III SA/Gl 757/14

WyrokWSA w Gliwicach2014-11-06

Skład orzekający: Małgorzata Jużków, Barbara Brandys - Kmiecik, Małgorzata Herman

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Celnej prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, gdy strona twierdziła, że nie otrzymała korespondencji z powodu zmiany adresu, mimo że organ ustalił adres na podstawie danych z rejestrów i dowodu osobistego, a strona została pouczona o obowiązku informowania o zmianie adresu?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ponieważ strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Mimo że strona twierdziła o zmianie adresu, organ ustalił jej adres zameldowania i prowadzenia działalności gospodarczej zgodny z adresem, na który wysyłano korespondencję, a strona została prawidłowo pouczona o obowiązku informowania o zmianie adresu i skutkach jego zaniedbania. Brak winy wymaga wykazania przeszkody nie do przezwyciężenia, czego strona nie uczyniła.
Stan faktyczny
G. R. został obciążony karą pieniężną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego. Decyzja została doręczona zastępczo w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Strona, przez pełnomocnika, wniosła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, twierdząc, że korespondencja była kierowana na niewłaściwy adres i nie została odebrana. Dyrektor Izby Celnej odmówił przywrócenia terminu, stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Strona wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących zaufania, ustalania stanu faktycznego i oceny winy.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys - Kmiecik, Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Marta Mielczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi G. R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie gier losowych (odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania) oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w K., na podstawie przepisów art. 162 § 1, § 2, art 163 § 2, art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. dalej zwana O.p.) po rozpatrzeniu wniosku G. R. zawartego w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r., nr [...] wymierzającej karę pieniężną w kwocie [...] zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, 1. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, 2. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Stan sprawy przedstawia się następująco: Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w K. wymierzył G. R. karę pieniężną w kwocie [...] zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Decyzja ta została doręczona stronie w trybie określonym w art. 150 § 1, § 1 a i § 2 O.p. Jak wynika z zapisów naniesionych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej powyższą decyzję, a dokonanych przez pracowników Poczty Polskiej S. A., w dniu 18 października 2013 r. zawiadomienie o pozostawieniu pisma w UP umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Z powodu niepodjęcia, przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 28 października 2013 r., a w dniu 5 listopada 2013 r.. odesłano do Urzędu Celnego w R. (wpływ w dniu 8 listopada 2013r.). Tak więc, decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w R. stała się ostateczna z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 150 § 1 O.p. Pismem z dnia 21 lutego 2014r., (wpływ do Urzędu Celnego w K. w dniu 25 lutego 2014r.) działający w imieniu G. R. pełnomocnik, adw. W. K. wniósł odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. [...] z dnia [...] r., składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu złożenia odwołania podniósł, że w toku postępowania w przedmiotowej sprawie cała korespondencja kierowana do G. R. była przesyłana na niewłaściwy adres, gdyż G. R. pod adresem ul. [...][...] nie przebywa, ani nie prowadzi działalności gospodarczej. Zdaniem strony Urząd Celny w K. w sposób wadliwy kierował korespondencję pod ww. adres, pomimo, że aż 11 przesyłek wysyłanych tam wracało z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Strona potwierdziła przy tym, że pod wskazanym adresem otrzymała postanowienie o wszczęciu postępowania, ale podniosła, że nie otrzymała pozostałych pism, w tym najważniejszego pisma tj. przedmiotowej decyzji. Dlatego uważa, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia skarżonej decyzji. Po rozpatrzeniu wniosku, Dyrektor Izby Celnej w K. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Postanowienie doręczono stronie w dniu 14 kwietnia 2014r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że w świetle przepisów O.p., przekazanie odwołania wraz z aktami sprawy i stanowiskiem organu pierwszej instancji powoduje dewolucję kompetencji do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy na organ odwoławczy. Wobec powyższego od tego momentu rozpoczyna się wstępne postępowanie odwoławcze, w którym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, czy spełnia wymogi formalne, co do jego treści, a wynikające z dyspozycji zawartej w art. 222 O.p. oraz czy zachowany został termin do jego wniesienia. W tej fazie postępowania nie może podlegać ocenie zgodność z prawem decyzji, od której wniesiono odwołanie. Decyzja ta może bowiem podlegać kontroli instancyjnej, a następnie sądowej tylko wówczas, gdy skuteczna będzie czynność, od której zależy uruchomienie postępowania odwoławczego. Dalej wskazał, że warunkiem skuteczności czynności procesowej przy wniesieniu odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji, co w konsekwencji sprawia, że decyzja taka korzysta z ochrony trwałości. Instytucja procesowa, jaką jest badanie zachowania terminu do wniesienia odwołania zastrzeżona jest dla organu odwoławczego. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami prawa terminie. Przypomniał, że zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 O.p.). Z powyższego wynika, że przepis art. 162 § 1 i § 2 ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Po pierwsze przywrócenie terminu uzależnione jest od uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Drugą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu, natomiast trzecią przesłanką jest dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Ostatnią przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem czynności, dla której termin był przewidziany, czyli wniesienie odwołania. Jednocześnie podkreślił, iż " uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. " (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2008r. sygn. II FSK 563/07). W niniejszej sprawie, decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. nr [...] z dnia [...] r., została doręczona stronie zastępczo, w trybie art. 150 § 1, § 1a i § 2 O.p. w dniu 5 listopada 2013r., czyli z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Zgodnie z art. 223 § 1 O.p. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1 ww. ustawy). Mając na uwadze powyższe przepisy stronie przysługiwało prawo wniesienia odwołania do dnia 19 listopada 2013 r. Termin czternastodniowy liczy się bowiem od dnia doręczenia decyzji (tj. od 5 listopada 2013r.). Przy obliczaniu czternastodniowego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym doręczono decyzję, co wynika z przepisu art. 12 § 1 O.p. zgodnie z którym, jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. W niniejszej sprawie strona złożyła odwołanie pismem z dnia 21 lutego 2014 r. i w tym dniu nadanym w placówce Poczty Polskiej S.A., (jak wynika z pieczęci placówki Poczty Polskiej S.A.). Powyższa data jest zatem dniem złożenia odwołania. Zgodnie bowiem z przepisem art. 12 § 6 pkt 2 O.p. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. W myśl art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 12 czerwca 2003r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012r., poz. 1529) operatorem publicznym jest operator obowiązany do świadczenia powszechnych usług pocztowych, czyli Poczta Polska S. A. (art. 46 ust. 2 ww. ustawy). Dyrektor Izby Celnej w K. podkreślił, że z treści art. 162 § 1 O.p. wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić wtedy, gdy zainteresowany uprawdopodobni, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Samo uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, niedającym pewności, lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o danym fakcie. Musi ono jednak dotyczyć takiego faktu, który wskazuje na niemożliwość dokonania danej czynności z powodów niemożliwych do przezwyciężenia. Zauważył, iż to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia braku swojej winy, powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zaliczyć można przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź itp. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem Strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Negatywnie z tego punktu widzenia oceniane jest choćby lekkie niedbalstwo. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Tak więc, brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wskazał przy tym na orzecznictwo sądowoadministracyjne w podobnych sprawach. Zdaniem organu odwoławczego, strona nie przedstawiła dowodów uzasadniających brak jej winy w niepodejmowaniu korespondencji, gdyż jak wynika z wniosku, argumentem przemawiającym za przywróceniem terminu jest niepodejmowanie korespondencji przesyłanej przez Naczelnika Urzędu Celnego w K. na adres jej zamieszkania, tożsamy, jak później ustalono z adresem prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej, co miałoby być argumentem do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Naczelnik Urzędu Celnego w K., po wszczęciu postępowania spowodowanego wynikami kontroli z dnia [...] r. postanowieniem nr [...] z dnia [...] r., decyzją nr [...] z dnia [...] r. wymierzył G. R. karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W postanowieniu o wszczęciu postępowania, doręczonym stronie w dniu 23 listopada 2010 r. za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, organ pierwszej instancji pouczył stronę, że cyt.: "Strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o każdej zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania obowiązku określonego wyżej, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy (art. 146 § 1 i § 2 O.p.)". Z powyższego wynika, że strona miała pełną świadomość o toczącym się wobec niej postępowaniu podatkowym. Została prawidłowo pouczona o konieczności powiadomienia organu prowadzącego sprawę o ewentualnej zmianie adresu swojego pobytu, a także wynikających z przepisów O.p. konsekwencjach zaniedbania tego obowiązku. Organ wskazał, że G. R. nie podejmował zatem prawidłowo kierowanej na jego adres korespondencji tj. w miejscu zamieszkania, będącym równocześnie jego miejscem prowadzenia działalności gospodarczej. Organ uznał zarzut pełnomocnika strony dotyczący nieprawidłowego adresu doręczania pism, łącznie ze skarżoną decyzją za całkowicie chybiony. Treść art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wskazuje jednoznacznie, iż stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Tym samym organ podatkowy nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz obowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Art. 148 § 1 O.p. stanowi, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Jak wynika z akt postępowania organ pierwszej instancji ustalił adres zamieszkania strony korzystając z bazy Wojewódzkiego Zbioru Meldunkowego, prowadzonego przez Wojewodę [...], z którego wynika, że G. W. R. jest zameldowany pod adresem ul. [...][...], w K. od dnia [...]r. Podkreślił, że adres ten został również spisany z dowodu osobistego strony przedstawionego w trakcie kontroli, co znalazło odniesienie w protokole przesłuchania strony z dnia [...]r. Ponadto ustalono, zgodnie z zapisami w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej, że G. R. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą "A" G. R. pod adresem ul. [...][...],[...] K. Organ podatkowy wskazał, że nie ma obowiązku poszukiwania przyczyn uchybienia terminu, ale jedynie obowiązek weryfikacji twierdzeń strony pod względem ich wiarygodności. W niniejszej sprawie uznał, że strona nie wykazała przesłanki uprawdopodobniającej występowania przeszkody uniemożliwiającej zachowanie terminu do wniesienia odwołania. Zauważył, że strona po skutecznym doręczeniu postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach zaprzestała odbierania dalszej korespondencji. W tym stanie rzeczy, organ uznał, iż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi, a tym samym odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K., jest uzasadniona. W konsekwencji powyższego zaskarżonym postanowieniem organ stwierdził również uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. G. R. działający przez pełnomocnika złożył na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie: - art. 121 § 1 i 2 O.p., polegające na naruszeniu zasady zaufania do organów celnych w prowadzonym postępowaniu poprzez niepouczenie skarżącego o skutkach niepowiadomienia organu celnego o zmianie adresu, w szczególności o możliwości uprawomocnienia się decyzji bez wiedzy skarżącego, - art. 122 O.p., poprzez niepodjęcie przez organ działań mających na celu ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania skarżącego, pomimo iż aż 11 przesyłek wysłanych przez organ do skarżącego wracało z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie",’ - błąd w ustaleniach stanu faktycznego, mający wpływ na treść orzeczenia, poprzez przyjęcie, iż niedochowanie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego miało charakter zawiniony. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący jest osobą niewykwalifikowaną, wręcz zdezorientowaną w zakresie przepisów prawa procesowego, co stanowi okoliczność od niej niezależną, przez co pouczenie zawarte w postanowieniu o wszczęciu postępowania, wydane w trybie art. 146 § 1 i 2 O.p. było dla niego niezrozumiałe. Strona podniosła, że pouczenie informowało o możliwości uznania pisma wysłanego na dotychczasowy adres za doręczone, nie o możliwości uprawomocnienia się decyzji bez wiedzy skarżącego. Strona zarzuciła organowi, że nie działał z należytą starannością, gdyż zawarta informacja nie była pełna i zrozumiała. Podkreśliła, że w toku postępowania nie korzystała z pomocy pełnomocnika. Skarżący podniósł, że organ celny winien podejmować takie działania, aby podmiot będący stroną postępowania nie doświadczył ujemnych skutków procesowych z tytułu swojej uzasadnionej niewiedzy. Strona uważa, że organ celny winien podjąć działania zmierzające do umożliwienia skarżącemu faktyczne zapoznanie się z wydaną decyzją. Skarżący podaje, że nie zamieszkiwał pod znanym organowi adresem od końca 2010 r. i nie zdawał sobie sprawy z konsekwencji zmiany miejsca zamieszkania. Z uwagi na powyższe, skoro nie miał możliwości powzięcia wiedzy w przedmiocie wydania decyzji wymierzającej mu karę pieniężną nie miał możliwości złożenia odwołania w zakreślonym ustawowo terminie W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, a odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze stwierdził, są one bezpodstawne, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei, przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej w dalszej części p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Oceniając zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie tego organu jest prawidłowe. Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym tutaj rozstrzygnięciu Dyrektora Izby Skarbowej w K. (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest wyłącznie prawidłowość postanowienia wydanego przez Dyrektora Izby Celnej w K., którym odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r., nr nr [...] wymierzającej karę pieniężną w kwocie [...] zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Sąd administracyjny rozpoznając skargę obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać czy rzeczywiście decyzja organu pierwszej instancji została prawidłowo doręczona. Prawidłowość dokonania czynności materialno-technicznych (jakimi są doręczenia) powinna przed postępowaniem sądowoadministracyjnym podlegać ocenie organów - w postępowaniu administracyjnym i Sądu - w trybie sądowoadministracyjnym. Tak więc związana z tym dokumentacja winna być pełna, czytelna, pozbawiona wszelkich uproszczeń, pominięć i braków, które niweczyłyby możliwość przeprowadzenia wnioskowań, o których wyżej mowa. Organ podatkowy w rozpatrywanej sprawie prawidłowo stwierdził skuteczne (tj. zgodne z prawem) doręczenie skarżącemu G. R. decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Prawidłowe doręczenie decyzji ma istotne znaczenie dla określenia terminu do wniesienia odwołania. Nieskuteczne doręczenie decyzji organu pierwszej instancji, a więc sytuacja, w której decyzja nie weszła do obrotu prawnego (art. 212 O.p.) powoduje niedopuszczalność odwołania (art. 228 § 1 pkt 1 O.p.). W przypadku zaś, gdy doręczenie było prawidłowe, a odwołanie złożono po terminie, organ odwoławczy (z mocy prawa) wydaje postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 O.p.). Również pozostawia się bez rozpatrzenia odwołanie, które nie zawiera zarzutów przeciw decyzji, określenia istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania ani dowodów uzasadniających to żądanie (art. 228 § 1 pkt 3 i art. 222 O.p.). W przedmiotowej sprawie jednakże taka sytuacja nie zaistniała, gdyż odwołanie zawiera wskazane wyżej elementy. Ustalenie, że decyzja została doręczona, oraz że upłynął termin do wniesienia odwołania, niewątpliwie ciąży na organie odwoławczym. Z kolei, zasady logiki pozwalają stwierdzić, że warunkiem żądania przywrócenia uchybionego terminu jest świadomość jego uchybienia. W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy ocenił skuteczność przedmiotowego doręczenia przyjmując, że przesyłka została doręczona prawidłowo w dniu 5 listopada 2013 r., w trybie zastępczym. Okoliczność ta w świetle treści wniesionej do Sądu skargi jest niesporna. Podobnie jak data wniesionego przez pełnomocnika odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Zatem zasadnicze znaczenie dla wyniku sprawy ma ocena przyczyny niedotrzymania przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] r., który upłynął z dniem 19 listopada 2013 r., a odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało złożone 21 lutego 2014 r.(data nadania w UP). Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Dokonując wykładni zawartego w tym przepisie określenia bez jego winy organ powołał się na kilka orzeczeń sądów administracyjnych oraz poglądy zaprezentowane w literaturze prawniczej. Bez konieczności ich powtarzania stwierdzić należy, że jednolicie z orzecznictwa i z literatury prawniczej wynika, że o braku winy w uchybieniu terminu procesowego można mówić wówczas, gdy przyczyna niedotrzymania terminu zaistniała w sposób nieprzewidziany i trudny do usunięcia, a sama strona (jej pełnomocnik) dołożyła należytej staranności w dokonywaniu czynności procesowych, co w szczególności dotyczy tak zwanych profesjonalnych pełnomocników procesowych. Analizując argumentację przedstawioną we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu i powtórzoną w skardze do sądu administracyjnego, stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Skarżąca działała przez profesjonalnego pełnomocnika. W związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Jako przyczynę uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, pełnomocnik skarżącego wskazał, że pod adresem na który organ kierował korespondencję w tym decyzję z [...] r. wymierzającą karę pieniężną, G. R. nie przebywa ani nie prowadzi działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie organ prawidłowo i zgodnie z art. 162 § 1 O.p. ocenił tak wskazaną przesłankę jako nie uzasadniającą przywrócenia terminu. Z akt sprawy wynika, że po pierwsze, skarżący odebrał osobiście postanowienie o wszczęciu postępowania, po drugie, postanowienie to zawierało wyraźne pouczenie o obowiązku informowania organu o każdej zmianie adresu i skutkach jego zaniedbania, po trzecie organ ustalił adres zameldowania i zarazem prowadzenia działalności gospodarczej tożsamy z adresem na który wysłano decyzję i który figuruje w dowodzie osobistym skarżącego oraz od początku w aktach sprawy. Należy zauważyć, że uprawdopodobnienie nie oznacza udowodnienia, nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie wbrew zarzutom skarżącego, brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie został uprawdopodobniony. Skarżący nie uprawdopodobnił niemożności odbioru korespondencji. Przeciwnie, z urzędowych informacji wynika, że jego adres zameldowania i prowadzenia działalności gospodarczej nie uległ zmianie, a jeśli zmienił miejsce pobytu, miał obowiązek poinformowania o tym fakcie organ, aby uniknąć negatywnych dla siebie skutków. Treść pouczenia jakie otrzymał skarżący była jasna i nie wymagała dla prawidłowego zrozumienia udziału profesjonalnego pełnomocnika. A zatem nie można zgodzić się ze skarżącym, że uprawdopodobnił przyczynę uchybienia terminu, tj. że zmienił miejsce zamieszkania. Jednoznacznie przeczą temu prawidłowe ustalenia organu. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ wskazanych przepisów art. 121 i art. 122 O.p., ani też błędu w ustaleniu, że niedochowanie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego miało charakter zawiniony Mając to na uwadze Sąd, uznając ją za pozbawioną podstaw, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło