed Sądem Rejonowym w M. przedstawić wszelkie dowody wykazujące to. Sąd Rejonowy, orzekając o przepadku pojazdu na rzec powiatu, ma bowiem obowiązek ustalenia dotychczasowego właściciela lub osoby uprawnionej pojazdu. W sprawie ustalenia Sądu Rejonowego w tym zakresie są wiążące dla Starosty - organu ustalającego koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d., jak również dla Sądu. Sąd podziela wyrażone w orzecznictwie poglądy, że decyzja, wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d., jest decyzją związaną, a zatem w sytuacji ziszczenia się przesłanek jej wydania, organ wydaje ją obligatoryjnie (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2017 r., sygn. I OSK 2142/15 i z dnia 20 kwietnia 2018 r., sygn. I OSK 2470/17, wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 maja 2024 r., sygn. III SA/Kr 274/24 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dlatego przedłożony przez pełnomocnika Skarżącego na rozprawie przed tut. Sądem dowód z pisma Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego nie może, co do zasady, zmierzać do wykazania "wątpliwości, czy skarżący istotnie był właścicielem pojazdu", czy też umowa kupna-sprzedaży została sfałszowana, co skarżący podnosił". Niezależnie od powyższego należy podnieść, że dokument ten nie jest dowodem mogącym wykazać właściciela pojazdu. Wynika z niego jedynie, że na dzień 22 grudnia 2020 r. pojazd był ubezpieczony, a "zakładem odpowiedzialnym": I w S. Skarżący nie kwestionował kosztów z tytułu usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia Pojazdu określonych w decyzji Starosty. Niemniej analiza tej decyzji potwierdza legalność działania Starosty. Na kwotę kosztów składają się: koszty usunięcia pojazdu i koszty przechowywania, które określone są w powołanych w decyzji uchwał Rady Powiatu w M.. Kompetencja Rady Powiatu w tym zakresie ma umocowanie w art. 130a ust. 6, 6a-6c p.r.d. Uzasadniony okres przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym mieści się w przedziale czasowym od dnia 30 grudnia 2020 r. (dzień usunięcia pojazdu) do dnia 21 stycznia 2022 r. (dzień uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie przepadku pojazdu). W świetle powyższych uwag uznać należało, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego jest zgodna z prawem, a zarzuty są bezzasadne. To z kolei determinowało konieczność oddalenia wniesionej na nią skargi, co też uczyniono, działając stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.). Z tych względów orzeczono jak w sentencji.