III SA/Gl 849/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Protokolant Sekr. sąd. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi K.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do wartości celnej towaru oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...]r. Dyrektor Izby Celnej w K., po rozpatrzeniu odwołania K.K. (K.K.), wniesionego w ustawowym terminie, utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...]r. Naczelnika Urzędu Celnego w R. odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z [...] r. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60 ze zm.), art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz.623), art. 262, art. 2652 pkt 2 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz.802). Przedstawiając stan faktyczny organ podatkowy podał, że [...]r. na podstawie jednolitego dokumentu administracyjnego SAD nr [...] K.K. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polski obszar celny uszkodzony samochód osobowy marki [...]. Do zgłoszenia celnego załączono rachunek nr [...] z [...] r. oraz ocenę techniczną. Po przyjęciu zgłoszenia celnego dokonano jego weryfikacji i pojazd został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym. W związku z powzięciem informacji o zaniżeniu wartości celnej pojazdu organ celny, zgodnie z art. 83 § 1 Kodeksu celnego postanowieniem z [...]r. wszczął z urzędu postępowanie mające na celu określenie rzeczywistej wartości celnej samochodu objętego zgłoszeniem celnym z [...]r. Decyzją z [...]r. nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego w C. określił wartość celną przedmiotowego samochodu. Decyzja ta została doręczona [...]r. W dniu [...]r. pełnomocnik K.K. złożył do Naczelnika Urzędu Celnego w C. wniosek o uchylenie powyższej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego, który został rozpatrzony negatywnie i decyzją nr [...] odmówiono uchylenia prawomocnej decyzji z [...] r. Decyzja ta nie została zaskarżona. Pismem z [...] r. pełnomocnik skarżącego złożył w Izbie Celnej wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, który został przekazany Naczelnikowi Urzędu Celnego w R. celem rozpatrzenia jako właściwemu miejscowo. Decyzją nr [...] z [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w R. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną nr [...] z [...] r. Jako podstawę prawną wskazano art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej, w związku z art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), art. 262, art. 2652 pkt 2 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz.802). W uzasadnieniu wyjaśniono, że wobec zapisu art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), który stanowi, że przepisy dotychczasowe (obowiązujące do 1 maja 2004 r.) stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, w stosunku do długu celnego powstałego [...]r. należy stosować art. 2652 Kodeksu celnego. Przepis ten, obowiązujący od dnia 21 maja 1999 r. stanowi, że jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna postępowania lub odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Podniesiono, że termin ten, liczony od [...]r. upłynął [...] r. i wznowienie postępowania jest prawnie niedopuszczalne. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wznowienie postępowania zakończonego decyzja ostateczną z [...] r. ze względu na ujawnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji a nieznanych organowi. Podkreślono, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa będącym konsekwencją błędnej interpretacji art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające Prawo celne i bezpodstawną odmową wznowienia postępowania w trybie art. 245 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej na podstawie art. 66 pkt 1 Prawa celnego. W szczególności wskazano, że terminy zawarte w Kodeksie celnym są regulacjami proceduralnymi, a nie materialnymi, a te nie zostały objęte regulacją wskazanego wyżej art. 26 przepisów przejściowych. Dalej strona podniosła zarzuty odnoszące się bezpośrednio do decyzji z [...]r. (błędnie wskazując rok [...]). Organ odwoławczy nie uznał zasadności argumentów odwołania i zaskarżoną tu decyzją z [...]r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję o odmowie wznowienia wnioskowanego postępowania. W uzasadnieniu powołano się na liczne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczące art. 26 przepisów przejściowych oraz art. 2652 Kodeksu celnego, jako negatywnej przesłanki dla wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik K.K. wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji zarzucił, podobnie jak w odwołaniu, wydanie jej z naruszeniem art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne poprzez jego niewłaściwą wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed 1 maja 2004 r. stosuje się przepis art. 2652 Kodeksu celnego (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 75,poz.802) oraz naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji odmowę wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną wydaną przez Naczelnika Urzędu Celnego w C. z [...]r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że ponieważ wniosek z [...]r. o wznowienie postępowania zapoczątkował nową sprawę, zatem do rozpoznania tego wniosku należy stosować nowe przepisy proceduralne czyli art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, a nie przepisy uchylonego Kodeksu celnego. Nowe regulacje prawne nie przewidują ograniczenia czasowego co do możliwości wznowienia postępowania i jako regulacja korzystniejsza dla strony winny mieć zastosowanie niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga okazała się niezasadna. Przystępując do oceny zaskarżonej decyzji należy w punkcie wyjścia przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.): "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako p.p.s.a.) wynika zaś, iż zaskarżona decyzja podlega uchyleniu wyłącznie w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 K.p.a. lub w innych przepisach (art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Nadto niej jest związany granicami i argumentami skargi (art. 134 p.p.s.a) Należy podkreślić, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia przepisów właściwych do rozpatrzenia wniosku z [...]r. strony skarżącej o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z [...]r. w sprawie zgłoszenia celnego z [...]r. Pierwszy zarzut skargi dotyczy wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie w sprawie przepisów Kodeksu celnego z 1997 r., a w szczególności art. 2652 tej ustawy. W tym miejscu należy przypomnieć, że stosownie do postanowień art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego dług celny to powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych lub należności celnych wywozowych, przy czym należności te obejmują cła i inne opłaty związane z przywozem (wywozem) towarów. W sytuacjach określonych w dziale II Kodeksu celnego z 1997 r. dług celny zawsze powstaje z mocy prawa; w szczególności, dług celny powstaje z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 209 § 2 Kodeksu celnego). Skoro przyjęcie zgłoszenia celnego, z którym łączyć należy datę powstania długu celnego, miało miejsce przed akcesją Polski do Unii Europejskiej, to w rozpoznawanej sprawie - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - z mocy art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu celnego. Zdaniem Sądu orzekającego, użyte w art. 26 wymienionej ustawy - Przepisy wprowadzające..., sformułowanie "stosuje się przepisy dotychczasowe" oznacza, że do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed 1 maja 2004 r., poza przepisami materialnymi, mają zastosowanie także przepisy proceduralne obowiązujące przed akcesją do Unii Europejskiej. W związku z tym wykładnia art. 26 wskazanej ustawy - Przepisy wprowadzające... dokonana zarówno przez organ I instancji, jak i organ odwoławczy była prawidłowa. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem, że organ ten nieprawidłowo zastosował art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego na skutek dokonania błędnej wykładni powoływanego przepisu art. 26 ustawy. Należy podkreślić, że sporny przepis ma charakter formalnoprawny. Stosownie do treści art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wznawia postępowania. Określa zatem czynność, jaką organ może podjąć w danych okolicznościach faktycznych, od której zależy ewentualne dalsze prowadzenie postępowania celnego. Przepis ten nie tworzy uprawnień dla strony, których realizacji w postępowaniu mogłaby się ona domagać, a reguluje skierowany do organu zakaz podejmowania danej czynności procesowej po upływie trzech lat od daty zgłoszenia celnego. Analiza przepisów ustawy z 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) uzasadnia stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, gdyż przepis art. 262 zamieszczony w dziale I tytule IX Kodeksu celnego stanowi, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Przepisy Kodeksu celnego o postępowaniu celnym stanowią lex specialis w odniesieniu do norm działu IV Ordynacji podatkowej. Art. 2652 - zamieszczony także w dziale I tytułu IX Kodeksu celnego, a dodany ustawą z 10 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny (Dz.U. Nr 40, poz. 402), z mocą obowiązującą od 21 maja 1999 r., jest przepisem szczególnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji lub wznowienia postępowania i również wyłącza w zakresie w nim unormowanym - stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z 18 lutego 2005 r. sygn. akt GSK 1461/04, zbiór LEX nr 168008, wyrok NSA z 19 marca 2008 r. sygn. akt I GSK 698/07). Tym samym zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej należało uznać za chybiony. Przepis art.2652 Kodeksu celnego, jak wskazano wyżej określa więc negatywną przesłankę ograniczającą terminem możliwość wznowienia postępowania celnego. Termin ten jest wyznaczony precyzyjnie przez początek biegu terminu od dnia powstania długu celnego. Jak już wspomniano, dług celny to powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych (dług celny w przywozie) lub wywozowych (dług celny w wywozie) odnoszące się do towarów. W myśl art. 209 § 1 Kodeksu celnego, dług celny w przywozie powstaje w wypadku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym (pkt 1) i objęcia towaru podlegającego należnościom celnym procedurą odprawy czasowej, z częściowym zwolnieniem od cła. Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 209 § 2 Kodeksu celnego). Procedura przyjęcia zgłoszenia celnego i jego następstwa zostały określone w art. 65 § 1, 2 i 3 Kodeksu celnego, a z przepisu art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego wynika, że po przyjęciu zgłoszenia celnego, a zatem już po powstaniu długu celnego, organ celny na wniosek strony wydaje decyzję lub może także z urzędu wydać decyzję, w której w przypadku uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w całości lub w części rozstrzyga o: nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego (lit. a), określa kwotę wynikającą z długu celnego (lit. b), zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne niż określone w lit. a/ i b/ (lit. c). W rozpoznawanej sprawie zgłoszenie celne zostało przyjęte [...]r., a wniosek o wznowienie postępowania w sprawie tego zgłoszenia celnego został złożony [...]r. w związku z ujawnieniem nowych okoliczności wynikających z postanowienia o umorzeniu postępowania karnego z dnia [...]r. przez Prokuraturę Rejonową w C. Słusznie zatem przyjął organ I instancji, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony po upływie terminu określonego w art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego, którego początkowy bieg wyznacza data powstania długu celnego. Termin ten upłynął [...]r. czyli przed wejściem w życie ustawy z 19 marca 2004 r. Prawo celne. Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy Sąd – działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – skargę oddalił.