III SA/Gl 825/09
WyrokWSA w Gliwicach2009-11-09
Skład orzekający: Krzysztof Wujek, Ewa Karpińska, Barbara Orzepowska-Kyć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy dotyczące umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i FGŚP, uwzględniając sytuację materialną i rodzinną strony?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowo-wyjaśniającego. Uzasadnienie decyzji było zbyt ogólnikowe i nie wykazało, w jaki sposób organ ocenił sytuację materialną strony, jej dochody i wydatki, a także czy możliwe jest wywiązanie się ze zobowiązania wobec ZUS. Organ nie uwzględnił w wystarczającym stopniu przepisów dotyczących minimalnego wynagrodzenia wolnego od potrąceń oraz bezskuteczności prowadzonych postępowań egzekucyjnych.Stan faktyczny
M.L. złożyła wniosek o umorzenie zaległości wobec ZUS, powołując się na trudną sytuację materialną jako samotna matka trójki dzieci, w tym jednego niepełnosprawnego, przy minimalnym wynagrodzeniu. Organ pierwszej instancji częściowo umorzył należności, ale odmówił umorzenia pozostałych składek. Prezes ZUS, rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie, utrzymał w mocy decyzję w części odmawiającej umorzenia, uznając, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności. Strona skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną interpretację przepisów i niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Karpińska, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi M.L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.
Decyzją z dnia [...] nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływany dalej jako Prezes ZUS), działając na podstawie art. 83 ust. 4, art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.; powoływana dalej jako ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn:. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływana dalej jako k.p.a.) po rozpatrzeniu wniosku M.L. z dnia [...], uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...], w części dotyczącej składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą i umorzył zobowiązania na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca 2001 r. do lipca 2003 r. oraz od czerwca 2005 r. do września 2005 r. w łącznej wysokości [...] zł, obejmującej składki w kwocie [...] zł oraz odsetki za zwłokę naliczone na dzień [...] w kwocie [...] zł. Utrzymał zaś w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek za osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek finansowanych przez płatnika składek w łącznej kwocie [...] zł, w tym ubezpieczenia społeczne za lipiec 2001 r. oraz za okres od września 2003 r. do lutego 2004 r., od czerwca 2004 r. do sierpnia 2004 r. i od maja 2005 r. do lipca 2005 r. w łącznej wysokości [...] zł, obejmującej składki w kwocie [...] zł oraz odsetki naliczone na dzień [...] w kwocie [...] zł; Fundusz Pracy i FGSP za okres od lutego 2001 r. do lipca 2001 r., za wrzesień 2003 r., za grudzień 2003 r. oraz za okres od czerwca 2005 r. do lipca 2005 r. w łącznej wysokości [...] zł, obejmujące składki w kwocie [...] zł oraz odsetki naliczone na dzień [...] w kwocie [...] zł; finansowane przez płatnika składek odsetki za zwłokę do składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek naliczone na dzień [...] w łącznej wysokości [...] zł.
Utrzymał też w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego, co do należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek w łącznej wysokości [...] zł.
Z akt administracyjnych wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. decyzją z dnia [...] nr [...], odmówił umorzenia zaległości oraz na mocy art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne, co do należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek w łącznej wysokości [...] zł.
Pismem z dnia [...] M.L. zwróciła się do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku domagała się zmiany decyzji pierwszoinstancyjnej i ponownego rozpatrzenia jej wniosku o umorzenie zaległości. Podniosła, że jest samotną matką wychowującą trójkę dzieci, w tym jedno niepełnosprawne. Zaznaczyła, że na dzieci nie otrzymuje żadnych alimentów, albowiem ojciec dzieci przebywa w nieznanym jej miejscu, prawdopodobnie zagranicą. Zaznaczyła, iż otrzymuje wynagrodzenie za pracę w kwocie [...] zł brutto. Mieszka w mieszkaniu służbowym, udostępnionym jej przez pracodawcę. Pokrywa jedynie koszty mediów w wysokości [...] zł miesięcznie. Na lekarstwa dla dzieci i na rehabilitację wydaje miesięcznie około [...] zł, na wizyty u neurologa około [...] zł miesięcznie. Na życie zostaje jej około [...] zł. Zaakcentowała, że trudna sytuacja materialna nie pozwala na zaciągnięcie kredytu, nie ma też możliwości zaciągnięcia pożyczki u rodziny, czy też znajomych. Wskazała, że z uwagi na fakt, iż zamieszkuje w lokalu służbowym nie występowała do Ośrodka Pomocy Społecznej o dofinansowanie. Zaznaczyła, że spłata należności wobec ZUS pozbawi ją i jej rodzinę zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Dla udokumentowania swojej sytuacji przedstawiła szereg dokumentów m.in. zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu oraz dowody świadczące o chorobie jej syna.
Organ rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wezwał zobowiązaną do przedłożenia dowodów mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Pismem z dnia [...] powiadomił stronę na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., o przysługującym jej prawie czynnego udziału w postępowaniu.
Następnie Prezes ZUS w dniu [...] wydał zaskarżoną decyzję, zaś w jej uzasadnieniu przytoczył treść art. 28 ust. 2, ust. 3 oraz ust. 3 a i b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, konkludując, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z wymienionych enumeratywnie w tym przepisie przesłanek nieściągalności. Zaakcentował, że skarżąca posiada składnik majątkowy w postaci wynagrodzenia za pracę, które w miesiącu [...] wyniosło [...] zł i w stosunku do którego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne, co nie wyklucza, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Jednocześnie w ocenie organu, zobowiązana wykazała, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacać należności z tytułu składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanej i jej rodziny, a to wyczerpuje znamiona przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.; dalej jako rozporz. z 31 lipca 2003 r.). Podkreślił, że skarżąca wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Zaakcentował, że gospodarstwo domowe skarżącej utrzymuje się z dochodów w wysokości [...] zł miesięcznie, wydatki wynoszą [...] zł miesięcznie, co nie pozwala na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych oraz spłatę zadłużenia wobec ZUS w układzie ratalnym w dłuższym okresie czasu. Zaznaczył też, że nie wystąpiły przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy wymagalne do stwierdzenia całkowitej nieściągalności.
Decyzja ta stała się przedmiotem skargi M.L. wniesionej do sądu administracyjnego. W skardze, wniosła ona o uchylenie decyzji w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek wraz z odsetkami z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz Funduszu Pracy i FGŚP wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej wysokości [...] zł.
Jednocześnie zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną ich interpretację tj. art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporz. z dnia 31 lipca 2003 r., w odniesieniu do odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek wraz z odsetkami z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz Funduszu Pracy i FGŚP wraz z odsetkami w łącznej wysokości [...] zł, poprzez odmowę umorzenia należności pomimo zaistnienia przesłanek do ich umorzenia,
- niezastosowanie przepisów art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 871 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu przez organ, że pomimo braku możliwości potrącenia minimalnego wynagrodzenia za pracę nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności należności,
- naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wskazania przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności okolicznościom wskazanym przez skarżącą w zakresie kosztów utrzymania.
W uzasadnieniu strona skarżąca zaznaczyła, że otrzymuje minimalne wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto i na podstawie odrębnych przepisów kwota ta jest wolna od potrąceń, a to oznacza, że zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 6 w związku z ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto wskazała, że organ sam sobie zaprzecza, albowiem raz przyznaje, że z uwagi na wysokość wynagrodzenia oraz chorobę syna istnieją szczególne okoliczności jednocześnie neguje wagę tych okoliczności i odmawia im przymiotu obiektywności.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi. Ponadto podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 29 października 2009 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę.
Pełnomocnik organu wnosił i wywodził jak w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:
W pierwszym rzędzie zauważyć trzeba, że zaskarżona decyzja zawiera trzy człony. Po pierwsze uchyla decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...], w części dotyczącej składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą i umarza zobowiązania na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej wysokości [...] zł. Po drugie utrzymuje w mocy decyzję z [...] nr [...], w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek za osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek finansowanych przez płatnika składek w łącznej kwocie [...] zł. Po trzecie zaś, utrzymuje w mocy wskazaną decyzję w części dotyczącej umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego, co do należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek w łącznej wysokości [...] zł. Pierwsze i trzecie z tych rozstrzygnięć nie zostało zaskarżone do Sądu i nie jest przedmiotem postępowania sądowego i dlatego nie podlega ocenie przez Sąd w niniejszym wyroku. Punkt pierwszy wyroku o uchyleniu zaskarżonej decyzji odnosi się zatem do tej części, w której została ona zaskarżona.
Mając na uwadze powyższe przypomnieć trzeba, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), mogą w myśl art. 28 ustawy być umarzane w całości lub w części z uwzględnieniem ust. 2 – 4. Przepisy zaś, między innymi o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 ustawy).
Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy wymienione wyżej należności umarzane być mogą tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu, a więc wtedy, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Zauważyć też trzeba, iż decyzje wydawane w postępowaniu administracyjnym podlegają rygorom określonym w art. 107 § 1 k.p.a. Przepis ten wymienia elementy decyzji administracyjnej, do których należy także jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Z kolei § 3 cytowanego przepisu stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne decyzji powinno zaś zawierać podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.
Oceniając zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] z punktu widzenia powyższych kryteriów, należy stwierdzić, iż przedmiotowe rozstrzygnięcie ich nie spełnia.
W pierwszym rzędzie zauważyć trzeba, że zaskarżoną decyzją organ pierwszoinstancyjny częściowo uwzględnił wniosek strony skarżącej i umorzył zobowiązania na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w myśl § 3 ust. 1 rozporz. z dnia 31 lipca 2003 r., skarżąca wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Z drugiej zaś strony utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek za osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek finansowanych przez płatnika składek w łącznej kwocie [...] zł w uzasadnieniu wskazując, że nie zachodzi żadna przesłanka przewidziana w art. 28 ust. 3 pkt. 3, 5 i 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Faktem jest, że przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, zawiera inne przesłanki niż art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jednakże nie sposób zgodzić się z uzasadnieniem odmowy umorzenia składek zawartym w zaskarżonej decyzji.
Na podstawie tego uzasadnienia, Sąd nie był w stanie ocenić, czy postępowanie w sprawie przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy, a dokonane przez organy ustalenia i w konsekwencji końcowe rozstrzygnięcie zostały wydane zgodnie z prawem. Wprawdzie umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne należy do kategorii uznania administracyjnego i organ może odmówić umorzenia tych należności, nawet w przypadku wystąpienia ich całkowitej nieściągalności, jednakże decyzje takie podlegają z mocy prawa kontroli sądu. Sąd oceniając zgodność z prawem takiej decyzji, kontroluje poprawność postępowania dowodowo-wyjaśniającego i wynikających zeń konkluzji. W rozpoznawanej sprawie okazało się, że postępowanie dowodowo-wyjaśniające było niepełne, a konkluzje wyciągnięte ze zgromadzonego materiału dowodowego są nieprzekonywujące.
W pierwszym rzędzie zauważyć należy, iż badając stan faktyczny sprawy organy administracji publicznej obowiązane są przeanalizować wszelkie okoliczności. W uzasadnieniu decyzji obowiązane są omówić okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w sposób nie budzący żadnych wątpliwości szczególnie, gdy decyzja dotyczy sfery elementarnych potrzeb skarżącej i jej rodziny - posiadania środków niezbędnych do przeżycia, zapewnienia stronie miejsca zamieszkania. Konieczne jest skonfrontowanie sytuacji materialnej strony skarżącej z wysokością zaległej należności i wskazanie dochodów, które zdaniem organu - byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia. W sytuacji, gdy jedynym środkiem majątkowym jest dochód z wynagrodzenia za pracę, który na dodatek jest dochodem minimalnym, który nie podlega egzekucji z mocy art. 871 Kodeksu pracy, nie można twierdzić, że nie zachodzą przesłanki wskazujące na brak możliwości prowadzenia egzekucji.
Przypomnieć też trzeba, że w myśl § 1 przywołanego przepisu: "Wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości:
1) minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,
2) 75 % wynagrodzenia określonego w pkt 1 - przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi,
3) 90 % wynagrodzenia określonego w pkt 1 - przy potrącaniu kar pieniężnych przewidzianych w art. 108."
Kwota zaś minimalnego wynagrodzenia za pracę od dnia 1 stycznia 2009 r. ogłoszona w Obwieszczeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2008 r. (M.P. Nr 55, poz. 499) wynosi 1.276 zł.
Okoliczności te nie zostały rozważone przez organ ubezpieczeniowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto Prezes ZUS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniósł, że od dnia [...] Naczelnik II Urzędu Skarbowego w K. prowadzi postępowanie egzekucyjne i nie jest wykluczone, że w postępowaniu tym uzyska kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Wniosek ten nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym, albowiem na karcie 68 akt administracyjnych wskazano, że egzekucja prowadzona przez komornika skarbowego jest bezskuteczna i trwa postępowanie zmierzające do ustalenia majątku dłużnika. Podobnie zresztą na stronie 114 akt administracyjnych wskazano, że egzekucja jest bezskuteczna.
W opinii Sądu uzasadnienie decyzji w świetle wskazanych okoliczności jest zbyt ogólnikowe i tym samym nie wystarcza, by uznać je za prawidłowe i wyczerpujące w świetle art. 107 k.p.a. Organ nie sprecyzował, na podstawie których informacji dokonał powyższej oceny, nie dokonał analizy struktury miesięcznych dochodów skarżącej i jej wydatków, nie ustalił, czy na poziomie uzyskiwanych dochodów i aktualnego budżetu domowego możliwe jest wywiązanie się skarżącej ze zobowiązania wobec ZUS, które na dzień wydania decyzji pierwszoinstancyjnej stanowiło kwotę [...] zł, z tytułu składek za osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek finansowanych przez płatnika składek oraz [...] zł z tytułu nie opłaconych w terminie składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek. Tym samym nie jest również możliwe zbadanie, czy dokonana przez organ ocena materiału dowodowego była prawidłowa ze względu na kryteria wskazane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 k.p.a.
Ustalenia poczynione przez organy administracji publicznej, w ocenie Sądu, nie znajdują podstawy w zgromadzonym materiale dowodowym i nie zostały dokonane w granicach swobodnej oceny dowodów, jaka należy do kompetencji organów podatkowych z mocy art. 80 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ administracji publicznej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje na podstawie własnego przekonania i na podstawie wszechstronnie przeanalizowanego materiału dowodowego.
Ponownie rozpoznając sprawę właściwy organ obowiązany będzie przeprowadzić w sposób prawidłowy postępowanie. Nie przesądzając o rozstrzygnięciu w rozpoznawanej sprawie, które należy do kategorii uznania administracyjnego, w uzasadnieniu decyzji wyciągnie stosowne wnioski na podstawie zebranego materiału dowodowego, aby przynajmniej spróbować przekonać stronę, że jego decyzja nie ma charakteru dowolnego i jest zgodna nie tylko z obowiązującymi przepisami prawa, ale także z zasadami logiki i doświadczenia życiowego (zdrowego rozsądku).
Z uwagi na zakres postępowania odwoławczego, umożliwiający organowi II instancji wydanie decyzji o charakterze reformatoryjnym, Sąd uznał za wystarczające uchylenie jedynie zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy, wobec ujawnienia naruszenia przepisów postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji, uznając, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości (art. 152 p.p.s.a.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło