III SA/Gl 806/08
WyrokWSA w Gliwicach2009-03-11
Skład orzekający: Sędzia NSA Anna Apollo, Asesor WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo zakwestionował prawo do odliczenia podatku naliczonego w rozliczeniu za kwiecień 2006 r. w sytuacji, gdy czynność udokumentowana fakturą, tj. zapłata zaliczki na poczet ceny zakupu nieruchomości, nie została wykonana, a w konsekwencji, czy prawidłowe jest określenie niższej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy (maj 2006 r.)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skoro organy podatkowe skutecznie zakwestionowały rozliczenie podatku od towarów i usług za kwiecień 2006 r. i określiły kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w niższej wysokości, to konsekwencją tego była zmiana stanu faktycznego będącego podstawą rozliczenia w kolejnym okresie (maj 2006 r.). Zakwestionowanie zapłaty zaliczki w kwietniu 2006 r. skutkowało zmianą rozliczenia w następnych okresach. Ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 805/06 oddalił skargę spółki na decyzję dotyczącą rozliczenia za kwiecień 2006 r., tym samym w obrocie prawnym pozostała ostateczna decyzja organu podatkowego kwestionująca to rozliczenie. W związku z tym nie można skutecznie podważyć rozliczenia za maj 2006 r., skoro jedyną przyczyną zmiany było uwzględnienie niższej kwoty nadwyżki.Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, która określiła spółce nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za maj 2006 r. w niższej wysokości niż zadeklarowana. Organ podatkowy zakwestionował prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury dokumentującej zaliczkę na poczet zakupu nieruchomości, uznając, że czynność ta nie została wykonana. Pełnomocnik spółki zarzucał naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, ustawy o VAT oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, a także niezgodność z Konstytucją RP i Dyrektywą UE. Sąd rozpatrywał sprawę w kontekście prawidłowości rozliczenia za kwiecień 2006 r., które zostało przeniesione na maj 2006 r.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Starszy referent Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. nr [...] określającą "A" spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za miesiąc maj 2006 r. do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu ustalił, iż w toku czynności kontrolnych przeprowadzonych przez pracowników [...] Urzędu Skarbowego w B. ujawniono nieprawidłowości w rozliczeniu przez spółkę "A" z siedzibą w B. podatku od towarów i usług polegające na zawyżeniu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym poprzez pomniejszenie podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktury nr [...] z dnia [...] r. wystawionej na kwotę netto [...] zł. podatek VAT [...] zł. przez "B" dokumentującej zaliczkę na poczet zakupu przez podatnika nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. Wobec czego Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. wszczął postępowanie podatkowe, a następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] ([...]) określił kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj 2006 r. do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...] zł., a więc w kwocie niższej od zadeklarowanej o [...] zł.
W odwołaniu pełnomocnik podatnika domagał się uchylenia decyzji organu I instancji zarzucając organowi podatkowemu naruszenie art. 21 § 3a, art. 180, art. 181 Ordynacji podatkowej oraz art. 109 ust. 3, 5 i 6 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ze zm.) i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.).
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy i rozważeniu zgłoszonych w odwołaniu zarzutów Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania w związku z uprzednim uchyleniem decyzji określającej kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres za kwiecień 2006 r.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego kolejną decyzją z dnia [...] r. nr [...] ponownie określił podatnikowi kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj 2006 r. do przeniesienia na następny okres w wysokości [...] zł. Wydana decyzja była konsekwencją uprzedniego zakwestionowania przez organ podatkowy deklaracji podatnika VAT 7 za kwiecień 2006 r. i określenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, czyli maj 2006 r. w kwocie niższej o [...] zł.
W odwołaniu z dnia [...] r. pełnomocnik podatnika powtórzył zarzuty i ich uzasadnienie przytoczone już w odwołaniu od decyzji organu I instancji z [...] r. Domagał się uchylenia kwestionowanej decyzji. Następnie w piśmie z dnia [...] r. zatytułowanym "Uzupełnienie odwołania" rozwinął argumentację popierającą jego zarzuty, a dodatkowo podkreślił, iż nałożenie na stronę dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług było niezgodne z art. 87 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej(Dz. U. nr 78, poz.483 ze zm.) i art. 395 Dyrektywy nr 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnotowego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L 2006/347/1).
Dyrektor Izby Skarbowej w K., ponownie rozpatrując sprawę i odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów w pierwszym rzędzie ustalił, iż decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. określająca podatnikowi kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za kwiecień 2006 r. do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy – niższą o [...] zł. od zadeklarowanej przez podatnika – została utrzymana przez organ odwoławczy, to zasadnym było skorygowanie rozliczenia za okres, na który ta nadwyżka w nieprawidłowej wysokości została przeniesiona.
Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, iż art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego nie miał zastosowania w sprawie, bowiem w świetle art. 1 i art. 2 Ordynacji podatkowej ta ostatnia ustawa ma zastosowanie do postępowania podatkowego. Rozważając pozostałe zarzuty wyjaśnił, iż przeprowadzono dowody tak z urzędu, jak i wnioskowane przez stronę. Nowych dowodów strona nie zgłosiła, zaś analiza kont, której domagał się podatnik nie tylko nie potwierdziła jego twierdzeń, a wręcz im zaprzeczyła. Wreszcie ustalony przez organ I instancji stan faktyczny nie został zanegowany przez stronę. Zaś przeprowadzona dodatkowo kontrola miała na celu uzupełnienie materiału dowodowego zgodnie z zarzutami odwołania. Natomiast pełnomocnik reprezentujący podatnika w trakcie jej przeprowadzania znał ustalenia pierwszej kontroli, jak złożone w jej trakcie i później oświadczenia podatnika. Zwrócił uwagę także na to, iż na żądanie kontrolujących podatnik przedłożył całość dokumentów objętych kontrolą i złożył stosowne oświadczenie.
Organ odwoławczy nie dopatrzył się także naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania. Fakt odmiennego od podatnika ocenienia przez organ podatkowy I instancji zgromadzonego materiału dowodowego nie oznacza jeszcze naruszenia reguł postępowania, a w realiach rozpatrywanej sprawy ocena dokonana przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. nie naruszyła granic swobodnej oceny dowodów. Materiał dowodowy został starannie zebrany i rozważony.
Odnosząc się do ostatniego zarzutu wadliwości ustalenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług i niezgodności regulacji zawartej w art. 109 ust. 5 ustawy o podatku od towarów i usług z art. 27 VI Dyrektywy Rady UE z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów państw członkowskich dotyczących podatków obrotowych numer 77/388/ECC zauważył, iż obowiązująca od 1 stycznia 2007 r. nowa Dyrektywa Rady (WE) 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej uchyliła Dyrektywę 67/227/EEC i Dyrektywę 77/388/EEC, jednakże bez uszczerbku dla obowiązków państw członkowskich. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie miała jeszcze VI Dyrektywa.
Dalej, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił, iż dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie posiada cech podatku od towarów i usług, ma natomiast charakter sankcyjny, nie jest środkiem specjalnym, zatem nie podlega ocenie przez pryzmat przepisów VI Dyrektywy. W konkluzji uznał, iż nie doszło do naruszenia przez organ I instancji art. 109 ust. 5 ustawy o podatku od towarów i usług.
W skardze skierowanej do sądu administracyjnego pełnomocnik spółki "A" domagała się uchylenia decyzji organu odwoławczego, jako następstwa skargi na decyzję dotyczącą rozliczenia kwietnia 2006 r. i zawartego w niej wniosku o uchylenie tej decyzji.
Uzasadniając tak sformułowane zarzuty powtórzył argumentację przytoczoną już w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Raz jeszcze podkreślił, iż zapłaty zaliczki dokonano w formie potrącenia. Warunki do dokonania tej czynności prawnej zaistniały w dniu 11 kwietnia 2006 r., tj. w dniu podpisania umowy sprzedaży nieruchomości, bowiem z tym momentem skarżący podatnik stał się dłużnikiem swojego dłużnika i mógł potrącić swój dług z wierzytelnościami wobec sprzedawcy nieruchomości, a nabytymi wcześniej od "C" SA. Zatem nie było podstaw do zakwestionowania rozliczenia podatku za kwiecień 2006 r, a w konsekwencji i za miesiąc maj 2006 r.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w całości powtarzając na poparcie swojego stanowiska argumenty przytocz0ne już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nadto Sąd uchyli zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi kwalifikowane naruszenie prawa o jakim mowa w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub art. 247 Ordynacji podatkowej,
Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 cytowanej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę.
Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie było pozbawienie podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury nr [...] w rozliczeniu za miesiąc kwiecień 2006 r. i w konsekwencji określenie decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. nr [...] kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie [...] zł., tj. w kwocie niższej od zadeklarowanej przez skarżącego o [...] zł. , następnie utrzymaną w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...]. Ten stan faktyczny nie budzi wątpliwości.
Przypomnieć też trzeba, że organy podatkowe w sprawie dotyczącej rozliczenia podatku od towarów i usług za kwiecień uznały, iż czynność udokumentowana sporną fakturą, tj zapłata zaliczki na poczet ceny zakupu przez podatnika nieruchomości nie została wykonana i w uzasadnieniu decyzji jako podstawę rozstrzygnięcia wskazały m. in. art. 86 ust 1 ust. 2, pkt 1b, art. 99 ust. 12 ustawy o podatku od towarów i usług Powołany art. 86 ustawy podatkowej ( według stanu prawnego obowiązującego w dacie powstania zobowiązania podatkowego) statuował podstawową zasadę funkcjonującą w rozliczeniu podatku od towarów i usług, polegającą na obniżeniu kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług (ust. 1), przy czym ustawodawca zastrzegł, iż kwota podatku naliczonego musi stanowić sumę kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług (ust. 2).
Wykładnia gramatyczna przedstawionych uregulowań prawnych wskazuje jednoznacznie, iż podatek naliczony musiał wynikać z faktur stwierdzających nabycie towarów lub usług. Ponadto ust. 3a stanowił, iż obniżenie kwoty podatku należnego, o której mowa w ust. 1 i 2 nie mogło nastąpić wcześniej niż w miesiącu otrzymania towaru lub wykonania usługi, a zatem oczywistym jest, iż prawo do odliczenie podatku naliczonego uwarunkowane było istnieniem faktury stwierdzającej nabycie towaru lub usługi wykonanej.
Dalej przytoczyć przyjdzie normę art.87 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, zgodnie z którą w przypadku gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2, jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka skorzystała z powyższego uprawnienia i kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym ustaloną w deklaracji VAT 7 za kwiecień 2006 r. przeniosła do rozliczenia za miesiąc maj 2006 r. Skoro zatem organy podatkowe skutecznie zakwestionowały rozliczenie podatku od towarów i usług za kwiecień 2006 r. i określiły kwotę nadwyżki w wysokości niższej o [...] zł. od zadeklarowanej przez podatnika, to konsekwencją takiego rozliczenia była zmiana stanu faktycznego będącego podstawą dokonania rozliczenia przez skarżącą Spółkę w okresie, na który przeniesiono nadwyżkę, tj. w maju 2006 r. Zakwestionowanie zapłaty zaliczki w kwietniu 2006 r. skutkowało zmianą rozliczenia podatku od towarów i usług w następnych okresach rozliczeniowych, w tym w miesiącu maju 2006 r.
W tym miejscu zauważyć należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 805/06 oddalił skargę spółki "A" na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] i tym samym w obrocie prawnym nadal pozostała ostateczna decyzję organu podatkowego, w której zakwestionowano rozliczenie podatku za kwiecień 2006 r. i tym samym nie można skutecznie podważyć rozliczenia podatku od towaru i usług za maj 2006 r., skoro jedyną przyczyną zmiany tego rozliczenia było uwzględnienie niższej od zadeklarowanej przez stronę kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym – niższej o [...] zł.
Rozstrzygnięcie Sądu stanowiące o prawidłowości rozliczenia podatku w kwietniu 2006 r. dokonanego przez organy podatkowe nakazuje uznać również za prawidłowe rozliczenie podatku w okresie następnym, tj. w maju 2006 r.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło