III SA/Gl 788/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 7 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 366,00 zł, skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, iż poza mieszkaniem o pow. [...] m2 nie posiada żadnego majątku, ani żadnych źródeł dochodu. Spółka, której jest współwłaścicielem i Prezesem jest w stanie upadłości i nie wypłaca mu wynagrodzeń od początku 2009 r. Dlatego też posiada zadłużenie w spółdzielni mieszkaniowej oraz w bankach na kwotę ponad 35.000,00 zł. Utrzymuje się jedynie dzięki pomocy rodziców i braci. Ponieważ powyższe dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, pismem z dnia 28 czerwca 2011 r. wezwano wnioskodawcę do ich uzupełnienia przez: - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów wskazujących na jego stan cywilny; - przedłożenie odpisu bądź kserokopii złożonego za 2010 r. zeznania podatkowego lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego potwierdzającego, iż zeznanie podatkowe nie zostało złożone; - nadesłanie wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego zaświadczenia potwierdzającego, iż od roku 2009 Spółka, której skarżący jest współwłaścicielem nie osiągnęła z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej żadnych przychodów, a nadto, iż od roku 2009 do chwili obecnej nie składała deklaracji oraz zeznań podatkowych (w tym zakresie należało również przesłać sprawozdanie finansowe tejże Spółki za ostatni rok obrotowy, tj. bilans, rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową); - przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych (zarówno prywatnych jak i związanych z prowadzoną w ramach Spółki działalnością) obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, natomiast w przypadku gdyby uzyskanie takich wyciągów (w związku z zajęciem) nie było możliwe należało nadesłać zaświadczenie z banku informujące o wysokości zajęć, o sposobie ich spłaty oraz o wszelkich innych obciążeniach rachunku w okresie ostatnich trzech miesięcy, w szczególności o środkach wypłaconych na rzecz posiadacza rachunku; - nadesłanie aktualnego wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego lub innego dokumentu źródłowego potwierdzającego, iż Spółka, której skarżący jest współwłaścicielem znajduje się w stanie upadłości, a nadto wskazującego na jakim etapie jest to postępowanie; - przedłożenie oświadczenia złożonego - pod odpowiedzialnością karną przewidzianą w art. 233 § 1 Kodeksu karnego - przez członków najbliższej rodziny (tj. rodziców i braci) w przedmiocie pokrywania kosztów utrzymania wnioskodawcy oraz udzielania pomocy finansowej ze wskazaniem jej rodzaju, zakresu i wysokości; - udokumentowanie przy pomocy zawartych umów kredytu lub pożyczki oraz ustalonych harmonogramów ich spłat wysokości posiadanego w bankach zadłużenia; - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez Urząd Miasta zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych pod adresem ul. [...] w Z.; - przedłożenie odpisów bądź kserokopii dokumentów źródłowych potwierdzających, iż od stycznia bieżącego roku do nadal skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów ze Spółki, której jest współwłaścicielem; - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania mieszkania wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za czynsz, wodę, gaz, energię elektryczną, telefon itp. oraz wskazanie źródeł dochodu, z którego te są pokrywane, natomiast w przypadku posiadania zadłużenia z powyższego tytułu należało przedłożyć stosowne dokumenty źródłowe potwierdzające podane w tym zakresie dane. W odpowiedzi na powyższe do tut. Sądu przesłano jedynie oświadczenie matki skarżącego, z treści którego wynika, iż ta pokrywa koszty jego utrzymania od początku bieżącego roku. Wspomaga go również finansowo kwotami od 500,00 zł do 1.500,00 zł w skali miesiąca w zależności od jej możliwości finansowych. Dodatkowo z przedłożonych do akt wydruków z posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych z okresu od marca do lipca 2011 r. ustalono, iż zaksięgowane kwoty wpływów wynosiły: 30,00 zł i 50,00 zł, podczas gdy obciążenia dotyczyły kwot: 113,50 zł i 24,86 zł. Natomiast na rachunkach walutowych z okresu od stycznia do lutego 2010 r. odnotowano przelew przychodzący z "A" na kwotę 2.200,00 euro stanowiący rozliczenie za 2009 r. Z kolei operacje wychodzące zamykały się w kwotach: 2.252,73 euro i 764,73 USD. Według oświadczenia strony zadłużenie w innych bankach z tytułu umowy o prowadzenie karty kredytowej wynosi ok. 30.000,00 zł. Skarżący wystąpił zatem do tut. Sądu z wnioskiem o zobowiązanie Banku [...] prowadzącego rachunek Spółki "A" do przedstawienia wyciągów dotyczących lokat i zajęć oraz wysokości wypłat na rzecz posiadacza rachunku oraz zobowiązanie Banku [...] do przedłożenia informacji na temat zobowiązania z tytułu karty kredytowej. Ponadto wyjaśnił, iż złożone za 2010 r. zeznanie podatkowe wskazywało zerowe dochody z pracy najemnej oraz z prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą "B". Podobnie Spółka "A", której jest współwłaścicielem nie osiągnęła żadnych dochodów za rok 2009 i 2010 oraz za sześć miesięcy bieżącego roku. Dlatego nie składała zeznań podatkowych, gdyż nie ma środków na opłacenie biura rachunkowego, które prowadziło księgowość. Nie ma też środków na złożenie wniosku o upadłość Spółki. Jej bilans za rok 2009 był ujemny, jako że Spółka de facto nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie wypłaca też wynagrodzeń od grudnia 2009 r., a zarządowi od drugiego kwartału 2009 r. W celu potwierdzenia powyższych danych wystąpił do tut. Sądu o zobowiązanie Urzędu Skarbowego w Z. oraz w L. do złożenia stosownych informacji na temat składanych przez niego oraz przez Spółkę "A" zeznań podatkowych za lata 2009 i 2010. Jego zadłużenie we Wspólnocie Mieszkaniowej "[...]" w P. z tytułu nieopłaconego czynszu wynosi bowiem ok. 5.000,00 zł. Tymczasem na mocy wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] r. orzekającego rozwód zasądzono od niego kwotę 977,00 zł tytułem kosztów procesu. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na wolną od wątpliwości weryfikację złożonego w tym zakresie oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę i to tak w zakresie całkowitym jak i częściowym. To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał w całości wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku mimo, iż zarządzeniem z dnia 29 lipca 2011 r. referendarz sądowy przedłużył wnioskodawcy termin do nadesłania brakujących dokumentów źródłowych (vide: k-35). Uznać zatem należało, iż brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Uchylenie się wnioskodawcy od obowiązku nałożonego w trybie art. 255 ustawy p.p.s.a. bądź wykonanie go w sposób wybiórczy stanowi przeszkodę wykluczającą merytoryczne rozpoznanie wniosku, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany bowiem został pogląd, w świetle którego przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Przy jego rozpoznawaniu dokonywana jest bowiem jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej jest unormowanie zawarte w art. 255 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06 oraz z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt OZ 128/05 niepubl.). W świetle powyższego zawarte w piśmie procesowym z dnia [...] r. żądanie wnioskodawcy zwrócenia się przez Sąd do podanych w nim instytucji o udzielenie stosownych informacji, celem potwierdzenia podniesionych w treści formularza okoliczności nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Wskazanych przepisów nie można bowiem rozumieć w ten sposób, że to po stronie Sądu czy referendarza sądowego leży obowiązek poszukiwania dowodów mogących posłużyć ocenie sytuacji materialnej skarżącego. Rozpoznający sprawę władny jest bowiem jedynie ocenić w świetle art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. te okoliczności, które podała strona, bowiem to w jej interesie leży wykazanie zasadności złożonego wniosku. Dlatego też zawarte w treści urzędowego formularza informacje nie mogły być uznane za wystarczające. Nie pozwalały one bowiem na wolną od wątpliwości ocenę zdolności finansowej strony skarżącej. Nadal nie wyjaśniona pozostała przecież kwestia posiadania przez wnioskodawcę mieszkania o pow. [...] m2, w którym ten nie zamieszkuje, a które generuje dodatkowe wydatki. Jak również źródła jego utrzymania. Wprawdzie przy piśmie z dnia [...] r. przedłożono oświadczenie matki złożone w tym przedmiocie. Nie mniej jednak brak w nim informacji kim jest Pan T.M., który wspólnie z nimi zamieszkuje i w jaki sposób jego dochody i majątek wpływa na możliwości finansowe skarżącego. Pod pojęciem "sytuacji majątkowej strony" rozumie się bowiem również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe. Skoro zatem wszyscy zameldowani są pod wspólnym adresem powinni zostać wymienieni w rubryce nr 6, 8 i 10 formularza. Tego jednak nie wiedzieć czemu nie uczyniono. Co więcej okoliczność, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą w ramach firmy "B", która – jak twierdzi - nie przynosi żadnych dochodów nie zwalnia strony od obowiązku przedłożenia dokumentów finansowych potwierdzających tenże fakt, jako że zerowy dochód może być wynikiem ponoszenia znacznych kosztów prowadzonej działalności i nie przesądza jeszcze o jej nierentowności. Dlatego też trudno było uznać jakoby przedłożony w sposób wybiórczy materiał dowodowy oraz podane przez skarżącego okoliczności faktyczne były wystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku. Tym bardziej, że w treści urzędowego formularza skarżący twierdził, iż Spółka "A", której jest współwłaścicielem jest w stanie upadłości, a następnie informację tą zmienił (vide: pismo procesowe z dnia [...] r.). Ponadto oświadczył, iż Spółka ta nie składała zeznań podatkowych, gdyż nie miała środków na opłacenie biura rachunkowego, które prowadziło księgowość. Nie miała też środków na złożenie wniosku o upadłość Spółki, jako że nie wypłacała wynagrodzeń od grudnia 2009 r., a zarządowi od drugiego kwartału 2009 r. Tymczasem z wyciągów bankowych wnioskodawcy ustalono, iż [...] r. otrzymał on przelew z tejże Spółki na rachunek walutowy w wysokości 2.200,00 euro. Wobec powyższego brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Za takim stanowiskiem przemawia również ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8, z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04 niepubl. oraz z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt II GZ 306/08, LEX nr 532271). Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.