III SA/Gl 821/18

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 10 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. j. w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z wpisu sądowego od skargi postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu powyższego podała, że zajmuje się produkcją [...]. Ponieważ utraciła płynność finansową z uwagi na zajęcie zgromadzonej w "B" kwoty [...] zł przez urząd skarbowy w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie jest w stanie regulować bieżących zobowiązań. Te na dzień [...] r. wynosiły 78.246,52 zł, podczas gdy stan kont na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku przedstawiał się następująco: (-) 167.718,93 zł ("C"), 407,70 zł ("D".), 20,00 zł ("E") oraz 523,13 zł (raport kasowy). Wprawdzie kapitał Spółki to kwota 182.916,53 zł, podczas gdy wartość środków trwałych szacuje się na 2.036.845,96 zł, niemniej jednak w ubiegłym roku nie odnotowano zysku tylko stratę rzędu (-) 7.097.530,94 zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano: - sprawozdanie finansowe Spółki za 2017 r.; - bilans wraz z rachunkiem zysków i strat za pierwsze półrocze bieżącego roku; - deklaracje VAT-7 składane w okresie ostatnich trzech miesięcy; - odpis prowadzonej ewidencji środków trwałych; - raporty kasowe za ostatnie trzy miesiące; - wyciągi z posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - zeznania podatkowe wspólników za 2016 i 2017 r. wraz z załącznikiem PIT/B; - oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wspólników wraz z wyciągami z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; - deklarację ZUS O/Z. z dnia [...] r. o przyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego na rzecz J. K. (wspólnika Spółki). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na jego poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca Spółka nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak bowiem ustalono z nadesłanych do akt dokumentów źródłowych choć przychód Spółki za 2017 r. zmniejszył się w porównaniu do roku 2016 o 16.528.056,61 zł, to dalej przedstawia znaczną wartość. Wynosi bowiem 21.853.863,64 zł (por. zeznania podatkowe z tego okresu). Wprawdzie z prowadzonej działalności Spółka w roku 2017 poniosła stratę rzędu 7.100.301,94 zł, niemniej jednak ta była wynikiem nadwyżki ponoszonych w tym okresie wydatków, które kształtowały się na poziomie 28.954.165,58 zł przy zgromadzonych w kasie i na rachunkach bankowych środkach rzędu 22.925,14 zł, które na koniec okresu rozliczeniowego wzrosły do 182.916,53 zł (vide: bilans za 2016 i 2017 r.). Pojawia się zatem pytanie o źródło pochodzenia wydatkowanych w 2017 r. kwot, skoro przekroczyły one uzyskany przychód o 7.100.301,94 zł, a kwota zaciągniętych kredytów i pożyczek wykazana w bilansie Spółki nie uległa zwiększeniu. Wręcz przeciwnie nastąpił jej spadek o 5.726.184,09 zł. Wprawdzie wartość posiadanych środków trwałych zmniejszyła się o 18.793.759,23 zł, podobnie inwestycje długoterminowe zmniejszyły się o 8.815,01 zł, niemniej jednak okoliczność, iż wobec Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne nie pozwala na poczynienie jednoznacznych wniosków w tym zakresie. Tym bardziej, że zajęcie środków dotyczy kwoty 180.141,75 zł (vide: treść formularza), a od początku bieżącego roku, mimo blokady kont, Spółka wypracowała przychód netto ze sprzedaży towarów i materiałów rzędu 353.400,00 zł (vide: rachunek zysków i strat na dzień [...] r.). Natomiast w ostatnim kwartale zadeklarowała dla potrzeb podatku VAT następujące podstawy opodatkowania: 58.900,00 zł ([...]), 58.900,00 zł ([...]) i 58.900,00 zł ([...]). Ponadto dokonała nabyć towarów i usług pozostałych rzędu: 57.990,00 zł ([...]), 51.922,00 zł ([...]) i 67.551,00 zł ([...]), choć stan środków zgromadzonych w kasie wynosił w tym okresie: 175,96 zł ([...]), 694,02 zł ([...]), 738,72 zł ([...]). W tej sytuacji za aktualny uznać należało pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Znajduje on bowiem aprobatę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem zdolność do ich ponoszenia bada się z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, LEX nr 220385). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie te wynosiły 353.501,08 zł (vide: rachunek zysków i strat z bieżącego roku), natomiast poczynione wydatki kwotę tą przekroczyły o 103.135,25 zł (vide: rachunek zysków i strat sporządzony na dzień [...] r.) uznać należało, że należny od wniesionej skargi wpis sądowy, do którego uiszczenia Spółka zostanie zobowiązana może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących dużo większe wartości, jako że te od początku roku wynosiły 456.636,33 zł. Nie można bowiem zapominać, że podmiotem zwracającym się o przyznanie prawa pomocy jest Spółka jawna, a to oznacza, że ocena zasadności złożonego wniosku nie może odbywać się w oderwaniu od oceny sytuacji finansowej wspólników tejże Spółki. Z art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1577 ze zm.) wynika wszakże, że każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Podobnie art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) stanowi, iż wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki. Ponieważ jak ustalono z akt sprawy wspólnikami "A" Spółka jawna są J. K. oraz D. S., który [...] r. otrzymał kwotę 13.000,00 zł z tytułu posiedzenia zarządu w Sp. z o.o. "A" nie sposób było uznać, że skarżąca Spółka oraz jej wspólnicy wykazali jakoby nie posiadali żadnych lub wystarczających środków na poniesienie wpisu od skargi, a także nie byli w stanie ich pozyskać, mimo że podjęli wszelkie niezbędne działania w tym kierunku. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.