III SA/Gl 865/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości L. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści skargi pełnomocnik strony skarżącej powołując się na postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] r. sygn. akt [...] w przedmiocie ogłoszenia upadłości L. G. domagał się zwolnienia z wpisu sądowego. Żądanie to rozszerzone zostało na druku urzędowego formularza, gdzie w rubryce nr 4.1. wskazano, iż wniosek dotyczy zwolnienia z kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków. W uzasadnieniu powyższego podano, że upadły zakończył prowadzoną działalność gospodarczą. W chwili obecnej zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę za wynagrodzeniem rzędu 420,18 zł. I choć wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, to jednak nie jest w stanie wskazać jej majątku, albowiem podpisali umowę majątkową małżeńską. Ponieważ na ich utrzymaniu pozostaje córka, która kontynuuje naukę, wydatki związane z jej utrzymaniem oszacował na kwotę ok. 1.700,00 zł (vide: pismo z dnia [...] r.). Do wniosku dołączono m.in.: - sprawozdania z czynności syndyka wraz ze sprawozdaniami rachunkowymi, które zostały zatwierdzone przez sędziego komisarza (vide: postanowienie z dnia [...] r. sygn. akt [...]); - umowę majątkową małżeńską; - kserokopię legitymacji studenckiej córki; - zaświadczenie o dochodach skarżącego wraz z zeznaniem podatkowym PIT-37 za 2016 r. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie sytuacja finansowa żony L. G. mimo wystosowanego w tym przedmiocie wezwania do dnia dzisiejszego nie została podana. Wprawdzie w treści wniosku poinformowano, że między małżonkami ustanowiona została rozdzielność majątkowa, niemniej jednak za błędne uznać należało stanowisko jakoby ustanowienie rozdzielności majątkowej zwalniało żonę z pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego bądź uniemożliwiało uzyskanie dokumentów o sytuacji majątkowej żony, skoro instytucja ta w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się jak sama nazwa wskazuje do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Na małżonkach ciąży zatem obowiązek udzielania sobie wsparcia finansowego (także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych) niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego czy prowadzą, czy też nie wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt I FZ 313/13, Lex nr 1363511). W tym kontekście przedłożony wraz z wnioskiem materiał źródłowy uznano za niekompletny, bo skoro upadły pozostaje w związku małżeńskim i pozostaje na utrzymaniu swojej żony (albowiem jego wynagrodzenie wynosi 420,18 zł netto) to dochody żony i ponoszone wydatki kształtują jego sytuację materialną i bez wątpienia mają wpływ na dokonywaną ocenę, albowiem zasadność złożonego wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń jakie występują w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony z uwzględnieniem wysokości posiadanych środków pomniejszonych o dokonywane wydatki związane z koniecznym utrzymaniem. Ponieważ te nie zostały podane, poza wskazaniem kosztów utrzymania córki, brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Tym bardziej, że [...] r. ogłoszono upadłość L. G., co oznacza, że istnieje jeszcze masa upadłości, tj. majątek który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłaty zobowiązań. Ten jak wynika z dołączonych do wniosku dokumentów źródłowych oszacowano na 51.026,94 zł. Jednakże jego wartość w kolejnym roku z uwagi na dokonywaną wyprzedaż składników masy upadłości wzrosła do kwoty 52.666,25 zł (por.: sprawozdanie z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r.) przy wydatkach rzędu 26.798,47 zł. Twierdzenie jakoby powyższe nie było wystarczające na uiszczenie wpisu sądowego od skargi nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Realizacja celu postępowania upadłościowego nie korzysta bowiem z pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, do których zalicza się koszty sądowe. Obowiązek ich poniesienia wynika bowiem z treści art. 199 ustawy p.p.s.a. Natomiast art. 342 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2344 ze zm.) nie jest tu przepisem szczególnym, wyłączającym zastosowanie tej normy. Dlatego też brak jest podstaw aby uznać, że wierzytelności związane z postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Tym bardziej, że zgodnie z art. 342 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe do pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości zalicza się nie tylko koszty postępowania upadłościowego, ale i m.in. należności powstałe z czynności syndyka. A zatem w niniejszej sprawie, skoro Syndyk wniósł skargę, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie (tak postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt I GZ 740/15, Lex nr 1989756, z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 431/12, Lex nr 1239196 oraz z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 434/12, Lex nr 1239199). Twierdzenie jakoby posiadanych środków nie mógł rozdysponować na ten cel, nie mogło odnieść zamierzonego skutku zwłaszcza, że koszty związane z uczestnictwem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym zalicza się do planowanych wydatków ponoszonych przez syndyka masy upadłości. Jak wynika z dołączonego do wniosku materiału źródłowego te zostały uwzględnione w preliminarzu wydatków pod nr 12 (wpisy sądowe i administracyjne), jak również pod nr 16 (koszty nieprzewidziane) oraz pod nr 10 (wydatki syndyka) w łącznej kwocie 9.000,00 zł (vide: sprawozdanie finansowe syndyka masy upadłości). Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.