III SA/Gl 759/25
WyrokWSA w Gliwicach2026-03-17
Skład orzekający: Małgorzata Herman, Beata Machcińska, Marzanna Sałuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy beneficjentowi można nakazać zwrot dofinansowania z funduszy europejskich z powodu naruszenia procedur kwalifikowalności uczestników projektu oraz zasady konkurencyjności przy wyborze wykonawców, a także czy odsetki od zwracanej kwoty powinny być naliczane jak dla zaległości podatkowych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo materialne. Beneficjent ponosi odpowiedzialność za dopuszczenie do projektu osób niespełniających kryteriów kwalifikowalności oraz za naruszenie zasady konkurencyjności przy wyborze wykonawców, co skutkuje obowiązkiem zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami naliczanymi jak dla zaległości podatkowych, zgodnie z przepisami ustawy o finansach publicznych i postanowieniami umowy o dofinansowanie.Stan faktyczny
Spółka C. sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora WUP, nakazującą zwrot dofinansowania w kwocie 115 296,81 zł wraz z odsetkami. Zarzuty dotyczyły nieprawidłowej kwalifikowalności 11 uczestników projektu oraz naruszenia zasady konkurencyjności przy wyborze wykonawców szkoleń. Organy uznały, że beneficjent dopuścił do projektu osoby niespełniające kryteriów, a procedury wyboru wykonawców były wadliwe, co skutkowało uznaniem części wydatków za niekwalifikowalne.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Starszy referent Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2026 r. sprawy ze skargi C. sp. z o.o. w L. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 21 maja 2025 r. nr 1799/RT/2025 w przedmiocie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z 21 maja 2025 r., nr 1799/RT/2026, Zarząd Województwa Śląskiego (dalej: Zarząd Województwa, organ odwoławczy, organ II instancji, ZWŚ) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. (dalej: organ I instancji, Dyrektor WUP) z 9 grudnia 2024 r., nr [...], zobowiązującą C. Sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: skarżąca, Spółka, beneficjent) do zwrotu dofinansowania w kwocie 115 296,81 zł wraz z należnymi odsetkami, przyznanego na realizację projektu pn. "[...]", współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego oraz budżetu państwa w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 (dalej także: RPO WŚl), na podstawie umowy o dofinansowanie projektu nr [...] z 19 lutego 2020 r.
Jako podstawę prawną decyzji Zarząd Województwa wskazał art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.), art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 581), art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 12 pkt 2 w zw. z art. 60 pkt 6 i art. 67 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1530, dalej: u.f.p.) oraz w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9 lit c. ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 818 ze zm., dalej: ustawa wdrożeniowa).
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. jako organ I instancji decyzją z 9 grudnia 2024 r. określił przypadające do zwrotu kwoty nieprawidłowo wykorzystanego przez skarżącą Spółkę dofinansowania, przyznanego na realizację projektu pn. "[...]", współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, na podstawie umowy o dofinansowanie projektu nr [...] z dnia 19 lutego 2020 r. wraz z aneksami, powiększone o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych oraz sposób zwrotu, w zakresie:
1. wydatków dotyczących 11 uczestników projektu z tytułu niespełniania przez nich warunków kwalifikowalności - stanowiących wydatki bezpośrednie, w łącznej wysokości 37 105,60 zł, powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych - obliczonych w następujący sposób:
- dla kwoty 1 910,88 zł od 24 marca 2020 r. do dnia zwrotu,
- dla kwoty 30 426,72 zł od 30 grudnia 2020 r. do dnia zwrotu,
- dla kwoty 4 768,00 zł od 25 sierpnia 2021 r. do dnia zwrotu.
2. wydatków dotyczących szkoleń z zakresu kompetencji cyfrowych oraz zorganizowania zewnętrznych egzaminów certyfikujących ECDL lub ICVC lub ECCC lub innych równoważnych z tytułu naruszenia Zasady konkurencyjności w zakresie procedury wyboru wykonawcy tej usługi - stanowiących wydatki bezpośrednie, w łącznej wysokości 46 200,00 zł, powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych - obliczonych w następujący sposób:
- dla kwoty 7 700,00 zł od 30 grudnia 2020 r. do dnia zwrotu,
- dla kwoty 38 500,00 zł od 25 sierpnia 2021 r. do dnia zwrotu.
3. wydatków dotyczących zorganizowania i przeprowadzenia egzaminów certyfikacyjnych na poziomie biegłości językowej od Al do C2 oraz od A do C – zgodnie z Europejskim Systemem Opisu Kształcenia Językowego - z języka angielskiego / niemieckiego / francuskiego (np. TELC / TGLS / TOEIC lub innych równoważnych) z tytułu naruszenia Zasady konkurencyjności w zakresie procedury wyboru wykonawcy tej usługi
- stanowiących wydatki bezpośrednie, w łącznej wysokości 15 740,00 zł, powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych - obliczonych w następujący sposób:
- dla kwoty 603,00 zł od 24 marca 2020 r. do dnia zwrotu,
- dla kwoty 11 989,00 zł od 30 grudnia 2020 r. do dnia zwrotu,
- dla kwoty 3 148,00 zł od 25 sierpnia 2021 r. do dnia zwrotu.
4. kosztów pośrednich projektu rozliczanych ryczałtem, naliczonych od niekwalifikowalnych kosztów bezpośrednich - w łącznej wysokości 12 686,04 zł, powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych - obliczonych w następujący sposób:
- dla kwoty 186,01 zł od 24 marca 2020 r. do dnia zwrotu,
- dla kwoty 6 643,18 zł od 30 grudnia 2020 r. do dnia zwrotu,
- dla kwoty 5 856,85 zł od 25 sierpnia 2021 r. do dnia zwrotu.
5. wydatków z tytułu korekty na kosztach pośrednich w związku z nieprawidłowym zarządzaniem projektem - w łącznej wysokości 3 565,17 zł, powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych - obliczonych od 25 sierpnia 2021 r. do dnia zwrotu.
Odsetki naliczono od dnia przekazania transzy, z której nieprawidłowy wydatek został poniesiony. W przypadku braku środków na rachunku bankowym projektu, pozwalających na poniesienie wydatku z tego rachunku, odsetki naliczane są od dnia przekazania transzy dofinansowania, z której wydatek został zrefundowany lub mógł zostać zrefundowany. Natomiast w przypadku wydatków ponoszonych z innych rachunków bankowych, pomimo dostępności środków na rachunku bankowym projektu, odsetki naliczane są od dnia przekazania transzy dofinansowania wypłaconej przed datą poniesienia wydatku.
19 lutego 2020 r. Województwo Śląskie, reprezentowane przez Instytucję Pośredniczącą Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 - Wojewódzki Urząd Pracy w K., zawarło z beneficjentem umowę o dofinansowanie projektu pn. "[...]" (dalej: projekt) o numerze [...] (dalej: umowa), następnie zmienioną aneksami z 27 czerwca 2022 r. oraz 27 września 2022 r. Umowa określała szczegółowe zasady, tryb i warunki, na jakich przekazywane, wykorzystywane i rozliczane miały być środki na realizację projektu. Projekt realizowany był w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014- 2020, Osi Priorytetowej XI - Wzmocnienie potencjału edukacyjnego. Działania 11.4. - Podnoszenie kwalifikacji zawodowych osób dorosłych, Poddziałania 11.4.1 - Kształcenie ustawiczne ZIT.
Głównym celem projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie był wzrost kompetencji lub kwalifikacji u 195 uczestników projektu, poprzez udział w szkoleniu komputerowym lub językowym. Uczestnikami projektu miały być 324 osoby z Subregionu Centralnego woj. [...], powyżej 18 roku życia, pracujące, należące do grup defaworyzowanych (tj. wykazujących największą lukę kompetencyjną i posiadających największe potrzeby w dostępie do edukacji, w tym m.in. osoby o niskich kwalifikacjach i osoby powyżej 50 roku życia). Realizację celu zaplanowano od 1 stycznia 2020 r. do 30 czerwca 2022 r.
Projekt przewidywał następujące zadania:
1) Szkolenia językowe z języka angielskiego, francuskiego i niemieckiego.
2) Zakup materiałów dydaktycznych i organizacja egzaminów w ramach szkoleń językowych.
3) Szkolenie ICT.
Zgodnie z umową przyznano beneficjentowi dofinansowanie na realizację projektu w łącznej kwocie nieprzekraczającej [...] zł - płatność ze środków europejskich, co stanowiło 85% całkowitych wydatków kwalifikowalnych projektu. Beneficjent zobowiązał się do wniesienia wkładu własnego pieniężnego w kwocie 186 949,69 zł (15% wydatków kwalifikowalnych projektu). Po zmianach wprowadzonych aneksami całkowita wartość projektu wyniosła [...] zł.
Beneficjentowi przekazano cztery transze dofinansowanie w łącznej kwocie 1 059 381,54 zł:
- I transza: 24 marca 2020 r. na kwotę 50 000,00 zł;
- II transza; 30 grudnia 2020 r. na kwotę 430 000,00 zł;
- III transza: 25 sierpnia 2021 r. na kwotę 579 300,00 zł;
- IV transza: 6 lipca 2022 r. na kwotę 81,54 zł.
29 lipca 2022 r. beneficjent dokonał zwrotu kwoty w wysokości 71 816,36 zł. Tym samym łączna kwota dofinansowania wyniosła 987 565,18 zł.
Organ przeprowadził w ramach projektu kontrolę, której przedmiotem była weryfikacja dokumentacji projektowej pod kątem prawidłowej i efektywnej realizacji projektu zgodnie z umową oraz wnioskiem o dofinansowanie. Zespół kontrolujący stwierdził, że realizacja projektu odbywała się z naruszeniem zapisów umowy i wniosku o dofinansowanie oraz Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z 22 sierpnia 2019 r.
Stwierdzone nieprawidłowości opisane w informacji pokontrolnej dotyczyły:
1) zakwalifikowania do projektu osób nie spełniających na dzień przystąpienia do projektu warunków kwalifikowalności,
2) zakupów zrealizowanych w ramach projektu z naruszeniem procedur określonych dla zasady konkurencyjności,
3) naruszenia warunków umowy o dofinansowanie w zakresie zarządzania projektem.
Dyrektor WUP w K. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania, o czym zawiadomił stronę pismem z 25 stycznia 2023 r., informując jednocześnie o prawie wglądu w akta sprawy w każdym stadium postępowania.
W toku prowadzonego postępowania organ I instancji, na podstawie zebranego materiału dowodowego, ustalił:
- w ramach kwalifikowalności uczestników projektu uchybienia dotyczące braku spełnienia przez 12 osób kryteriów uczestnictwa w momencie rozpoczęcia udziału w projekcie, tj. w dniu podpisania umów uczestnictwa w projekcie. Dotyczyło osób: M. G., . M., A. W., S. M., B. R., A. L., M. K., T. M., J. M., K. J., M. S. oraz D. B.
Dodatkowo organ przeanalizował przypadek M. M., którego niekwalifikowalność strona zgłosiła do IP w ramach sprawozdania z zaleceń pokontrolnych.
Opierając się na danych z zaświadczeń przedłożonych przez uczestników projektu podczas rekrutacji oraz na danych pozyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, urzędów skarbowych oraz Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej organ I instancji ustalił, że 8 osób przedstawiło zaświadczenia o zatrudnieniu, a jednocześnie na dzień przystępowania do projektu prowadziło jednoosobową działalność gospodarczą. Kolejne 2 osoby, podobnie jak powyżej posiadające zaświadczenie o zatrudnieniu, pobierały stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zostały skierowane przez powiatowy urząd pracy lub inny niż państwowy urząd pracy podmiot kierujący. Jeden uczestnik projektu zadeklarował świadczenie pracy na podstawie umowy o dzieło, jednakże na dzień przystąpienia do projektu (6 października 2020 r.) nie był zatrudniony, gdyż jego pracodawca zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej począwszy od 1 października 2020 r. Kolejny uczestnik projektu przedstawił zaświadczenie o zatrudnieniu na podstawie umowy o dzieło, jednak pracodawca nie dokonał zgłoszenia uczestnika do ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego, a tym samym na dzień przystępowania do projektu (6 października) nie posiadał statusu osoby zatrudnionej. Ostatnia nieprawidłowość w tym kryterium dotyczyła jednej osoby, która w czasie uczestniczenia w projekcie pełniła funkcję wiceprezesa oraz członka organu nadzoru Fundacji na Rzecz Osób Poszkodowanych w Wypadkach Komunikacyjnych oraz na rzecz Dzieci z Domów Dziecka, Szkół Życia i Rodzin Ubogich "[...]" z siedzibą w B. Organ ustalił, że nie posiadała statusu osoby zatrudnionej, czyli to brak wyłączający z możliwości objęcia wsparciem w ramach projektu.
Zdaniem Dyrektora WUP stanowiło to o nierzetelności w zakresie weryfikacji kwestii spełniania przez uczestników poszczególnych wymogów, braku należytej staranności przy opracowywaniu systemu rekrutacji do projektu i dbałości o poprawność danych.
Biorąc pod uwagę fakt nierozliczenia stawek jednostkowych dotyczących dwojga uczestników projektu (A. M. i M. K.) organ I instancji stwierdził, że wydatki poniesione na udzielenie w projekcie wsparcia 11 uczestnikom projektu nie spełniają warunków kwalifikowalności wydatków (naruszenie zapisów umowy o dofinansowanie (§ 4 ust. 1, 2 i 4 oraz § 10 ust. 3) i Wytycznych (Rozdział 6, Podrozdział 6.2, pkt 3 lit b), c), e), h) i k)).
W związku z tym za niekwalifikowalne uznano wydatki w łącznej wysokości 38 936,12 zł (wydatki bezpośrednie), w tym wkład własny w wysokości: 1 830,52 zł i dofinansowanie w wysokości: 37 105,60 zł, wykazane w poszczególnych wnioskach beneficjenta o płatność oraz odpowiadające im koszty pośrednie. Zwrotowi podlegała wyłącznie kwota dofinansowania.
Dalej organ ustalił w ramach procedury wyboru wykonawców w projekcie, że Beneficjent zaplanował w budżecie projektu 3 zadania:
- Zadanie nr 1 - Szkolenia językowe / WYD001, WYD002, WYD003 (szkolenia z języków: angielskiego, francuskiego, niemieckiego - kursy dla osób pełnosprawnych (rozliczanie w ramach stawek jednostkowych);
- Zadanie nr 2 - Zakup materiałów dydaktycznych i organizacja egzaminów w ramach szkoleń językowych / WYD004, WYD005 (zakup materiałów dydaktycznych dla uczestników / uczestniczek szkoleń językowych; organizacja egzaminów zewnętrznych);
- Zadanie nr 3 - SZKOLENIE ICT / WYD006, WYD007, WYD008 (szkolenie ICT, sala na szkolenie ICT , organizacja egzaminów zewnętrznych - egzaminy poprawkowe i dodatkowe).
Odnośnie prawidłowości przeprowadzenia procedur wyboru wykonawców usług dotyczących: szkoleń i egzaminów certyfikujących z zakresu kompetencji cyfrowych oraz usługi językowych egzaminów certyfikacyjnych zawartych w zamówieniu nr 2 oraz w zamówieniu nr 3, organ I instancji uznał, że procedury te zostały przeprowadzone nieprawidłowo. Jego zdaniem strona dokonała zawężenia kręgu oferentów, stosując nieproporcjonalne i ograniczające konkurencję warunki zamówienia.
W wyniku odnotowanych uchybień w ramach Zamówień nr 2 i 3 organ I instancji stwierdził, że przy realizacji omawianego projektu doszło do naruszenia następujących procedur:
a) w ramach Zamówienia nr 2
- w odniesieniu do ustalonego w Zapytaniu ofertowym terminu składania ofert (niedostateczna długość, nierówne traktowanie wykonawców) - zapisów Rozdziału 6, Podrozdziału 6.5, Sekcji 6.5.2, pkt. 10; Podrozdziału 6.2, pkt. 3, lit. b), e), g), k) Wytycznych;
- w odniesieniu do opisu warunków udziału w postępowaniu (brak informacji o wymogach dotyczących egzaminatorów) - zapisów Rozdziału 6, Sekcji 6.5.2, pkt. 8; Podrozdziału 6.2, pkt. 3, lit. b), e), g), k) Wytycznych;
- w odniesieniu do warunku udziału w postępowaniu dotyczącego potencjału finansowego oferentów (nieadekwatność do zamierzonego celu, ograniczenie dostępu do zamówienia) - zapisów Rozdziału 6, Sekcji 6.5.2, pkt. 8; Podrozdziału 6.2, pkt. 3, lit. b), e), g), k) Wytycznych:
- w odniesieniu do warunku udziału w postępowaniu dotyczącego wystawienia weksla in blanco (nieujawnienie pełnej informacji o ryzyku finansowym w Zapytaniu ofertowym, ograniczenie dostępu do zamówienia, przeniesienie odpowiedzialność z Beneficjenta na wykonawcę) - zapisów Rozdziału 6, Sekcji 6.4.1, pkt. 3, lit a; Sekcji 6.5.2, pkt. 8; Podrozdziału 6.2, pkt. 3, lit. b), e), k) Wytycznych oraz zapisów umowy o dofinansowanie w zakresie § 38 ust. 1;
- w odniesieniu do warunku udziału w postępowaniu dotyczącego wadium (narzucenie jednej formy wpłaty wadium, ograniczenie dostępu do zamówienia) - zapisów Rozdziału 6, Sekcji 6.5.2, pkt. 8; Podrozdziału 6.2, pkt. 3, lit. b), e), g), k) Wytycznych;
- w odniesieniu do kar umownych (brak pełnej informacji o karach umownych w treści Zapytania ofertowego, przewidzianych w umowie z wykonawcą - nieujawnienie oferentom pełnej informacji o ryzyku finansowym, ograniczenie dostępu do zamówienia) - zapisów Rozdziału 6, Sekcji 6.4.1, pkt. 3, lit. a; Sekcji 6.5.2, pkt. 8; Podrozdziału 6.2, pkt. 3, lit. b), e), h), k) Wytycznych;
- w odniesieniu do wszystkich powyższych obszarów - przepisów Tytułu VII, art. 160, ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z 18 lipca 2018 r. - w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii; zapisów Rozdziału 6, Podrozdziału 6.5, pkt. 1, Sekcji 6.5.2 pkt 1 Wytycznych oraz zapisów umowy o dofinansowanie projektu w zakresie § 4, ust. 1, 2, 4 i § 26 ust. 1;
- w odniesieniu do zapisów umowy z wykonawcą (przeniesienie pełnej odpowiedzialności finansowej na wykonawcę) - zapisów Rozdziału 6, Sekcji 6.4.1, pkt. 3, lit. a Wytycznych oraz zapisów umowy o dofinansowanie w zakresie § 38 ust. 1.
b) w ramach Zamówienia nr 3
- w odniesieniu do ustalonego w Zapytaniu ofertowym terminu składania ofert (niejednoznaczność, niedostateczna długość, nierówne traktowanie wykonawców, brak przejrzystości w procedurze) - zapisów Rozdziału 6, Podrozdziału 6.5, Sekcji 6.5.2, pkt. 10; Podrozdziału 6.2, pkt. 3, lit. b), e), g), k) Wytycznych:
- w odniesieniu do treści Zapytania ofertowego (błędne nazewnictwo Załącznika nr 3, zaburzona przejrzystość i ścieżka audytu mogąca wprowadzać w błąd oferentów) - zapisów Rozdziału 6, Podrozdziału 6.2, pkt. 3, lit. g), h) Wytycznych;
- w odniesieniu do sposobu dokumentowania postępowania (brak potwierdzenia nadania / wpływu oferty jednego z podmiotów, niejasny zapis w Protokole, zaburzające ścieżkę audytu - brak daty wpływu) - zapisów Rozdziału 6, Podrozdziału 6.5, Sekcja 6.5.2, pkt. 17; Podrozdziału 6.2, pkt. 3, lit. b), e), g), h), k) Wytycznych:
- w odniesieniu do warunku udziału w postępowaniu dotyczącego potencjału finansowego oferentów (nieadekwatność do zamierzonego celu, ograniczenie dostępu do zamówienia) - zapisów Rozdziału 6, Sekcji 6.5.2, pkt. 8; Podrozdziału 6.2, pkt. 3, lit. b), e), g), k) Wytycznych:
- w odniesieniu do warunku udziału w postępowaniu dotyczącego wystawienia weksla in blanco (nieujawnienie pełnej informacji o ryzyku finansowym w Zapytaniu ofertowym, ograniczenie dostępu do zamówienia, przeniesienie odpowiedzialności z Beneficjenta na wykonawcę) - zapisów Rozdziału 6, Sekcji 6.4.1, pkt. 3, lit a; Sekcji 6.5.2, pkt. 8; Podrozdziału 6.2, pkt. 3, lit. b), e), k) Wytycznych oraz zapisów umowy o dofinansowanie w zakresie § 38 ust. 1;
- w odniesieniu do warunku udziału w postępowaniu dotyczącego wadium (narzucenie jednej formy wpłaty wadium, ograniczenie dostępu do zamówienia) - zapisów Rozdziału 6, Sekcji 6.5.2, pkt. 8; Podrozdziału 6.2, pkt. 3, lit. b), e), g), k) Wytycznych;
- w odniesieniu do kar umownych (brak pełnej informacji o karach umownych w treści Zapytania ofertowego, przewidzianych w umowie z wykonawcą - nieujawnienie oferentom pełnej informacji o ryzyku finansowym, ograniczenie dostępu do zamówienia) - zapisów Rozdziału 6, Sekcji 6.4.1, pkt. 3, lit. a; Sekcji 6.5.2, pkt. 8; Podrozdziału 6.2, pkt. 3, lit. b), e), h), k) Wytycznych;
- w odniesieniu do wszystkich powyższych obszarów - przepisów Tytułu VII, art. 160, ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z 18 lipca 2018 r. - w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii; zapisów Rozdziału 6, Podrozdziału 6.5, pkt. 1, Sekcji 6.5.2 pkt 1 Wytycznych oraz zapisów umowy o dofinansowanie w zakresie § 4, ust. 1, 2, 4 i § 26 ust. 1;
- w odniesieniu do zapisów umowy z wykonawcą (przeniesienie pełnej odpowiedzialności finansowej na wykonawcę) - zapisów Rozdziału 6, Sekcji 6.4.1, pkt. 3, lit. a Wytycznych oraz zapisów umowy o dofinansowanie w zakresie § 38 ust. 1.
W przypadku naruszenia przez beneficjenta warunków i procedur postępowania o udzielenie zamówienia, należało uznać całość lub część wydatków związanych z tym zamówieniem za niekwalifikowalne. Organ I instancji zastosował odpowiednie kategorie nieprawidłowości indywidualnych, zgodne z załącznikiem do ww. rozporządzenia pn. "Stawki procentowe stosowane przy obniżaniu wartości korekt finansowych i pomniejszeń dla poszczególnych kategorii nieprawidłowości indywidualnych" (dalej: Taryfikator korekt) oraz dokonał miarkowania ich wysokości w następujący sposób:
- nieprawidłowość polegająca na zaniechaniu wydłużenia minimalnego terminu składania ofert, w celu zapewnienia równości traktowania oferentów dostarczających (lub przesyłających) swoje oferty w formie papierowej - korekta w wysokości 10%;
- nieprawidłowość polegająca na określeniu przez stronę dyskryminacyjnych warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia, mających wpływ na ograniczenie dostępu do zamówienia dla potencjalnych wykonawców / mogących stanowić barierę w dostępie do zamówienia (brak w opisie warunków udziału w postępowaniu informacji o wymogach dotyczących egzaminatorów; pełnej informacji o ryzyku finansowym, które wykonawca przyjmie na siebie, podpisując umowę; nieujawnienie pełnej informacji o karach umownych w Zapytaniu ofertowym, przewidzianych następnie w umowie z wykonawcą; "pakiet" wymogów dotyczących: kondycji ekonomicznej podmiotu będącego oferentem, posiadania przez niego konkretnej sumy środków pieniężnych, wpłaty wadium, złożenia weksla in blanco, to kompleksowo [a nie sporadycznie] dyskryminujące warunki udziału w postępowaniu) - korekta w wysokości 25%;
-nieprawidłowość polegająca na nierzetelnym dokumentowaniu postępowania o udzielenie zamówienia, skutkujące niezapewnieniem właściwej ścieżki audytu (utworzenie Zapytania ofertowego z niepełnymi informacjami (wymogi finansowe, kary umowne); określenie dwóch różnych terminów składania ofert w Zapytaniu ofertowym i ogłoszeniu w Bazie konkurencyjności; utworzenie Zapytania ofertowego z błędnym nazewnictwem wymaganego Załącznika nr 3; niezałączenie do dokumentacji z postępowania potwierdzenia dostarczenia oferty przez jednego z wykonawców; brak wpisu w Protokole informacji o dacie i godzinie jej złożenia) - korekta w wysokości 25%.
Uwzględniając charakter i wagę popełnionych przez beneficjenta naruszeń w obszarze zasady konkurencyjności, organ I instancji zdecydował o nałożeniu na przedmiotowe zamówienie korekty finansowej w wysokości 1/4 wartości tych usług (25%), ustalając kwotę do zwrotu, jak poniżej.
a) w ramach Zamówienia nr 2
Za niekwalifikowalne uznano wydatki bezpośrednie w łącznej wysokości 47 250,00 zł, w tym wkład własny: 1 050,00 zł i dofinansowanie podlegające zwrotowi: 46 200,00 zł.
b) w ramach Zamówienia nr 3
Za niekwalifikowalne uznano wydatki bezpośrednie w łącznej wysokości 20 240,00 zł, w tym wkład własny: 4 500,00 zł i dofinansowanie podlegające zwrotowi: 15 740,00 zł.
- w ramach kosztów pośrednich:
Według § 5 ust. 3 umowy o dofinansowanie, beneficjent rozlicza zgodnie z Wytycznymi koszty pośrednie stawką ryczałtową, które "stanowią 20% poniesionych, udokumentowanych i zatwierdzonych w ramach projektu wydatków bezpośrednich". W sytuacji uznania w projekcie kosztów bezpośrednich za niekwalifikowalne, odpowiedniemu pomniejszeniu powinny ulec koszty pośrednie. Organ I instancji stwierdził wydatki niekwalifikowalne w ramach wydatków bezpośrednich, od których naliczone zostały koszty pośrednie, stąd za niekwalifikowalne uznano również odpowiednią ich część, tj. kwotę 21 285,23 zł (w tym dofinansowanie: 12 686,04 zł i wkład własny: 8 599,19 zł). Zwrotowi podlegała wyłącznie kwota dofinansowania kosztów pośrednich.
Dalej organ stwierdził, że strona nie sprawowała należytego nadzoru nad prawidłowym i rzetelnym dokumentowaniem wszelkich procesów, mogących mieć wpływ na kwalifikowalność wydatków, w szczególności wskazał na:
- nierzetelne dokumentowanie procesu przetwarzania danych osobowych;
- nierzetelne dokumentowanie procesu rekrutacji do projektu, skutkujące przyjęciem do projektu osób niespełniających kryteriów kwalifikacji;
- nierzetelne i nieprawidłowe udokumentowanie procesu wyboru wykonawcy zamówienia dotyczącego realizacji usług, podlegającego rygorom Zasady konkurencyjności oraz niezapewnieniem dostatecznej ścieżki audytu w zakresie poprawności przedmiotowego procesu.
Organ I instancji stwierdził, że beneficjent uchybił wymogom należytego dokumentowania w sposób zapewniający właściwą ścieżkę audytu, co stanowiło naruszenie zapisów § 4 ust. 1, 2 i 4 oraz § 39 ust. 3 umowy o dofinansowanie. Tym samym, na podstawie dokumentu pn. "Warunki nakładania korekt finansowych na koszty pośrednie poprzez obniżenie stawki ryczałtowej wynikającej z umowy o dofinansowanie projektu w ramach RPO WSL" (Załącznik Nr 5 - Taryfikator nakładania korekt finansowych na koszty pośrednie), organ I instancji ustalił niekwalifikowalną i podlegającą zwrotowi kwotę w wysokości 3 565,17 zł (wkład własny niepodlegający zwrotowi: 4 366,79 zł).
W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Dyrektor WUP w K. wydał 9 grudnia 2024 r. ww. decyzję, zobowiązującą beneficjenta do zwrotu dofinansowania w kwocie 115 296,81 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Spółka nie zgadzając się z powyższą decyzją, wniosła odwołanie i zaskarżając ją w całości zarzuciła naruszenie:
1) art. 54 § 1 pkt 7 O.p. w zw. z art. 67 ust. 1 i art. 60 pkt 6 u.f.p. - poprzez brak uwzględnienia w decyzji przerwy w naliczaniu odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych za okres od dnia wszczęcia postępowania administracyjnego (25 stycznia 2023 r.) do dnia doręczenia decyzji organu (tj. do 30 grudnia 2024 r.);
2) art. 207 ust. 9 w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. - poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, na skutek nieuzasadnionego przyjęcia, że w wystąpiła przesłanka materialnoprawna do wydania decyzji o zwrocie środków;
3) art. 6-7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. - poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego;
4) art. 8 i 107 k.p.a. - poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń;
5) art. 6, art. 7 oraz art. 77 k.p.a. - poprzez nieprzeprowadzenie szczegółowej weryfikacji całości postępowań kontrolnych, w tym prawidłowości poszczególnych działań zespołu kontrolującego.
W odniesieniu do kwestii dotyczących: kwalifikowalności 11 uczestników, korekty na kosztach pośrednich w związku z nieprawidłowym zarządzaniem projektem oraz w konsekwencji - kosztów pośrednich, strona zarzuciła naruszenie:
1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na dowolnej ocenie zebranego materiału dowodowego - poprzez bezpodstawne przyjęcie, że beneficjent nie dopełnił swoich obowiązków i należytej staranności przy weryfikacji uprawnień osób do zakwalifikowania do udzielenia wsparcia w projekcie;
2) art. 8 i 107 k.p.a. - poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego organ nie poddał ocenie i nie rozważył argumentów podnoszonych przez beneficjenta na etapie postępowań kontrolnych;
3) art. 207 ust. 1, ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 184 u.f.p., art. 7, art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z Podrozdziałem 6.2 pkt 3 i Podrozdziałem 8.2 pkt 1 i pkt 2a Wytycznych i w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013
- polegające na błędnym uznaniu, że beneficjent udzielił wsparcia w projekcie uczestnikom podlegającym wykluczeniu z możliwości objęcia wsparciem z powodu prowadzenia działalności gospodarczej lub pełnienia funkcji członka zarządu w organie nadzoru Fundacji, podczas gdy beneficjent zakwalifikował te osoby do projektu z uwzględnieniem postanowień Umowy, Wytycznych, Regulaminu konkursu oraz WND;
4) art. 207 ust. 1, ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 184 u.f.p., art. 7, art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z Podrozdziałem 6.2 pkt 3 i Podrozdziałem 8.2 pkt 1 i pkt 2a Wytycznych i w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013
- polegające na błędnym uznaniu, że beneficjent udzielił wsparcia w projekcie UP podlegającemu wykluczeniu z możliwości objęcia wsparciem z powodu pełnienia funkcji członka zarządu i organie nadzoru u przedsiębiorcy, podczas gdy fundacja nie jest przedsiębiorcą;
5) art. 207 ust. 1, ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 184 u.f.p., art. 7, art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z Podrozdziałem 6.2 pkt 3 i Podrozdziałem 8.2 pkt 1 i pkt 2a Wytycznych i w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013
- polegające na błędnym uznaniu, że beneficjent udzielił wsparcia w projekcie uczestnikom niespełniającym warunków kwalifikowalności do projektu w postaci posiadania statusu osoby zatrudnionej, podczas gdy beneficjent dopełnił wszelkiej możliwej staranności celem weryfikacji spełnienia przez te osoby warunków kwalifikowalności;
6) art. 207 ust. 1, ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 184 u.f.p. w zw. z Podrozdziałem 6.2 pkt 3 i Podrozdziałem 8.2 pkt 1 i pkt 2a Wytycznych i w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013 w zw. z art. 6 k.p.a. - polegające na błędnym uznaniu, że do udzielenia wsparcia UP niespełniającym warunków kwalifikowalności (w zakresie statusu na rynku pracy) doszło na skutek działania lub zaniechania beneficjenta;
7) art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust 2 Rozporządzenia 1303/2013 w zw. z art. 24 ust 1 ustawy wdrożeniowej, zw. z art. 6 k.p.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, która w oparciu o materiał dowodowy doprowadziła do uznania, że brak narzędzi nie zwalnia beneficjenta z odpowiedzialności za przyjęcie do projektu osób, które nie spełniają kryteriów uczestnictwa w projekcie;
8) art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a., w zw. z Rozdziałem 4 pkt 2 i 3 Wytycznych w zakresie sposobu korygowania i odzyskiwania nieprawidłowych wydatków oraz zgłaszania nieprawidłowości w ramach programów operacyjnych polityki spójności na lata 2014-2020 - poprzez ich nie zastosowanie i obarczenie strony postępowania wyłączną odpowiedzialnością za zakwalifikowanie uczestników niespełniających kryteriów grupy docelowej;
9) art. 207 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 9 ustawy wdrożeniowej - poprzez błędne przyjęcie, że podpisanie umowy o dofinansowanie wiązało się z tym, iż beneficjent przyjmował na siebie ryzyko poświadczenia nieprawdy przez uczestników, a w konsekwencji przyjął odpowiedzialność za nieprawidłowości, których to on się dopuścił;
10) art. 143 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 24 ust. 9 pkt 2 i art. 2 pkt 14 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 7 k.p.a. - poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji orzekającej zwrot środków w części dotyczącej wsparcia udzielonego niekwalifikowalnym uczestnikom wskutek błędnego przyjęcia, że w niniejszej sprawie wystąpiła nieprawidłowość indywidualna.
W odniesieniu do kwestii dotyczących naruszenia zasady konkurencyjności w zakresie procedury wyboru wykonawcy zamówień oraz w konsekwencji - kosztów pośrednich, strona zarzuciła naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego - poprzez błędne uznanie, że w postępowaniach o udzielenie zamówień w projekcie beneficjent dopuścił się nieprawidłowości:
a) art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013,
b) art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE. LI995.312.1),
c) art. 24 ust. 1 ustawy wdrożeniowej,
d) art. 207 ust. 1 u.f.p.;
2) art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego – poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skutkiem czynności w postępowaniach o udzielenie zamówienia było wystąpienie szkody oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów w tym zakresie;
3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - polegające na pominięciu, że "[...]" nie stanowi źródła prawa i nie może być powoływany przez organ jako podstawa ustaleń;
4) art. 8 § 1 k.p.a. - poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej oraz zasady nieodstępowania od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym;
5) art. 8 i 107 k.p.a. - poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń;
6) art. 6-7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. - poprzez bezpodstawne przyjęcie, że określony przez beneficjenta warunek udziału w postępowaniu (w obu postępowaniach) dotyczący posiadania środków finansowych lub zdolności kredytowej przewidywał wymóg "zamrożenia" środków finansowych;
7) art. 6-7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. - poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w szczególności:
a) brak rozpatrzenia argumentu, że postanowienia dotyczące wadium, kar umownych i weksla nie stanowią warunków udziału w postępowaniu, lecz stanowią element opisu przedmiotu zamówienia;
b) brak rozpatrzenia argumentu, że postanowienia dotyczące kar umownych, wadium i weksla nie mogą być rozpatrywane na płaszczyźnie zasady uczciwej konkurencji i ewentualnego jej naruszenia, m.in. z tego względu, że określają one sankcje za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy;
c) brak rozpatrzenia argumentu, że postanowienia dotyczące formy wnoszenia wadium nie mogą być rozpatrywane jako ograniczające zasadę uczciwej konkurencji;
d) brak rozpatrzenia argumentów na uzasadnienie braku możliwości zastosowania korekty wg stawek wyższych niż minimalne, za poszczególne stwierdzone nieprawidłowości;
8) art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013 w zw. z art. 24 ust. 1 i 13 ustawy wdrożeniowej - poprzez nieprzedstawienie uzasadnienia powodów braku podstaw miarkowania wysokości wymierzonej korekty w odniesieniu do zakwestionowanych form wsparcia
W odniesieniu do kwestii dotyczących korekty na kosztach pośrednich w związku z nieprawidłowym zarządzaniem projektem strona zarzuciła naruszenie:
1) § 4 ust. 1, 2 i 4, § 19 ust. 1 pkt 2, §2 9 ust. 1 pkt 4 i pkt 7 umowy o dofinansowanie w zw. z Rozdziałem 6.2. pkt 3 lit b), h), k) Wytycznych w zw. z art. 2 pkt 36 i art. 143 ust. 2 Rozporządzenia 1303/2013 w zw. z art. 15 k.p.a. i art. 138 k.p.a. - poprzez błędną wykładnię, że beneficjent dopuścił się nieprawidłowości polegających na braku nadzoru nad kadrą zarządzającą;
2) art. 7 oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. - poprzez posłużenie się do korekty kosztów pośrednich Taryfikatorem korekt zawartym w dokumencie "Warunki nakładania korekt finansowych na koszty pośrednie poprzez obniżenie stawki ryczałtowej wynikającej z umowy o dofinansowanie projektu w ramach RPO WSL" bez podstawy prawnej (ustawowej lub umownej) na to pozwalającej.
Strona m.in. podniosła w odwołaniu, że zaistniała sytuacja (dopuszczenie do projektu i udzielenie wsparcia osobom niespełniającym kryterium kwalifikowalności) nie jest skutkiem nienależycie i nierzetelnie przeprowadzonego przez beneficjenta procesu rekrutacji. Uczestnicy złożyli właściwe dokumenty (oświadczenia, zaświadczenia - zgodnie z Wytycznymi). Regulamin rekrutacji nie dopuszczał żądania od uczestników innych dokumentów. Wskazała, że rozbieżności w zakresie składanych danych wykazały dopiero pozyskane przez organ informacje i dokumenty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Urzędu Skarbowego. Beneficjent nie miał i nie mógł mieć dostępu do tych danych.
Spółka wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora WUP i umorzenie postępowania.
Na poparcie swojej argumentacji przywołała nieprawomocny wyrok WSA w Warszawie z 21 kwietnia 2023 r., sygn. V SA/Wa 1380/22.
Organ odwoławczy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania.
Organ II instancji wskazał, że beneficjent, podpisując umowę o dofinansowanie projektu, zobowiązał się do:
• jego realizacji z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem uzyskiwania najlepszych efektów, zgodnie z obowiązującymi regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z programu, uszczegółowienia, obowiązujących procedur, wytycznych oraz właściwych przepisów prawa krajowego oraz prawa unijnego (§ 4 ust. 1),
• stosowania przy wydatkowaniu środków przyznanych w ramach projektu przepisów prawa unijnego i krajowego oraz aktualną treść Wytycznych, o których mowa w § 1 pkt 29, m.in. Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (§ 4 ust. 4), stosowania aktualnych wzorów formularzy i obowiązujących instrukcji, niezbędnych do realizacji projektu, zamieszczonych na stronie internetowej [...] (§ 4 ust. 7),
• realizacji projektu na podstawie wniosku (§10 ust. 3).
Ponadto beneficjent oświadczył, że zapoznał się z treścią Wytycznych, o których mowa w § 1 pkt 29 oraz zapisami [...] i zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie z ich zapisami, w tym ze szczegółowymi obowiązkami beneficjenta określonymi w załączniku nr 4 do Umowy (§ 4 ust. 2).
Z kolei, zgodnie z § 39 ust. 3 umowy o dofinansowanie, w sprawach nieuregulowanych umową zastosowanie mają odpowiednie reguły i zasady wynikające z programu, a także odpowiednie przepisy prawa Unii Europejskiej oraz właściwe akty prawa krajowego.
Natomiast § 15 ust. 1 umowy stanowi, że w przypadku stwierdzenia, iż na skutek działania lub zaniechania beneficjenta doszło do nieprawidłowości lub innego wydatkowania środków dofinansowania niezgodnie z zapisami Umowy, IZ -WUP wszczyna procedurę odzyskania środków zgodnie z przepisami rozporządzenia ogólnego, ustawy wdrożeniowej oraz u.f.p.
Organ II instancji dokonał analizy zgromadzonej w sprawie dokumentacji związanej z kwalifikowalnością wydatków w celu ustalenia, czy naruszono postanowienia umowy o dofinansowanie oraz postanowienia Wytycznych. Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących naruszenia przepisów O.p. wyjaśnił, że zgodnie z treścią § 15 umowy o dofinansowanie, w przypadku wykorzystania dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem obowiązujących procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. lub pobrania dofinansowania w sposób nienależny albo w nadmiernej wysokości, beneficjent jest zobowiązany do zwrotu tych środków, odpowiednio w całości lub w części, wraz z odsetkami naliczonymi w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków przed poniesieniem wydatków, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania, do dnia zwrotu. Strona była świadoma konsekwencji w postaci naliczania odsetek. Organ wyjaśnił, że art. 54 O.p. nie znajduje w sprawie zastosowania jako dotyczący przypadków wyłączenia naliczenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, o których mowa w art. 51 O.p.
Odnosząc się do zarzutu beneficjenta umowy o dofinansowanie dotyczącego kwalifikowalności uczestników projektu, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z Regulaminem konkursu nr [...] w ramach RPO WSL 2014-2020 z 17 kwietnia 2019 r.:
- "Wsparcie skierowane jest do dorosłych mieszkańców województwa [...], przede wszystkim do osób zamieszkujących / pracujących na obszarach rewitalizowanych Subregionu Centralnego, w szczególności osób starszych oraz osób o niskich kwalifikacjach. Jest ono związane ze zwiększeniem aktywności edukacyjnej osób dorosłych w obszarze kompetencji ogólnych o kluczowym charakterze (ICT, języki obce), które są fundamentem do dalszego podnoszenia kwalifikacji i umiejętności w ramach kształcenia się przez całe życie" (Rozdział 2, Podrozdział 2.1, Sekcja 2.1.1, pkt 1);
- "Właściciele przedsiębiorstw pełniący funkcje kierownicze, jak również wspólnicy (w tym partnerzy prowadzący regularną działalność w przedsiębiorstwie i czerpiący z niego korzyści finansowe) oraz osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą będą mogli ubiegać się o wsparcie w ramach projektów realizowanych w ramach Działania 8.2 Wzmacnianie potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw, przedsiębiorców i ich pracowników, poprzez usługi oferowane w Bazie Usług Rozwojowych" (Rozdział 2, Podrozdział 2.1, Sekcja 2.1.1, pkt 4);
- "Grupę docelową / ostatecznych odbiorców wsparcia w ramach Poddziałania 11.4.1 stanowią: Osoby dorosłe pracujące, uczestniczące z własnej inicjatywy w szkoleniach i kursach, należące do grup defaworyzowanych, czyli wykazujących największą lukę kompetencyjną i posiadających największe potrzeby w dostępie do edukacji, w tym, m. in.: osoby o niskich kwalifikacjach i osoby powyżej 50 roku życia. Z wyłączeniem osób odbywających karę pozbawienia wolności, z wyjątkiem osób objętych dozorem elektronicznym (...) uczestnikiem projektu jest osoba fizyczna bezpośrednio korzystająca z interwencji EPS (...) Bezpośrednie wsparcie uczestnika to wsparcie, na które zostały przeznaczone określone środki, świadczone na rzecz konkretnej osoby, prowadzące do uzyskania korzyści przez uczestnika. Weryfikacja przez beneficjenta spełniania przez uczestnika kryteriów kwalifikowalności odbywa się na podstawie zaświadczeń lub Innych dokumentów potwierdzających spełnienie przez uczestnika warunków kwalifikowalności na dzień podpisania umowy uczestnictwa w projekcie. Oświadczenia mogą być stosowane wyłącznie w przypadku, gdy nie ma możliwości uzyskania innego dokumentu (np. w przypadku potwierdzenia poziomu wykształcenia). Przy czym Beneficjent ponosi całkowitą odpowiedzialność za prawidłowe zakwalifikowanie uczestników projektu (...) dniem rozpoczęcia udziału w projekcie jest dzień podpisania umowy uczestnictwa w projekcie. Umowa uczestnictwa musi być zawarta przed rozpoczęciem pierwszej formy wsparcia w projekcie" (Rozdział 2, Podrozdział 2.5, pkt 1).
Zapisy dotyczące grupy docelowej projektu znajdują się również w Załączniku nr 4 do umowy o dofinansowanie, tj. "[...]".
Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie (pkt B.2, B.10, B.11.1):
- grupa docelowa (dalej: GD) to 324 os. (195 K/129 M) w wieku 18+ (w tym 49 os. 18-24 I. i 275 os. 25+) z SC WS (pracują / zamieszkują w SC WS zgodnie z KC - dotyczy os. fiz.), pracujące, uczestniczące z własnej inicjatywy w szkoleniach i kursach, należące do grup defaworyzowanych, czyli wykazujących największą lukę kompetencyjną i posiadające największe potrzeby w dostępie do edukacji, w tym m.in. ONK (78 os.) i os. powyżej 50. r.ż. (52 os.);
- z udziału w projekcie wyłączone zostały: os. odbywające karę pozbawienia wolności (nie dotyczy osób objętych dozorem elektr.), właściciele przedsiębiorstw pełniący funkcje kierownicze i wspólnicy (w tym partnerzy prowadzący regularną działalność w przedsiębiorstwie i czerpiący z niego korzyści finansowe), osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą;
- min. 60% GD będą stanowiły os. zamieszkujące (zg. z KC) miasta średnie lub miasta średnie tracące funkcje społeczno- gospodarcze.
IZ zgodziła się ze stanowiskiem organu I instancji, iż beneficjent dopuścił do udziału w projekcie uczestników, którzy na dzień przystąpienia do projektu nie spełniali części ustalonych kryteriów kwalifikowalności, ponieważ:
- prowadzili działalność gospodarczą (8 osób),
- nie byli zatrudnieni (4 osoby),
- pełnili role kierownicze w przedsiębiorstwie (1 osoba).
Organ II instancji podkreślił, że odpowiedzialność beneficjenta za realizację projektu dofinansowanego ze środków UE wynika bezpośrednio z umowy o dofinansowanie (§ 20 ust. 2). Za prawidłowe zakwalifikowanie uczestników odpowiada beneficjent, co wprost zostało podkreślone w Regulaminie konkursu (Rozdział 2.5). Tym samym niezasadna była argumentacja strony w zakresie braku dysponowania odpowiednimi narzędziami do weryfikacji składanych przez uczestników dokumentów i przenoszenie odpowiedzialności za zaistniałą sytuację na IP / IZ. To beneficjent, podejmując się realizacji projektu na warunkach ściśle określonych w umowie, proponuje swoje rozwiązania i oświadczając, że zna grupę docelową – bierze na siebie odpowiedzialność w zakresie jej rekrutacji do projektu.
Instytucja zobligowana jest do podjęcia wszelkich możliwych czynności niezbędnych do należytego ustalenia stanu faktycznego. W związku z tym w celu potwierdzenia kwalifikowalności zrekrutowanych uczestników organ I instancji dokonał przeglądu danych zawartych w systemie LSI, CEiDG oraz pozyskał dane z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Urzędu Skarbowego. Po otrzymaniu informacji, uwzględniając dokumentację projektową, dokonano ostatecznych ustaleń w przedmiotowym zakresie. Takie działanie było prawidłowe i zgodne z zapisami Wytycznych dla państw członkowskich i instytucji wdrażających programy - Ocena ryzyka nadużyć finansowych oraz skuteczne i proporcjonalne środki zwalczania nadużyć finansowych z czerwca 2014 r., opracowanego przez Komisję Europejską. Dodatkowo zapisy Wytycznych jednoznacznie wskazują, że warunkiem kwalifikowalności uczestnika projektu jest spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie, co jest potwierdzone właściwym dokumentem, tj. oświadczeniem lub zaświadczeniem. Beneficjent bazując, zgodnie z zapisami Wytycznych oraz umowy o dofinansowanie, na samych oświadczeniach musi liczyć się z ryzykiem poświadczenia nieprawdy, w celu uzyskania możliwości uczestnictwa w projekcie. Powyższe oznacza, że w przypadku pozyskania informacji o braku spełnienia warunków kwalifikowalności przez poszczególnych uczestników projektu, wobec beneficjenta powinny być wyciągane konsekwencje (tj. uznanie wydatków za niekwalifikowalne i wezwanie do zwrotu nieprawidłowo wydanych środków). Strona postępowania w żadnym miejscu nie podważyła stanu faktycznego stwierdzonego przez organ, z którego wynika, że ustalone informacje były informacjami niezgodnymi z prawdą.
W dalszej kolejności organ wyjaśnił, że założenia konkursu są stałe i jednakowe dla każdego beneficjenta pomocy unijnej aplikującego o środki w danym naborze. Tym samym wszystkie projekty podlegają ocenie w oparciu o jednakowe wytyczne, znane wnioskodawcom już na etapie publikacji ogłoszenia naboru i które nie mogą podlegać modyfikacjom dla wybranych beneficjentów. Stwierdzona nieprawidłowość - niezależnie od przyczyn, które ją spowodowały - zawsze będzie się wiązać, zgodnie z art. 207 u.f.p, z orzeczeniem o zwrocie pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości środków.
Obowiązkiem IP / IZ jest zapobieganie powstawaniu nieprawidłowości oraz ich wykrywanie, niemniej wykrywanie nieprawidłowości nie musi mieć miejsca tylko podczas kontroli dokumentacji projektu, czy podczas weryfikacji wniosków o płatność. Jak wskazuje umowa o dofinansowanie (§ 20 ust. 1) ocena kwalifikowalności poniesionego wydatku jest dokonywana w trakcie realizacji projektu poprzez weryfikację WNP oraz w trakcie kontroli projektu (w miejscu jego realizacji lub siedzibie beneficjenta). Każda wykryta nieprawidłowość musi być przez IP / IZ zweryfikowana i skorygowana, a nienależnie wypłacona kwota musi zostać odzyskana (zgodnie z art. 122, 143 rozporządzenia 1303/2013).
W związku z zakwalifikowaniem do projektu części osób nie spełniających kryteriów kwalifikowalności, wydatki poniesione w tym zakresie nie mogą być uznane za kwalifikowalne. Tym samym środki otrzymane przez beneficjenta na pokrycie tych wydatków podlegają zwrotowi, gdyż dofinansowanie zostało przyznane beneficjentowi wyłącznie na pokrycie wydatków kwalifikowalnych.
Z wniosku o dofinansowanie wynikało wykluczenie osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Zapisy wniosku nie pozostawiają żadnych wątpliwości i są jednoznaczne. Wyjaśnienia beneficjenta co do sposobu rozumienia wskazanego wymogu, iż "Jeżeli osoba ubiegała się o wsparcie w projekcie nie jako osoba prowadząca działalność gospodarczą (przedsiębiorca), ale jako osoba pracująca - nie podlegała wykluczeniu z możliwości zakwalifikowania do projektu" - są niezasadne, gdyż nie znajdują żadnego potwierdzenia w treści wniosku. WND wskazuje jedynie, iż do udziału w projekcie beneficjent nie dopuszcza osób prowadzących jednoosobową działalność i nie zawiera żadnych dodatkowych wyjaśnień. Tym samym stwierdził, że organ I instancji słusznie nie uznał za zasadną argumentacji beneficjenta dotyczącej zapisów wniosku. Podobnie w przypadku członka zarządu fundacji - to beneficjent wykluczył możliwość udziału takich osób w projekcie jako uczestników.
A zatem, organ II instancji podtrzymał stanowisko organu I instancji w kwestii braku kwalifikowalności wydatków dotyczących 11 uczestników projektu. Z akt sprawy wynika, iż beneficjent realizował projekt niezgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie, wniosku oraz Wytycznych. Stwierdzone naruszenia stanowiły nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 i wpisywały się w hipotezę normy prawnej przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. jako wykorzystanie środków z naruszeniem procedur. W takiej sytuacji środki podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Następnie organ odwoławczy odniósł się do zarzutów skarżącej Spółki w związku z przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawców zamówień. Wyjaśnił, że zgodnie z treścią zapytania ofertowego (Zamówienie nr 2 i 3) termin składania ofert, rozumiany jako data wpływu do zamawiającego, upływał z końcem siódmego dnia od daty opublikowania zapytania. Strona dopuściła składanie ofert w formie papierowej, jak i elektronicznej. Biorąc pod uwagę dopuszczalne formy składania ofert oraz określenie momentu dostarczenia oferty, jako daty jej wpływu do zamawiającego, a nie jej nadania, zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji. Bez wątpienia potencjalny wykonawca składający dokumenty w wersji papierowej realnie miał mniej czasu na przygotowanie oferty, niż składający ofertę drogą elektroniczną. Tym samym ustanowienie przez stronę minimalnego wymiaru terminu składania ofert nie było wystarczające z punktu widzenia oferentów składających swoje dokumenty w wersji papierowej, gdyż w praktyce przełożyło się to dla takiego oferenta na dysponowanie terminem składania ofert krótszym, niż minimalny, określony w Wytycznych.
Dalej organ wyjaśnił, że istnieje podręcznik Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju pn. "[...]", który beneficjent uznał za zawierający wyłącznie wskazówki, mający charakter informacyjny i pełniący rolę pomocniczą. Niemniej jednak jest to ogólnodostępny poradnik zawierający wskazówki dla beneficjentów planujących zawierać umowy, których przedmiotem będą dostawy, usługi lub roboty budowlane współfinansowane z funduszy unijnych, do których zastosowanie mają Wytyczne. Dlatego też racjonalne i uzasadnione jest odwoływanie się do zapisów tego podręcznika w kwestiach, które nie zostały sprecyzowane w Wytycznych.
Organ II instancji wyjaśnił następnie, że w decyzji pierwszoinstancyjnej nie wskazano, iż nieprawidłowością było niezastosowanie się przez beneficjenta do zapisów ww. podręcznika. Wskazano bowiem, że podręcznik ten zawiera wskazówki w zakresie poprawności ustalania sposobu dostarczania oferty, który ma wpływ na czas, jaki będzie miał wykonawca na przygotowanie oferty. Biorąc pod uwagę te wskazówki, a konkretnie możliwość wydłużenia minimalnego terminu na dostarczenie ofert, beneficjent mógł uniknąć skrócenia faktycznej długości okresu na przygotowanie i wysyłkę ofert potencjalnych wykonawców składających ofertę w formie papierowej. Nieprawidłowością jest fakt zróżnicowania faktycznej długości okresu na przygotowanie i wysyłkę ofert, który mieli do dyspozycji potencjalni wykonawcy, w zależności od wybranego przez nich sposobu ich dostarczenia - fakt skrócenia minimalnego, określonego w Wytycznych terminu składania ofert w przypadku ofert składanych w formie papierowej. Jest to nierówne traktowanie potencjalnych wykonawców i naruszenie zasady zachowania uczciwej konkurencji.
W dalszej kolejności organ odwoławczy podniósł, że w Rozdziale VII Zapytania ofertowego, w pkt 1.3, strona określiła wymóg, by wykonawcy znajdowali się w sytuacji ekonomicznej i finansowej, zapewniającej wykonanie zamówienia, tzn. powinni posiadać zdolność kredytową lub środki finansowe na rachunku bankowym w wysokości co najmniej 63 000,00 zł (Zamówienie nr 2) /10 800,00 zł (Zamówienie nr 3), z zastrzeżeniem, że środki na rachunku bankowym nie mogą pochodzić z dotacji przeznaczonych na realizację ściśle określonego umową o dofinansowanie celu. Spełnienie tego warunku miało być zweryfikowane poprzez wgląd w przedłożone przez wykonawców dokumenty (wystawione nie wcześniej, niż 1 miesiąc przed upływem terminu składania ofert), potwierdzające posiadanie zdolności kredytowej lub środków finansowych na rachunku bankowym w wymaganej wysokości (np. zaświadczenie z banku). Organ II instancji zgodził się ze stanowiskiem Dyrektora WUP, iż posiadanie przez potencjalnego wykonawcę pewnej sumy środków na koncie nie determinuje w sposób pewny stabilności jego sytuacji finansowej. Zdaniem Zarządu Województwa wybrany przez beneficjenta projektu sposób weryfikacji sytuacji finansowej oferentów był nieadekwatny do osiągnięcia zamierzonego celu, czyli wyboru wykonawcy posiadającego stabilną, gwarantującą poprawną realizację zamówienia, sytuację finansową.
Wskazana przez organ I instancji nieprawidłowość w postaci naruszenia zasady konkurencyjności w zakresie procedury wyboru wykonawcy zamówień podlegała ocenie między innymi w oparciu o Wytyczne (Podrozdział 6.5, Sekcja 6.5.2, pkt. 8). Organ I instancji jednoznacznie wyjaśnił, że wskazane kwestie dotyczące wniesienia wadium oraz wystawienia weksla in blanco, są elementami, które mogą ograniczyć krąg potencjalnych wykonawców zamówienia. Ograniczenie sposobu wniesienia wadium tylko do formy pieniężnej oraz wygórowane wymogi dotyczące weksla mogą stanowić wymogi zawężające konkurencję.
Tym samym organ odwoławczy za prawidłowe uznał postępowanie organu I instancji polegające na ocenie wadium i weksla w kontekście nieprawidłowości wskazanej w poz. 11 Taryfikatora.
W dalszej kolejności, odnosząc się do kwestii terminu składania ofert w powtórzonej procedurze wyboru wykonawcy Zamówienia nr 3, organ odwoławczy wskazał, że beneficjent 15 września 2020 r. ponownie opublikował Zapytanie ofertowe na swojej stronie internetowej oraz stronie Bazy konkurencyjności. W treści Zapytania ofertowego wskazano: "Termin złożenia oferty: do dnia 22 września 2020. Decyduje data wpływu". Natomiast w ogłoszeniu w Bazie konkurencyjności wskazano: "Termin składania ofert 2020-09-23 00:00:00". Organ I instancji słusznie wskazał, że prawidłowo określony termin, uwzględniający również graniczną godzinę składania ofert, wyznaczony w Zapytaniu ofertowym na 22 września 2020 r., upływał z końcem dnia i powinien wskazywać ostatni moment ostatniego dnia terminu, czyli 22 września 2020 r., godzina: 23:59:59. Nie można mówić, iż 22 września 23:59:59 i 23 września 00:00:00 są tym samym momentem.
Odnosząc się do zarzutu beneficjenta, który wskazał na odmienne podejście Dyrektora WUP do tych samych kwestii w różnych sprawach, Zarząd Województwa zaznaczył, że organ nie jest związany stanowiskiem wyrażonym w toku wcześniejszych swoich kontroli, ani stanowiskiem innych organów kontrolujących. Przyjęcie innych założeń byłoby złamaniem zasady niezależności instytucji oraz swobody podejmowania decyzji przez osoby je reprezentujące. Ponadto wymagania zamawiającego dotyczące udziału w postępowaniu każdorazowo są oceniane indywidualnie, w odniesieniu do danego konkretnego przedmiotu zamówienia. Najważniejsze jest, aby nie przewyższały one wymagań wystarczających do należytego wykonania zamówienia, wynikały z uzasadnionych potrzeb, dotyczyły właściwości wykonawcy oraz były wyrażone w sposób proporcjonalny do przedmiotu zamówienia. Organ II instancji zaznaczył, podtrzymując stanowisko organu I instancji, iż poszczególne warunki udziału w postępowaniu, rozpatrywane z osobna mogą wydawać się uzasadnione, jednak rozpatrywane łącznie z pozostałymi, stają się częścią pakietu wymogów ograniczających konkurencyjność.
Dalej Zarząd Województwa podkreślił, że zarówno decyzja organu I instancji, jak i Informacja pokontrolna, zawierają szczegółowe wyjaśnienia w kwestiach konsekwencji finansowych naruszenia prawa przez beneficjenta realizującego projekt ze środków unijnych, powstania szkody (potencjalnej / realnej) oraz definicji nieprawidłowości. Ta ostania szczegółowo opisuje szereg konkretnych i mierzalnych uchybień / nieprawidłowości, w zakresie dotyczącym kwalifikowalności uczestników postępowania, zarządzania projektem, procedur określonych dla Zasady konkurencyjności, skutkujących uznaniem wydatków w tym zakresie za niekwalifikowane / skutkujące koniecznością nałożenia korekty finansowej. W związku z tym, że beneficjent naruszył warunki i procedury postępowania o udzielenie zamówienia, należało uznać całość lub część wydatków za niekwalifikowalne. Organ I instancji zastosował odpowiednie kategorie nieprawidłowości indywidualnych, zgodnie z Taryfikatorem korekt. Dokonał oceny możliwości zastosowania miarkowania (obniżenia) korekt finansowych na podstawie posiadanych informacji w zakresie popełnienia przez Beneficjenta nieprawidłowości indywidualnej w rozpatrywanych postępowaniach, biorąc pod uwagę każdorazowo charakter popełnionego naruszenia oraz wagę naruszenia dla realizacji projektu.
Podsumowując ustalenia dotyczące naruszenia zasady konkurencyjności, organ II instancji podtrzymał stanowisko organu I instancji w kwestii niekwalifikowalności wydatków dotyczących Zamówienia nr 2 i 3, z tytułu naruszenia Zasady konkurencyjności w zakresie procedury wyboru wykonawcy tych usług. Z akt sprawy wynika, iż beneficjent realizował projekt niezgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie oraz Wytycznych. Stwierdzone naruszenia stanowiły nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 i stanowiły wykorzystanie środków z naruszeniem procedur (art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.). W takiej sytuacji środki podlegały zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Tym samym Zarząd Województwa nie stwierdził naruszenia przez Dyrektora WUP przepisów prawa wskazanych w odwołaniu.
Podobne stanowisko zajął organ odwoławczy w przypadku zarzutu do korekty na kosztach pośrednich w związku z nieprawidłowym zarządzaniem projektem, podtrzymując stanowisko organu I instancji. Ten stwierdził bowiem, że zaniedbania kadry zarządzającej (wskazane w decyzji) stanowią naruszenie zapisów Wytycznych oraz umowy o dofinansowanie. Organ I instancji słusznie zakwalifikował stwierdzone uchybienia jako naruszenia rażące. Sposób rozliczania kosztów pośrednich stawkami ryczałtowymi nie może bowiem prowadzić do deficytów w zakresie zarządzania projektami, mających negatywny wpływ na realizację projektów.
§ 5 ust. 6 umowy o dofinansowanie wskazuje sytuacje, w których IP podejmuje decyzję o obniżeniu stawki zryczałtowanej kosztów pośrednich. Taryfikator nakładania korekt finansowych na koszty pośrednie jest Załącznikiem nr 5 do podpisanej przez stronę umowy i stanowi obowiązujący ją dokument i prawidłowe było zastosowanie jego zapisów w odniesieniu do rażącego naruszenia przez beneficjenta postanowień umowy w zakresie zarządzania projektem, szczegółowo opisanych w decyzji.
W związku z zarzutem skarżącej Spółki dotyczącym naruszenia przez organ I instancji przepisów art. 207 ust. 9 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. organ odwoławczy wyjaśnił, że beneficjent dopuścił się szeregu nieprawidłowości w obszarach dotyczących: kwalifikowalności uczestników projektu (rekrutacja osób niespełniających kryteria kwalifikowalności). Zamówienia nr 2 i 3 (wybór wykonawcy usługi szkolenia z zakresu kompetencji cyfrowych oraz usługi zorganizowania i przeprowadzenia egzaminów językowych z naruszeniem zasady konkurencyjności), kadry zarządzającej (nieprawidłowe zarządzanie projektem w odniesieniu do zasadniczych części realizowanych zadań w projekcie / zaniedbania kadry zarządzającej). Wskazane w decyzji nieprawidłowości uniemożliwiają uznanie wszystkich poniesionych przez beneficjenta wydatków za kwalifikowalne.
Szczególny charakter umowy zawartej między właściwą instytucją zarządzającą a beneficjentem pomocy finansowej ze środków funduszy europejskich powoduje, że odpowiedzialność za wystąpienie okoliczności skutkujących obowiązkiem zwrotu środków opiera się na obiektywnych kryteriach niewypełnienia wszystkich warunków umowy. Organ II instancji uznał, że beneficjent naruszył § 4 ust 1, 2, 4 i 7, § 10 ust 3, § 26 ust. 1, § 30 ust. 1 oraz § 38 ust. 1 umowy o dofinansowanie, a swoje stanowisko przedstawił w zaskarżonej decyzji, odnosząc się do wszystkich nieprawidłowości.
W związku z zarzutem strony naruszenia przepisów art. 6, 7, 8,11, 77, 80 oraz 107 k.p.a. (w tym § 1 pkt 6 oraz § 3), Zarząd Województwa stwierdził, że Dyrektor WUP zgromadził w sprawie materiał dowodowy, na podstawie którego był w stanie przeanalizować sprawę, ustalić jej okoliczności i wydać adekwatną do nich decyzję, a jego tok rozumowania oraz ocenę stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy uznał za prawidłowe. Jego zdaniem ocena dowodów oparta była na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego pod kątem zgodności podejmowanych przez beneficjenta działań z wymogami zawartymi w umowie o dofinansowanie oraz Wytycznymi.
Konkludując, Zarząd Województwa, stwierdził brak podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, co znalazło wyraz w zaskarżonej decyzji z 21 maja 2025 r.
Nie zgadzając się z decyzją Zarządu Województwa, strona skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, w której zarzuciła:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
1) art. 67 ust. 1 u.f.p poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że odpowiednie stosowanie przepisów Działu III ustawy O.p. nie ma zastosowania do niepodatkowych należności budżetowych z tytułu zwrotu dofinansowania wykorzystanego niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem obowiązujących procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. lub pobrania dofinansowania w sposób nienależny lub w nadmiernej wysokości gdyż zasady naliczania odsetek były stronie znane, bo wynikają z zapisów umownych oraz art. 207 u.f.p., podczas gdy przepisy Działu III O.p. powinny być stosowane jednocześnie z regulacjami przywołanej powyżej ustawy, w zakresie w którym się wzajemnie nie wykluczają;
2) art. 54 § 1 pkt 7 i pkt 3 O.p. poprzez jego niezastosowanie w odpowiednio zmodyfikowanej treści w wyniku błędnego przyjęcia, iż zasady naliczania odsetek od należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały uregulowane w ustawie o finansach publicznych, tym samym art. 54 O.p nie ma zastosowania w sprawach dotyczących należności uregulowanych tą ustawą, mimo że art. 54 § 1 pkt 7 i pkt 3 O.p dotyczy zasad naliczania odsetek za zwłokę w przypadku niewydania decyzji w terminie nie zaś uregulowanych w umowie zasad naliczania odsetek za zwłokę w przypadku braku zwrotu dofinansowania, do którego beneficjent został wezwany;
3) art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 184 u.f.p. w zw. z § 4 ust. 1, 2 i 4, § 10 ust. 3 umowy o dofinansowanie w zw. z Podrozdziałem 6.2 pkt 3 lit b), c), e), h), i k) w zw. Podrozdziałem 8. 2 pkt 1 i pkt 2a Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013 (tzw. rozporządzenie ogólne) polegające na błędnej ocenie, że przyjęty przez beneficjenta sposób weryfikacji kryterium kwalifikowalności był niewystarczający a w efekcie beneficjent zrekrutował do projektu osoby niespełniające warunków określonych zarówno w [...], Regulaminie Konkursu jak i Wniosku o dofinansowanie ( dotyczy UP: J. M., K. J., M. S., D. B.), podczas gdy beneficjent dołożył w sprawie należytej staranności;
4) art. 2 pkt 36 Rozporządzenia (UE) 1303/2013 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p. i w zw. z § 1 pkt 27 umowy o dofinansowanie polegające na błędnej ocenie, że w okolicznościach j sprawy tj. przy braku wykluczeń w Regulaminie konkursu, objęcie wsparciem w projekcie osób mających status pracownika i jednocześnie prowadzących indywidualną działalność gospodarczą ( dotyczy: ośmiu UP), w sytuacji gdy udział w projekcie związany był ze statusem pracownika potwierdzonym zaświadczeniem pracodawcy, wyczerpuje kryteria nieprawidłowości i beneficjent swoim działaniem (przez zakwalifikowanie do projektu) dopuścił się naruszenia procedur, które to naruszenie miało szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie go nieuzasadnionym wydatkiem;
5) art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p. w zw. z § 4 ust. 1, 2 i 4 , § 10 ust. 3 umowy o dofinansowanie w zw. z Podrozdziałem 6.2 pkt 3 lit b), c), e), h), i k) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności i w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia (UE) 1303/2013 polegające na błędnej ocenie, że UP M. M. na dzień przystąpienia do projektu nie spełniał ustalonych kryteriów kwalifikowalności z powodu pełnienia funkcji kierowniczej i nadzoru w organach fundacji, mimo że był kwalifikowalny na podstawie Regulaminu konkursu i umowy o dofinansowanie przy uwzględnieniu, że w świetle prawa krajowego fundacja nie jest przedsiębiorcą zaś organy (obu instancji) nie ustaliły, że na gruncie prawa UE, fundacja ma status przedsiębiorcy;
6) naruszenie art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 Rozporządzenia 1303/2013 zw. z art. 24 ust 1 ustawy wdrożeniowej poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, że beneficjent powinien był liczyć się z ryzykiem poświadczenia przez uczestnika nieprawdy, a tym samym uznaniem wydatków za niekwalifikowalne;
7) naruszenie art. 2 Konstytucji RP z w. z art. 8 k.p.a w zw. z § 20 ust li ust. 2 umowy o dofinansowanie w zw. z Rozdziałem 2.5 Regulaminu konkursu poprzez ich wadliwe zastosowanie i obarczenie strony wyłączną odpowiedzialnością z tytułu zakwalifikowania do projektu UP, którzy nie pozostawali w zatrudnieniu, podczas gdy beneficjent nie dysponował instrumentami prawnymi pozwalającymi na weryfikowanie prawdziwości informacji zawartych w zaświadczeniach pracodawców;
8) naruszenie art. 207 ust 1 u.f.p. w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 9 ustawy wdrożeniowej i w zw. z § 20 ust. 2 umowy o dofinansowanie poprzez błędne przyjęcie, że podpisanie umowy o dofinansowanie i przyjęcie odpowiedzialności za realizację Projektu zgodnie z właściwymi przepisami prawa unijnego i krajowego wiązało się z przyjęciem przez beneficjenta nieograniczonego ryzyka, a w konsekwencji przyjęcie odpowiedzialności za nieprawidłowości, których to nie on się dopuścił;
9) naruszenie § 4 ust 1,2 i 4 w. zw. z § 10 ust. 3 oraz § 20 ust 2 umowy o dofinansowanie w zw. z Podrozdziałem 6. 2 pkt. 3 i Podrozdziałem 8.2.pkt 1 i pkt 2 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków z 22 sierpnia 2019 w zw. z Rozdziałem 2 Podrozdział 2.5. pkt 1 Regulaminu konkursu przez błędną wykładnię sprowadzającą się do wniosku, że przyjęty przez beneficjenta sposób weryfikacji kryterium kwalifikowalności tj. statusu na rynku pracy był niewystarczający podczas gdy proces rekrutacji uczestników był zgodny z wymienianymi powyżej przepisami;
10) naruszenie § 15 ust. 1 umowy o dofinansowanie w zw. z Podrozdziałem 6.2 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności i w zw. art. 2 pkt 36 i art. 143 ust. 2 Rozporządzenia 1303/2013, poprzez nałożenie korekty, wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji orzekającej zwrot dofinansowania w zakresie wydatków dotyczących 11 uczestników z tytułu niespełniania przez nich warunków kwalifikowalności wskutek błędnego przyjęcia, że wydatki związane z tymi uczestnikami i ich udziałem w projekcie spowodowały szkodę w budżecie UE (powstała nieprawidłowość), biorąc pod uwagę, że były to osoby uprawnione do wzięcia udziału w projekcie, gdyż spełniały kryterium zakwalifikowania do grupy docelowej.
11) naruszenie § 15 ust. 1 w zw. z § 26 ust. 1 i ust. 3 umowy o dofinansowanie w zw. z sekcją 6.5.2 pkt 1 i pkt 8 w zw. z podrozdziałem 6.2 pkt 3 lit b), e), g), k) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013 poprzez błędną ocenę, że dokonując wyboru wykonawcy zamówienia nr 2 i zamówienia nr 3 beneficjent dokonał zawężenia kręgu oferentów stosując nieproporcjonalne i ograniczające konkurencję warunki zamówienia obejmujące: warunek wykazania potencjału finansowego/ekonomicznego, warunek wpłacenia wadium w pieniądzu, kary umowne, zakres finansowej odpowiedzialności wykonawcy z tytułu realizacji zamówienia, wymóg wystawienia weksla in blanco;
12) naruszenie § 15 ust. 1 w zw. z § 26 ust. 1 umowy o dofinansowanie w zw. z Podrozdziałem 6.5., sekcja 6.5.2.pkt 10 podrozdziałem 6.2 pkt 3 lit b), e), g) k) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności poprzez błędną ocenę, jakoby beneficjent zaniechał wydłużenia minimalnego terminu składania ofert;
13) naruszenie § 15 ust. 1 w zw. z § 38 ust. 1 umowy o dofinansowanie w zw. z sekcją 6.4.1 pkt 3 lit a Wytycznych w zakresie kwalifikowalności poprzez błędną ocenę, że beneficjent wprowadzając do umowy obejmującej zamówienie nr 2 i zamówienie nr 3 postanowienia dotyczące kar umownych, zakresu finansowej odpowiedzialności wykonawcy z tytułu realizacji zamówienia, wymóg wystawienia weksla in blanco dokonał bez zgody IP - WUP przeniesienia praw i obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie na wykonawcę, podczas gdy wprowadzając powyższe postanowienia beneficjent dokonał jedynie zgodnego z prawem zabezpieczenia należytego wykonania zobowiązania przez wykonawcę;
14) naruszenie § 15 ust. 1 w zw. z § 26 ust. 1 umowy o dofinansowanie w zw. Podrozdziałem 6.5, sekcja 6.5.2. pkt 10 i pkt 17 Podrozdziałem 6.2. pkt 3 lit b), e), g), h) i k) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności poprzez błędną ocenę, że beneficjent nie zapewnił prawidłowej ścieżki audytu przy realizacji zamówienia nr 2 i nr 3 ani zasady przejrzystości zamówienia;
15) naruszenie § 15 ust. 3, § 26 ust. 3 umowy o dofinansowanie w zw. z art. 24 ust. 13 ustawy wdrożeniowej i w zw. § 2 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 14 grudnia 2020 r. zmieniające rozporządzenie z dnia 29 stycznia 2016r w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień w zw. z art. 143 ust 2 Rozporządzenia 1303/2013 poprzez błędną wykładnię, że do postępowań o udzielenie zamówień stosuje się przepisy obowiązujące w dniu wykrycia nieprawidłowości, podczas gdy do ustalenia wartości korekty nałożonej na stwierdzone nieprawidłowości przy zamówieniu nr 2 i nr 3 zastosowanie powinny mieć przepisy rozporządzenia wydanego przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, na podstawie art. 24 ust. 13 ustawy wdrożeniowej obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zamówienia;
16) naruszenie § 4 ust. 1,2 i 4, § 26 ust. 3 umowy o dofinansowanie w zw. z Rozdziałem 6.2.pkt Wytycznych w zakresie kwalifikowalności w zw. z art. 2 pkt 36 i art. 143 ust. 2 Rozporządzenia 1303/2013 zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. poprzez błędną ocenę, że beneficjent dopuścił się nieprawidłowości polegających na braku nadzoru nad kadrą zarządzającą w odniesieniu do zasadniczych części realizowanych zadań w projekcie skutkujące nałożeniem korekty na koszty pośrednie poprzez obniżenie o 4 punkty procentowe stawki ryczałtowej kosztów pośrednich wynikających z umowy o dofinansowanie, podczas gdy zasadnicze zadania w projekcie zostały wykonane zgodne z procedurami określonymi umową o dofinansowanie i Wytycznymi i bez zaniedbań beneficjenta;
II. naruszenie przepisów postępowania tj.:
1) naruszenie art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o błędne ustalenia, dotyczące stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, dokonanie oceny zebranych dowodów z naruszeniem zasady swobodnej ich oceny, a w konsekwencji błędne uznanie, że:
- beneficjent dokonał zawężenia grupy docelowej i wyłączył z udziału w projekcie osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej równocześnie prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą;
- beneficjent powinien wdrożyć procedury weryfikacji wiarygodności i rzetelności oświadczeń/ zaświadczeń składanych mu przez kandydatów na uczestników mimo, że takich procedur nie przewidywała zaakceptowana przez IP-WUP dokumentacja rekrutacyjna;
- beneficjent ponosi odpowiedzialność za składanie nieprawdziwych oświadczeń lub zatajanie prawdy przez uczestników projektu, mimo że beneficjent zastosował się do wszelkich narzuconych mu przez IP - WUP standardów, a brak było podstaw do żądania od uczestników dodatkowych dokumentów potwierdzających kwalifikowalność, których nie przewidywał Regulamin projektu;
- wydatki poniesione przez beneficjenta w związku z prowadzeniem procedury rekrutacyjnej wobec 11 UP stanowią wydatki niekwalifikowane w sytuacji, gdy ich poniesienie było uzasadnione koniecznością rozpoznania wniosków uczestników projektu o udział w projekcie a złożone przez nich oświadczenia i zaświadczenia potwierdzały, że uczestnicy spełniali warunki kwalifikowalności i byli uprawnieni do przyznania im wsparcia w projekcie;
co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało nieuprawnionym przyjęciem, że beneficjent naruszył procedury wynikające z art. 184 ust. 1 u.f.p. i zobowiązany jest do zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami jako wykorzystanego z naruszeniem procedur;
2) naruszenie art. 7, art. 8 art. 80 k.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że:
- wynikający z umowy o dofinansowanie obowiązek dołożenie należytej staranności przy realizacji poszczególnych działań w projekcie zobowiązywał beneficjenta do wprowadzenia takich mechanizmów weryfikacji warunków kwalifikowalności, które pozwoliłyby w sposób jednoznaczny stwierdzić, że warunki kwalifikowalności zostały spełnione;
- poprzez nałożenie korekty finansowej na oba przeprowadzone postępowania w oparciu o zasadę konkurencyjności (zamówienie nr 2 i nr 3) o wyższej wartości niż określona przez IP w Informacji pokontrolnej projektu;
3) naruszenie art. 6-9, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80-81 i art. 81 a k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, rozstrzyganie nienadających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na niekorzyść beneficjenta wyrażające się w:
- rozstrzygnięciu na niekorzyść beneficjenta niejednoznacznie sprecyzowanych treść wniosku o dofinansowanie (WND) w odniesieniu do osób, które miały zostać objęte wsparciem poprzez przyjęcie, że we WND beneficjent dokonał zawężenia grupy docelowej i wyłączył ze wsparcia osoby, które miały status zatrudnionych (np. na umowie o pracę lub umowie cywilnoprawnej) jeśli prowadziły jednoosobową działalność gospodarczą, mimo że zapisy WND dają podstawy by przyjąć, że wyłączenie dotyczy osób prowadzących działalność gospodarczą jako jedyny status zawodowy;
- arbitralnej ocenie, że fundacja "[...]" jest przedsiębiorcą, a uczestnik projektu z racji pełnienia funkcji kierowniczej w fundacji nie mógł zostać objęty wsparciem w projekcie;
- braku wyczerpującego wyjaśnienia i wykazania z jakich względów organ uznał, że stwierdzone naruszenia w postępowaniach przeprowadzonych w oparciu o zasadę konkurencyjności mogły mieć wpływ na zainteresowanie wykonawców złożeniem ofert i na jakich dowodach oparł takie twierdzenie, co w konsekwencji oznacza, że organ nie wykazał, że choćby potencjalnie mogło dojść do wystąpienia szkody w budżecie unijnym;
- brak rozpatrzenia argumentu, że postanowienia dotyczące kar umownych, weksla nie stanowią warunków udziału w postępowaniu, lecz stanowią opisu przedmiotu zamówienia w konsekwencji zastosowanie nieadekwatnej, nieodpowiadającej rodzajowo tej nieprawidłowości pozycji taryfikatora;
- brak rozpatrzenia argumentu, że postanowienia dotyczące kar umownych, weksla nie mogą być rozpatrywane na płaszczyźnie zasady uczciwej konkurencji i ewentualnego naruszenia z tego względu, że określają one sankcje za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy;
- brak rozpatrzenia argumentu, że postanowienia dotyczące weksla nie rozszerzają zakresu odpowiedzialności wykonawcy ponad standardowy wynikający z Kodeksu cywilnego reżim odpowiedzialności ex contractu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko oraz jego argumentację, wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2024, poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się wskazanych wyżej uchybień, a tym samym podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu decyzja będąca przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i jako taka jest prawidłowa. Sąd podziela uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji.
Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu Zarządu Województwa Śląskiego, które to ustalenia uznał za wyczerpujące i prawidłowe (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09; dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja Zarządu Województwa Śląskiego z 21 maja 2025r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora WUP z 9 grudnia 2024 r. zobowiązująca beneficjenta do zwrotu dofinansowania w łącznej kwocie 115 296,81 zł powiększoną o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji o zwrocie dofinansowania na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich jest art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Jak wynika z jego treści cyt. "W przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Z kolei, pod pojęciem procedury dokonywania wydatków związanych z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków europejskich, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. należy rozumieć wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem naruszenie procedur, o których mowa w wyżej wymienionym przepisie należy rozumieć szeroko, jako naruszenie zarówno przepisów prawa powszechnie obowiązującego oraz obowiązujących bezpośrednio przepisów prawa Unii Europejskiej (w tym rozporządzenia nr 1303/2013), postanowień Regulaminu konkursu, postanowień umowy o dofinansowanie i Wytycznych, będących dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich. Za równoznaczne z naruszeniem tych innych procedur uznać z kolei trzeba przede wszystkim naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie (por. wyrok WSA w Lublinie z 16 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 26/23). NSA w wyroku z 16 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 489/16 podkreślił, że procedury, których naruszenie może uzasadniać zastosowanie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. Sposób ten jest obowiązujący, a odstępstwo od niego bez wątpienia stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 ustawy. Innymi słowy – na co zwrócił uwagę WSA w Lublinie w wyroku z 16 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 26/23 - interpretacja pojęcia "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków" musi uwzględniać zarówno potoczne rozumienie wyrazu "procedura", jak i sposób uregulowania w prawie krajowym wdrażania programów operacyjnych. Słowem zaś "procedura" określa się zazwyczaj normowany przepisami lub zwyczajami sposób prowadzenia lub załatwienia określonej sprawy. Wobec tego "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków", o których mowa w art. 184 u.f.p., oznaczać będą także reguły postępowania obowiązujące przy wykorzystywaniu środków pomocowych.
Działając na podstawie art. 207 ust. 9 pkt 1 u.f.p., instytucja zarządzająca wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków. Natomiast z art. 207 ust. 12 pkt 2 u.f.p. wynika, iż od decyzji, o której mowa w ust. 9, wydanej przez instytucję pośredniczącą, o których mowa w ust. 11 - służy odwołanie do właściwej instytucji zarządzającej albo organu pełniącego funkcję odpowiednio Krajowego Punktu Kontaktowego lub Krajowej Instytucji Koordynującej w programach finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2, a jeżeli rozpatrywanie odwołań od decyzji instytucji wdrażającej zostało powierzone instytucji pośredniczącej - do instytucji pośredniczącej.
Odnośnie postawionego zarzutu dotyczącego naliczania odsetek, należy stwierdzić, że organ słusznie wskazał, iż należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym (art. 60 pkt 6 u.f.p.). Przepis art. 60 pkt 6 u.f.p., stanowi, że należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. Stosownie natomiast do art. 67 u.f.p., do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacji podatkowej.
Ustawodawca posłużył się tu zwrotem "odpowiednio". Użyty w komentowanym artykule zwrot o obowiązku odpowiedniego stosowania przepisów działu III o.p. oznacza, że unormowań tych nie należy przenosić w sposób mechaniczny, bezpośredni, bez uwzględnienia specyfiki i charakteru prawnego środków publicznych, stanowiących niepodatkowe należności budżetowe (np. takich jak: odpowiedzialność osób trzecich, następców prawnych, instytucji zabezpieczania należności czy stosowanie ulg w spłacie należności)
Tym samym wbrew zarzutowi skarżącej art. 54 O.p. nie ma zastosowania w tej sprawie, skoro zasady naliczania odsetek od należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały kompleksowo uregulowane w art. 207 ustawy o finansach publicznych. Tym samym zarzuty naruszenia art. 67 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 54 § 1 pkt 7 i pkt 3 O.p. nie są zasadne.
Sporne w sprawie jest ustalenie organu, że beneficjent dopuścił się naruszenia procedur realizowania projektu na etapie rekrutacji uczestników do projektu. W ocenie beneficjenta przyjęty przez niego sposób dokumentowania kwalifikowalności uczestników projektu nie naruszył procedur obowiązujących przy realizacji projektu. Odmienne stanowisko w tej kwestii zajął Zarząd Województwa Śląskiego. W sporze tym Sąd przyznaje rację organowi.
Sąd w pełni podziela ustalenia faktyczne i prawne, poczynione w tym zakresie w sprawie przez organ I i II instancji i drobiazgowo opisane w uzasadnieniach decyzji tych organów.
W szczególności prawidłowe jest ustalenie, że beneficjent dopuścił do udziału w projekcie uczestników, którzy na dzień przystąpienia do projektu nie spełniali części ustalonych kryteriów kwalifikowalności, ponieważ:
1. prowadzili działalność gospodarczą (8 osób),
2. nie byli zatrudnieni (4 osoby),
3. pełnili role kierownicze w przedsiębiorstwie (1 osoba).
Wprawdzie Regulamin konkursu przewidywał możliwość weryfikacji spełniania przez uczestników kryteriów kwalifikacji na podstawie zaświadczeń / oświadczeń, ale ostatecznie za prawidłowe zakwalifikowanie uczestników odpowiadał beneficjent, co wprost zostało również podkreślone w Regulaminie konkursu (Rozdział 2.5): Oświadczenia mogą być stosowane wyłącznie w przypadku, gdy nie ma możliwości uzyskania innego dokumentu (...)
Ponadto, w § 20 ust. 2 umowy jednoznacznie wskazano, że "Beneficjent ponosi odpowiedzialność za realizację Projektu zgodnie z właściwymi przepisami prawa unijnego i krajowego oraz Wytycznymi"
Beneficjent podejmując się realizacji projektu na warunkach ściśle określonych w umowie, bierze na siebie odpowiedzialność w zakresie przeprowadzonej rekrutacji uczestników do projektu. Skoro beneficjent dopuścił do udziału w projekcie osoby, które nie spełniały warunków kwalifikowalności, to beneficjent, a nie Instytucja Pośrednicząca, czy Zarządzająca - ponosi za ten fakt pełną odpowiedzialność.
Uproszczenie procedur związanych z naborem uczestników, polegających na dopuszczeniu składania oświadczeń, nie zwalniało beneficjanta z jednoczesnej weryfikacji informacji przedstawianych przez osoby deklarujące chęć udziału w projekcie. Oznacza to, że osoba przystępująca do projektu powinna była w sposób niebudzący wątpliwości potwierdzić, że spełnia wymagania udziału w projekcie, a po stronie beneficjanta (w jego własnym interesie) leżała powinność sprawdzenia, czy wsparcie trafia do uczestników stanowiących grupę docelową projektu. Pomimo przyzwolenia IP na stosowanie uproszczonych procedur w rekrutacji do projektu, strona postępowania nadal związana była ustaleniami umowy o dofinansowanie. W Regulaminie konkursu wskazano zakres informacji do weryfikacji, jednocześnie pozostawiając beneficjentowi dowolność w formie sposobu weryfikacji prawdziwości danych podanych przez uczestników. Jeśli dopuszczalne są oświadczenia, to nie oznacza automatycznie, że beneficjent musi tylko na nich bazować. Może on dookreślić sposoby weryfikacji. Brak samodzielnego opracowania rozwiązań w tym zakresie przez beneficjenta przesądza o uznaniu, że przyjął on ryzyko dopuszczenia do projektu uczestników nie spełniających kryteriów kwalifikowalności. Nie bez znaczenia w sprawie pozostaje, że strona mając świadomość do jakiej grupy docelowej kieruje projekt oraz jakie są warunki kwalifikowalności uczestników, świadomie, mając pełną wiedzę na temat warunków realizacji projektu, podjęła ryzyko jego realizacji na warunkach wynikających z umowy o dofinasowanie. Beneficjent bazując, zgodnie z zapisami Wytycznych oraz umowy o dofinansowanie, na samych oświadczeniach musi liczyć się z ryzykiem poświadczenia nieprawdy, w celu uzyskania możliwości uczestnictwa w projekcie. Powyższe oznacza, że w przypadku pozyskania informacji o braku spełnienia warunków kwalifikowalności przez poszczególnych uczestników projektu, wobec beneficjenta powinny być wyciągane konsekwencje (tj. uznanie wydatków za niekwalifikowalne i wezwanie do zwrotu nieprawidłowo wydanych środków).
Beneficjent sam w dokumentach rekrutacyjnych przewidział konieczność podpisania przez potencjalnych uczestników oświadczenia o prawdziwości podanych przez siebie informacji i świadomości odpowiedzialności za złożenie nieprawdziwych oświadczeń i zatajanie prawdy. Przewidział zatem sytuację, że dane podawane przez rekrutowane osoby mogą podlegać weryfikacji przez upoważnione instytucje, pod względem ich zgodności z prawdą i liczył się z przeprowadzeniem działań w ramach kontroli, mających na celu weryfikację kwalifikowalności uczestników. Ustalone przez organ fakty w zakresie statusu uczestników na rynku pracy nie zostały skutecznie podważone przez skarżącego.
Wobec powyższego uzasadniony jest zarzut, że przy wydatkowaniu środków unijnych beneficjent naruszył procedury i doprowadził do powstania nieprawidłowości. Należy zaznaczyć, że każde odstępstwo przy realizacji projektu od zapisów umowy, wniosku oraz obowiązujących wytycznych - świadczy o nieprawidłowej realizacji projektu. Natomiast tylko prawidłowo realizowany projekt, niezależnie od dobrych chęci i starań Beneficjenta, pozwala na całkowitą refundację kosztów. Organ słusznie podkreślił, że założenia konkursu są stałe i jednakowe dla każdego beneficjenta pomocy unijnej aplikującego o środki w danym naborze. Tym samym wszystkie projekty podlegają ocenie w oparciu o jednakowe wytyczne, które są znane wnioskodawcom już na etapie publikacji ogłoszenia naboru i które nie mogą podlegać modyfikacjom dla wybranych beneficjentów, gdyż stałoby to w sprzeczności z zasadą równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów pomocy unijnej. Stwierdzona nieprawidłowość - niezależnie od przyczyn, które ją spowodowały - zawsze będzie się wiązać, zgodnie z art. 207 u.f.p, z orzeczeniem o zwrocie pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości środków. Pozostawienie beneficjentowi dofinansowania w części udzielonej ze środków europejskich wydatkowanych w ramach RPO WSL na wydatki, co do których beneficjent naruszył określone i obowiązujące przy jego realizacji procedury spowodowałoby, że w ramach budżetu UE doszłoby do sfinansowania wydatków, które są sprzeczne z zasadami udzielania pomocy publicznej, a zatem - do udzielenia niedopuszczalnej pomocy publicznej Okoliczność ta wywołuje stratę w budżecie Unii Europejskiej, przy czym jest to strata / szkoda realna odpowiadająca wartości wypłaconego beneficjentowi dofinansowania, którego Beneficjent nie powinien otrzymać, z uwagi na realizację projektu niezgodnie z zawartą umową o dofinansowanie.
Podsumowując, w związku z zakwalifikowaniem do projektu części osób nie spełniających kryteriów kwalifikowalności, wydatki poniesione w tym zakresie nie mogą być uznane za kwalifikowalne. Tym samym środki otrzymane przez beneficjenta na pokrycie tych wydatków podlegają zwrotowi, gdyż dofinansowanie zostało przyznane beneficjentowi wyłącznie na pokrycie wydatków kwalifikowalnych.
Beneficjent, przystępując do realizacji projektu, jako strona umowy z 19 lutego 2020 r., zobowiązał się m.in. do realizacji projektu na podstawie wniosku o dofinansowanie (§10 ust. 3 umowy) z należytą starannością, ponosząc wydatki w sposób celowy, rzetelny, racjonalny i oszczędny z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów, zgodnie z obowiązującymi regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z programu, obowiązujących procedur, wytycznych oraz właściwych przepisów prawa krajowego i unijnego (§ 4 ust. 1, 2, 4 i 7 umowy). Z kolei, w sprawach nieuregulowanych umową, beneficjent zobowiązany został do stosowania odpowiednich reguł i zasad wynikających z Programu, a także do stosowania odpowiednich przepisów prawa Unii Europejskiej oraz właściwych aktów prawa krajowego. W przypadku stwierdzenia, że na skutek działania bądź zaniechania doszło do nieprawidłowego wydatkowania otrzymanego dofinansowania. Beneficjent zobowiązał się do zwrotu całości lub części dofinansowania wraz z odsetkami (§ 15 ust. 1 umowy).
Beneficjent decydując o przyjęciu do projektu 11 uczestników na podstawie oświadczeń o zatrudnieniu wbrew ww. przyjętym zasadom stanowi o naruszeniu procedury, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt. 2 u.f.p.
Wobec tego rację ma organ co do tego, że beneficjent dopuścił się działania naruszającego postanowienia umowy o dofinasowanie projektu poprzez zrekrutowanie uczestników bez weryfikacji czy faktycznie spełniali oni kryteria przewidziane we wniosku o dofinansowanie. Konsekwencją niestaranności było zakwalifikowanie do projektu osób, które nie spełniają warunków kwalifikowalności i wykazanie ich we wniosku o płatność. Tym samym nie można też uznać, że cel projektu został zrealizowany. Odpowiedzialność za prawidłową realizację projektu współfinansowanego ze środków unijnych, w tym w szczególności za gromadzenie dokumentacji potwierdzającej kwalifikowalność uczestników projektu i weryfikację danych w nich zawartych, ponosi beneficjent.
A zatem, Sąd odnośnie kwalifikowalności uczestników programu w całości podziela obszerne i wyczerpujące uzasadnienie organu w tym zakresie przedstawione na str. 54-59 zaskarżonej decyzji.
Odnośnie zarzutów w zakresie procedury wyboru wykonawcy w ramach Zamówienia nr 2 i Zamówienia nr 3, Sąd stwierdza, że nie są zasadne.
Organ prawidłowo ustalił i szczegółowo uzasadnił, że beneficjent dokonał zawężenia kręgu oferentów stosując nieproporcjonalne i ograniczające konkurencję warunki zamówienia obejmujące warunek wykazania potencjału finansowego/ekonomicznego, warunek wpłacenia wadium w pieniądzu, kary umowne, zakres finansowej odpowiedzialności wykonawcy z tytułu realizacji zamówienia, wymóg wystawienia weksla in blanco. Ponadto skarżący zaniechał wydłużenia minimalnego terminu składania ofert w celu zapewnienia równego traktowania oferentów dostarczających swoje oferty w wersji papierowej i nie zapewnił ścieżki audytu przy realizacji zamówienia nr 2 i 3 ani zasady przejrzystości.
Organ słusznie stwierdził, że stwierdzone naruszenia stanowią nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 i wpisują się w hipotezę normy prawnej przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. jako wykorzystanie środków z naruszeniem procedur. Zgodnie z dyspozycją ww. normy w takiej sytuacji środki podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Co do zastosowanych korekt finansowych, rację ma organ wskazując na zastosowanie postanowień umowy i Wytycznych dotyczących kwalifikowalności.
Organ uwzględnił charakter popełnionych przez Stronę naruszeń w ramach przedmiotowych zamówień i zastosował odpowiednie kategorie nieprawidłowości indywidualnych, zgodnie z Taryfikatorem korekt.
Rekrutacja uczestników projektu wbrew postawionym zarzutom nie była zgodna z procedurami co uzasadniało nałożenie na koszty pośrednie korektę finansową z tytułu nieprawidłowości w zarządzaniu projektem.
W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie należy traktować jak naruszenie procedur, o którym mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p.(por.m.in. wyrok NSA z 16 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 489/16; wyrok NSA z 22 stycznia 2015 r.sygn. akt II GSK 2004/13).
Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja jest w pełni prawidłowa, a zarzuty naruszenia przepisów art. 207 ust. 1 pkt. 2 u.f.p. w związku z postanowieniami umowy o dofinansowanie i Wytycznych nie były uzasadnione.
W ocenie Sądu nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. Organ w sposób drobiazgowy, z aptekarską wręcz dokładnością ustalił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i uwzględniając prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy wyjaśnił należycie przesłanki, jakimi kierował się wydając zaskarżoną decyzję. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jest kompletny i został poddany przez organy wszechstronnej analizie, a wyprowadzone na jego podstawie wnioski należało uznać za spójne i logiczne. Organ uzasadnił swoją decyzję w sposób wyczerpujący, należycie i niezwykle obszernie przedstawiając podstawy faktyczne i prawne, które legły u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Tym samym chybiony jest zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. , Jednocześnie uwzględniając zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.) szczegółowo wyjaśnił zasadność przesłanek, jakimi kierował się wydając przedmiotową decyzję. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera odniesienie się do wszystkich podniesionych przez skarżącą, składanych w toku postępowania administracyjnego zarzutów, twierdzeń i wniosków. Należy przy tym podkreślić, że organ nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów przez dowolne i nie znajdujące oparcia w zebranym materiale dowodowym ustalenia. Organ nie naruszył wbrew postawionym zarzutom reguł prowadzenia postępowania dowodowego. Okoliczność, że beneficjent nie zgadza się z taką oceną nie świadczy o tym, że został naruszony obowiązek wszechstronnego zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, że organ prawidłowo przeprowadził postępowanie, ustalił wszystkie istotne okoliczności konieczne do rozstrzygnięcia sprawy i prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Zarzuty skargi okazały się więc nieuzasadnione.
Końcowo należy przy tym wskazać, że przywołany przez skarżącą wyrok WSA w sprawie sygn. V SA/Wa 1380/22, został wyrokiem NSA z 20 marca 2026 r. sygn. I GSK 1045/23 uchylony, a skarga w tej sprawie oddalona.
A zatem, nieuzasadnione okazały się w ocenie Sądu zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Niesłuszne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, które organ przytoczył, wyjaśnił i prawidłowo w stanie faktycznym sprawy zastosował. Organ dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, opartych na zebranym materiale dowodowym i prawidłowej subsumcji. Ponadto organ w zaskarżonej blisko stustronicowej decyzji szczegółowo i wyczerpująco odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącej co zdaniem Sądu czyni zbytecznym powtarzanie argumentacji organu, którą Sąd w całości podziela.
Wobec powyższego określenie wobec skarżącej obowiązku zwrotu dotacji jest wynikiem prawidłowych ustaleń, poczynionych zgodnie z wymogami prawa i odpowiada wysokości kwot, stanowiących dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie 115 296,81 zł.
Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło