III SA/Gl 774/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 30 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z obowiązku jego uiszczenia. Żądanie to rozszerzyła następnie na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres wniosku podała zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego wskazała, że od lat nie prowadzi działalności gospodarczej, albowiem organy państwowe zabezpieczyły cały jej majątek i wszystkie rachunki bankowe. Z tego powodu Spółka nie osiąga zysków i nie ponosi strat, a jej kapitał według złożonego oświadczenia wynosi 4.000,00 zł. Do wniosku dołączono odpis sentencji zarządzenia nr [...], wydanego z upoważnienia Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach dnia [...] r., o umorzeniu Spółce opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł oraz postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, wszczętego na wniosek Sądu w sprawie tej opłaty, ze względu na bezskuteczność egzekucji. Tymczasem jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano następujące dokumenty źródłowe: raport kasowy za sierpień 2015 r., gdzie po stronie przychodów odnotowano łączną kwotę [...] zł i saldo z poprzedniego okresu rzędu [...] zł, bilans wraz z rachunkiem zysków i strat, z którego ustalono, że w roku 2014 Spółka wypracowała przychody rzędu [...] zł, składane w 2015 r. deklaracje VAT, gdzie wykazana podstawa opodatkowania kształtowała się następująco: [...] zł (styczeń), [...] zł (luty), [...] zł (marzec), [...] zł (kwiecień), [...] zł (maj), [...] zł (czerwiec), [...] zł (lipiec), a nadto zeznanie podatkowe CIT-8, gdzie za 2014 r. odnotowano stratę rzędu [...] zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nadesłana przy piśmie z dnia [...] r. dokumentacja źródłowa okazała się sprzeczna z oświadczeniem strony jakoby Spółka od kilku lat nie prowadziła działalności (vide: rubryka nr 5). W zeznaniu podatkowym CIT-8 za 2014 r. zadeklarowała wszakże przychody w kwocie [...] zł, które po potrąceniu o koszty ich uzyskania rzędu [...] zł przyniosły stratę wynoszącą [...] zł. Natomiast w rachunku zysków i strat odnotowała przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi w łącznej kwocie [...] zł, jak również pozostałe przychody operacyjne rzędu [...] zł, które po potrąceniu o koszty ich uzyskania przyniosły zysk w kwocie [...] zł. Podobnie w deklaracjach dla podatku od towarów i usług od stycznia do maja 2015 r. oraz w lipcu 2015 r. wykazała podstawę opodatkowania, co oznacza, że nadal funkcjonuje na rynku. A ponieważ w orzecznictwie ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8 oraz z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt FZ 360/04 niepubl.). Dlatego też brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku zarówno w całości jak i w części. Tym bardziej, że jak ustalono z nadesłanych do akt dokumentów Spółka dysponuje kapitałem podstawowym rzędu [...] zł, a nie jak oświadczyła w rubryce nr 6 w kwocie [...] zł. Ponadto posiada kapitał (fundusz) zapasowy wynoszący [...] zł (vide: bilans na koniec 2014 r.). Wprawdzie jej środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych wynosiły według bilansu [...] zł. Jednakże jak ustalono z akt o sygn. I SA/Gl 1482/14 w raporcie kasowym Spółki za marzec 2015 r. odnotowano przychody rzędu [...] zł, podczas gdy stan kasy na początek miesiąca wynosił [...] zł, a pod koniec miesiąca [...] zł. Z kolei w sierpniu 2015 r. odnotowano saldo wynoszące [...] zł i nie podano żadnego przekonującego powodu, dla którego ze środków tych nie mogłyby być sfinansowane koszty sądowe. Zgodnie zaś z poglądem wyrażonym w orzecznictwie osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, LEX nr 794951 oraz z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 124/14, LEX nr 1426679). Powyższe w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło. Nie można bowiem tracić z pola widzenia faktu, że w przypadku spółki z o.o. istnieje możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat (vide: art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych – t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.), które mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, czy koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Ponieważ z akt sprawy nie wynika czy z możliwości takiej Spółka może skorzystać, przyjąć należało, że nie wykazała jakoby przesłanka wymieniona w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. w jej przypadku wystąpiła. Wprawdzie na mocy zarządzenia z dnia [...] r. została Spółce umorzona opłata kancelaryjna jednakże przyczyną tego rozstrzygnięcia było umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na wniosek Sądu z uwagi na jego bezskuteczność. Według sprawy nr [...] umorzenie postępowania komornik poprzedził wezwaniem wierzyciela do wskazania majątku dłużnika, czego nie uczyniono. Przyjąć zatem należało, że umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na wniosek Sądu w przedmiocie opłaty kancelaryjnej było wynikiem nie tego, że Spółka nie posiada majątku, lecz tego, że wierzyciel nie był w stanie tego majątku wskazać (vide: akta sprawy o sygn. I SA/Gl 1482/14). Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.