III SA/Gl 806/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z obowiązku uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego postanawia: zwolnić stronę skarżącą z wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddala. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie [...] zł skarżąca Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika będącego doradcą podatkowym, nadesłała do tut. Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPPr), w którym domagała się zwolnienia z obowiązku jego ponoszenia (vide: pismo procesowe z dnia [...] r.). W uzasadnieniu powyższego podała, iż przedmiotem jej działalności jest [...]. Z uwagi na fakt, iż jeden z dzierżawców rozwiązał umowę sytuacja firmy w ostatnim czasie uległa pogorszeniu. Stąd na dzień [...] r. poniesiono stratę w kwocie [...] zł. Tymczasem na skarżącej ciąży spłata [...] kredytów w wysokości [...] zł (na rachunku bieżącym) i [...] zł (kredyt [...]), a stan konta wynosi saldo [...]. Jednocześnie w oświadczeniu o posiadanych składnikach majątku i dochodach zadeklarowano kapitał zakładowy w kwocie [...] zł, wartość środków trwałych w wysokości [...] zł oraz zysk za [...] rok obrotowy w kwocie [...] zł. Powyższe znalazło potwierdzenie w dołączonym do wniosku sprawozdaniu finansowym za [...] r. Natomiast ze sporządzonego na dzień [...] r. bilansu oraz rachunku zysków i strat ustalono, iż środki pieniężne w kasie wynosiły [...] zł, natomiast przychody netto ze sprzedaży produktów zamykały się w kwocie [...] zł. Z kolei koszty działalności operacyjnej wynosiły [...] zł, podczas gdy koszty finansowe kształtowały się w wysokości [...] zł. Dodatkowo jako uzupełnienie złożonego wniosku do akt sprawy nadesłano kserokopie następujących dokumentów źródłowych: - deklaracje VAT-7 za okres od [...] do [...] r., gdzie wykazano następujące podstawy opodatkowania [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł; - raporty kasowe za ostatnie [...] miesięcy wraz z listami płac obrazującymi stan zatrudnienia i wynagrodzenia pracowników w okresie ostatnich czterech miesięcy; - zeznania podatkowe CIT-8 za [...] i [...] r., z których ustalono, iż skarżąca zadeklarowała przychód w kwocie [...]zł i [...]zł, koszty jego uzyskania w wysokości [...]zł i [...]zł oraz dochód w kwocie [...]zł i [...]zł; - aneks do umowy kredytowej wraz z harmonogramem jego spłaty; - wyciągi bankowe za ostatnie trzy miesiące. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, iż przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, iż ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia należnego na tym etapie sprawy wpisu sądowego od skargi. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka zwolnienia strony skarżącej z obowiązku uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Analiza stanu majątkowego Spółki "A", której kapitał zakładowy wynosi [...]zł, a wartość środków trwałych kształtuje się w wysokości [...]zł prowadzi bowiem do wniosku, iż ta powinna w nim partycypować przynajmniej w określonej części. Tym bardziej, że w latach [...] skarżąca zadeklarowała przychód w kwocie [...] zł i [...]zł, koszty jego uzyskania w wysokości [...]zł i [...]zł oraz dochód w kwocie [...]zł i [...]zł. W ocenie rozpoznającego wniosek nic nie stało na przeszkodzie, aby część tej kwoty zabezpieczyć na poczet przyszłych opłat sądowych zważywszy, iż postępowanie będące przedmiotem skargi toczyło się już od dłuższego czasu. Podkreślić ponadto w tym miejscu należy, iż instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Każdy podmiot zamierzający wytoczyć sprawę lub wziąć udział w sprawie powinien zatem liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów i odpowiednio wcześniej w miarę istniejących możliwości, gromadzić środki potrzebne na ich pokrycie. Skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem prowadzonej działalności. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków podmioty prowadzące własną działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie spraw sądowych. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych oraz preferowanie jednych zobowiązań mających zresztą charakter publicznoprawny względem drugich, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty należnego w sprawie wpisu sądowego od skargi nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej z obowiązku jego ponoszenia w pełnym zakresie (tj. odpowiadającym żądaniu wnioskodawcy) jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem (vide: postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04 niepubl. oraz postanowienie NSA z dnia 2 marca 2005 r. sygn. akt II GZ 12/05 niepubl.). Stwierdzenia tego nie może zmienić fakt, iż skarżąca posiada do spłaty [...] kredyty, które zaciągnęła na zakup nieruchomości. Brak bowiem informacji ażeby strona miała trudności z ich spłacaniem lub zalegała z płatnościami. Wręcz przeciwnie podstawa opodatkowania wykazana w deklaracjach VAT-7 za ostatnie [...] roku, tj. od [...] do [...] r. wynosiła w poszczególnych miesiącach: [...]zł, [...] zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł, co oznacza, iż skarżąca posiada silną pozycję na rynku, która pozwala na czynienie stosownych oszczędności. Te bowiem leżą w zasięgu jej możliwości (vide: aneks do umowy kredytowej wraz z harmonogramem spłaty). Wprawdzie na dzień [...]r. wykazano stratę w wysokości [...]zł, niemniej jednak ta spowodowana była ponoszonymi w tym okresie kosztami działalności operacyjnej i kosztami finansowymi, które wynosiły wówczas [...]zł i [...]zł. W ocenie rozpoznającego wniosek nic zatem nie stało na przeszkodzie, aby w ich ramach znalazły się również wydatki dotyczące postępowania sądowego zwłaszcza, że stan kasy zamykał się w kwocie [...]zł (vide: raporty kasowe). Nie można ponadto tracić z pola widzenia faktu, iż sprawa będąca przedmiotem skargi nie jest jedyną zawisłą w tut. Sądzie. Okoliczność ta dodatkowo przemawia za uwzględnieniem złożonego wniosku w pewnej części (vide: art. 245 § 4 ustawy p.p.s.a.), albowiem skarżąca – jak wynika z akt sprawy - będzie w stanie pokryć jedynie część należnego na tym etapie sprawy wpisu sądowego od skargi do kwoty wynoszącej [...]zł. Ustalając tą kwotę na wskazanym poziomie kierowano się także założeniem, iż wydatek ten może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności Spółki, przyjmujących przecież wyższe wartości. Stąd działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.