III SA/Gl 814/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do wartości celnej towaru w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu postanawia: zwolnić R.P. z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, a w pozostałym zakresie wniosek oddala. Pismem z dnia [...] r. skarżący R.P. domagał się całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu. Wniosek ten powtórzył następnie na urzędowym formularzu (druk PPF). W uzasadnieniu powyższego podał, iż dnia [...] r. został poszkodowany w wypadku samochodowym. W wyniku rozległych obrażeń i długotrwałej hospitalizacji utracił zdolność do pracy. W chwili obecnej korzysta z pomocy osoby trzeciej, tj. opiekunki. Ponieważ prowadzona działalność gospodarcza - [...]- nie przynosi dochodu, a zasiłek rehabilitacyjny pobierał jedynie do lutego 2009 r., stąd zalega z płatnościami. Posiada bowiem zadłużenie z tytułu zaciągniętej pożyczki w kwocie 80.000,00 zł oraz zaległość w Urzędzie Skarbowym w wysokości ok. 18.000,00 zł. Jednocześnie oświadczył, iż jest współwłaścicielem domu o pow. [...] m2, w którym zamieszkuje oraz działki budowlanej o pow. [...]arów, na której ustanowiono hipotekę. Dane te potwierdził następnie dołączonymi przy piśmie z dnia [...]r. dokumentami źródłowymi. Ponadto do akt sprawy nadesłano kserokopie: - zeznania podatkowego PIT-36 za 2008 r., gdzie zadeklarowano dochód z tytułu zasiłku rehabilitacyjnego w kwocie 12.285,01 zł, a także przychód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 92.956,17 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 104.667,00 zł oraz stratę rzędu 11.710,83 zł; - faktur obrazujących wysokość ponoszonych z tytułu utrzymania domu wydatków w postaci opłat za dostawę wody i odprowadzanie ścieków - 218,63 zł, gaz - 3.223,85 zł oraz energię elektryczną - 171,18 zł; - orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]r., z którego wynika, iż skarżący jest niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji; - deklaracji VAT-7 za lipiec, sierpień i wrzesień 2009 r., gdzie wykazano następujące podstawy opodatkowania 12.619,00 zł, 12.145,00 zł i 4.409,00 zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). W tym miejscu zauważyć należy, iż prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/GL 455/04 ustanowiono już dla skarżącego adwokata z urzędu, stąd kolejny wniosek złożony w tym zakresie nie mógł zostać uwzględniony. Przyznane powyższym orzeczeniem prawo pomocy pozostaje bowiem w dalszym ciągu w mocy, gdyż obejmuje ono wszystkie etapy prowadzonego postępowania, w tym ze skargi o wznowienie postępowania (por. uchwałę SN z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt III CZP 142/07, OSNC 2008/11/122). W powołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest ponadto przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego pełnomocnika z urzędu, w sytuacji kiedy dotychczas ustanowiony pełnomocnik nie spełnił jego oczekiwań. Należy bowiem stwierdzić, że wyznaczenie adwokata z urzędu przez korporację prawniczą i podjęcie przez niego czynności procesowych stanowi o skorzystaniu przez stronę z prawa pomocy przyznanego prawomocnym postanowieniem Sądu. W tej sytuacji skarżący nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego adwokata z urzędu, albowiem przyznane w tym zakresie prawo pomocy zostało już skonsumowane. Ponieważ do dnia dzisiejszego brak informacji jakoby w wyniku zgłaszanych zastrzeżeń pod adresem adwokata A.C. właściwa rada adwokacka dokonała zmiany wyznaczonego pełnomocnika, stąd przyjąć należało, iż ten nadal władny jest działać w imieniu skarżącego. Stosownie bowiem do treści art. 39 pkt 1 ustawy pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. Co więcej w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż skoro strona występuje o ustanowienie adwokata i z góry wiadomo, że adwokatem tym w razie uwzględnienia wniosku będzie adwokat wyznaczony przez okręgową radę adwokacką to należy założyć, że ten działa w ramach pełnomocnictwa udzielonego mu przez stronę, dla której został wyznaczony (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2005 r. sygn. akt II OZ 519/05, ONSAiWSA 2005 r., nr 6, poz. 115). Wobec powyższego za bezzasadny uznać należało kolejny wniosek skarżącego dotyczący przyznania prawa pomocy w tym zakresie. W odniesieniu natomiast do pozostałej części wniosku obejmującej zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych na uwagę zasługuje fakt, iż ten podlega rozpoznaniu w oparciu o surowsze kryteria wynikające z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy. Jak bowiem wspomniano wyżej skarżącemu przyznano już prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Tym samym zadośćuczynienie jego obecnemu wnioskowi o zwolnienie od kosztów sądowych w praktyce oznacza, iż niejako "na raty", w dwóch etapach, przyznane mu będzie prawo pomocy w zakresie całkowitym, na które w myśl art. 245 § 2 ustawy - składają się oba analizowane dobrodziejstwa procesowe. Stosując przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy przesłanka przyznania prawa pomocy obejmującego dodatkowe zwolnienie od kosztów sądowych została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Analiza stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawcy dokonana w oparciu o podniesione okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów prowadzi do wniosku, iż R.P. rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jest bowiem osobą niepełnosprawną, niezdolną do samodzielnej egzystencji, a stan jego zdrowia wymaga ponoszenia dodatkowych wydatków związanych z leczeniem i rehabilitacją poza granicami kraju. Tymczasem prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza, tj. [...], przynosi straty (vide: kserokopia zeznania podatkowego za 2008 r.), a wykazane w deklaracjach VAT-7 za trzy ostatnie miesiące podstawy opodatkowania nie są wystarczające na pokrycie ciążących na nim zaległości w Urzędzie Skarbowym. Tym bardziej, że posiada jeszcze zaległości w spłacie zaciągniętej pożyczki, której raty ustalono w wysokości 1.000,00 zł (vide: ugoda z dnia [...]r.). Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.