III SA/Gl 873/09

WyrokWSA w Gliwicach2009-10-13

Skład orzekający: Henryk Wach, Katarzyna Golat, Gabriela Jyż

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP, pomimo trudnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły sytuację majątkową skarżącego i nie stwierdziły wystąpienia przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek. Brak było podstaw do stwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia ani wystąpienia innych przesłanek fakultatywnego umorzenia określonych w przepisach prawa, co uniemożliwiało umorzenie należności.
Stan faktyczny
Skarżący J. P. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP z powodu trudnej sytuacji majątkowej. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, wskazując na brak całkowitej nieściągalności należności i uzyskiwanie przez skarżącego dochodów z działalności gospodarczej. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa ZUS. Skarżący zaskarżył decyzję Prezesa ZUS, zarzucając błędy w ocenie dowodów i logicznym wnioskowaniu, podnosząc m.in. problemy zdrowotne i finansowe.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędzia WSA Gabriela Jyż, Protokolant sekr. sąd. Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi J. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się Ordynacji podatkowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy skierowaną do skarżącego J. P. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...]. Decyzją pierwszoinstancyjną Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek, z tytułu: - składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 1999 r. do listopada 2008 r. w kwocie [...] zł (składki w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę na dzień [...] stycznia 2009 r. w wysokości [...] zł), - składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 1999 r. do listopada 2008 r. w kwocie [...] zł (składki w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę na dzień [...] stycznia 2009 r. w wysokości [...] zł), - składek na Fundusz Pracy i FGŚP za okres od grudnia 1999 r. do listopada 2008 r. marzec 2001 r. w wysokości [...] (składki w kwocie [...] zł oraz odsetki za zwłokę na dzień [...] stycznia 2009 r. w wysokości [...] zł). Decyzja została wydana w oparciu o art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą. Okoliczności sprawy - według posiadanych przez Sąd akt - przedstawiały się następująco. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2009 r. skarżący wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie wskazanych wyżej należności, wskazując na swoją trudną sytuację majątkową. Wskazał, że zaprzestał płacenia składek w 2000 r., ponieważ zbyt małe zarobki oraz konieczność opłacania rat za samochód nie pozwalały ma na ich uiszczanie. O jego złej sytuacji świadczy okoliczność braku pieniędzy na jedzenie. Wskazał ponadto, że kiedy zaczął już zarabiać "bał się ujawniać." Od jesieni 1993 r. zamieszkał w W., kiedy rozpadło się jego małżeństwo. Skarżący powołała się również na bieżące opłacanie składek (tj. za grudzień 2008 r.) Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. [...] odmówiono skarżącemu umorzenia składek we wskazanej wyżej wysokości. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył odnośne przepisy ustawy oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), tj. § 3 ust. 1 tego aktu. Wskazano, iż sytuacja skarżącego rozpatrywana na dzień orzekania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie daje podstaw do uznania, iż wobec skarżącego istnieje przesłanka całkowitej nieściągalności przedmiotowych nalezności, co w myśl dyspozycji art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest zasadniczym warunkiem ewentualnego umorzenia zadłużenia. Zaznaczono, iż podstawowym elementem oceny było ustalenie faktu uzyskiwania przez skarżącego dochodów finansowych z prowadzonej działalności gospodarczej. Pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymując dotychczasowe twierdzenia odnośnie ciężkiej sytuacji majątkowej. Zaznaczył, iż nie posiada majątku, który mógłby zaspokoić zadłużenie składkowe. W kolejnym piśmie wyjaśniającym z dnia [...] maja 2009 r. zaznaczył ponadto, iż uzyskiwane dochody zaledwie wystarczają na opłacenie bieżących składek oraz zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych swoich oraz żony. W wyniku przeprowadzonego postępowania na okoliczność wniesionego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ stwierdził, że działalność gospodarcza w zakresie usług transportowych prowadzona jest nadal przez skarżącego, z zaświadczenia z Urzędu Skarbowego w C. wniósł, iż w latach 2000-2001 działalność przynosiła straty. Zaznaczył przy tym, że brak jest natomiast informacji o przychodach za kolejne lata 2002-2007. Rok 2008 przyniósł skarżącemu dochód w wysokości ponad [...] zł. Dalej organ wspomniał, że z książki przychodów i rozchodów za pierwsze miesiące 2009 r. wynika, iż w lutym i marcu skarżący poniósł jedynie koszty prowadzenia działalności. Organ podniósł również, że na przestrzeni 9 lat skarżący nie zgłaszał do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych problemów w prowadzeniu firmy, nie starał się również o udzielenie jakiejkolwiek ulg w spłacie powstającego zadłużenia, co powodowało narastanie zaległości. Dodał, że co prawda z żoną od roku 2000 skarżący ma ustanowioną rozdzielność majątkową i nie wskazał żadnych źródeł jej dochodu, jednakże z wniosku o ponowne rozpatrzenie kwestii umorzenia wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Organ w motywach decyzji wskazał ponadto, że w okresie od grudnia 1999 r. do listopada 2008 r. skarżący nie odprowadzał należnych składek na ubezpieczenia społeczne, przez co złamał podstawowy obowiązek jaki spoczywa na płatniku składek, bez względu na jakość funkcjonowania jego firmy. Wobec uznania, że ustalenia faktyczne odpowiadają ustaleniom organu pierwszej instancji oraz podzieleniem poglądu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że powyższe ustalenia nie wyczerpują przesłanek pozwalających organowi na umorzenie zaległości, decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną w imieniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzja pierwszoinstancyjna została utrzymana w mocy. Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została zaskarżona skargą z dnia [...] lipca 2009 r., w której zarzucono przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów oraz błędy, zwłaszcza w zakresie logicznego wnioskowania. Skarżący wskazał, że w drugiej połowie 1999 r., zmuszony trudną sytuacją finansową i rodzinną wyprowadził się do W. Zamieszkał u kolegi, a na skromne utrzymanie zarabiał rozwożąc ulotki i gazetki reklamowe. Dalej podniósł, że w okresie od stycznia 1999 r. do listopada 2008 r. nie był w stanie pracować z powodu głębokiej depresji, wywołanej brakiem stałych zleceń, kłopotami finansowymi i rodzinnymi. Wskazał, że nie chodził do lekarzy, bo nie stać go było na wykupienie leków. Nie korzystał ze zwolnień lekarskich, a więc nie obciążał budżetu ZUS-u. Podkreślił, że pracował uczciwie, ale dochody były niewielkie. Gdy sytuacja zaczęła się stabilizować, skradziono samochód, co spowodowało konieczność kupna drugiego. Został on zakupiony na kredyt. Skarżący podniósł, że ze względu na konieczność wykorzystania samochodu do pracy (polegającej na świadczeniu usług transportowych na rzecz agencji filmowej przy produkcji filmu) w sytuacji, gdy musiał wybierać, co w pierwszej kolejności opłacić: składki na ZUS, czy ratę kredytu, wybrał na rzecz rat kredytu. Skarżący wspomniał również, że obowiązuje go ustrój rozdzielczości majątkowej z żoną i razem z nią nie mieszka, gdyż przebywa ona w R. W związku z powyższym stwierdził, że egzekucja należności jest niecelowa, gdyż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Tym samym – w ocenie skarżącego - wyczerpane zostały przesłanki art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Odnosząc się z kolei do powoływanej w zaskarżonej decyzji wysokości wypracowanego przez skarżącego w 2008 r. dochodu w wysokości [...] zł skarżący zaznaczył, że był on wynikiem rekordowym i został przeznaczony przede wszystkim na pokrycie strat z lat ubiegłych. Zwrócił również uwagę, że dochód ten w skali miesiąca daje kwotę około [...] zł. Kwota ta musi wystarczyć na opłacenie co miesiąc czynszu mieszkalnego, opłat związanych z jego użytkowaniem, na zakup składek ZUS, a biorąc pod uwagę wysokość zarobków w stolicy, nie jest kwota wygórowana, która pozwalałaby na uregulowanie zaległych składek. Skarżący podkreślił dalej, że w jego ocenie nie dysponuje on majątkiem pozwalającym na spłacenie zaległości, w związku z czym ZUS powinien przychylić się do wniosku i pomóc mu poprzez rozłożenie zobowiązania na raty. Zaznaczył jednocześnie, że bieżące zarobki nie pozwalają mu na ponoszenie dodatkowych kosztów ponad kwotę przekraczającą [...] zł miesięcznie. Wspomniał, że gdyby ZUS umorzył same odsetki naliczone od zaistniałych zobowiązań, pozostała kwota byłaby bardziej realna do zapłaty, a okres ratalnej spłaty stałby się nieporównywalnie krótszy. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] sierpnia 2009 r. organ, wnosząc o jej oddalenie wywodził, że zarzuty skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie. Podkreślił, że zobowiązany nadal prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą uzyskując z niej dochód, co rokuje możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości. Jednocześnie nie wykazał okoliczności uzasadniających aby opłacenie należności z tytułu składek naraziło jego i jego rodzinę na niezaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Powołanie się zobowiązanego na depresję na którą cierpiał w okresie od 1999 do 2008 roku nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym sprawy. W skardze zobowiązany podnosi istnienie aktualnej możliwości spłaty w wysokości ok. [...] złotych miesięcznej co dodatkowo – zdaniem organu - sugeruje, iż nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności. Dodatkowo Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że w myśl przepisów art. 66 i nast. ustawy ZUS jest państwową jednostką organizacyjną, którego najważniejszym zadaniem realizacja przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych, zarządzanie nimi oraz wypłata świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Ze względu na powyższe Zakład musi uwzględnić nie tylko słuszny interes ubezpieczonego, ale także interes społeczny rozumiany jako prawa wszystkich ubezpieczonych, którzy płacą regularnie składki i którzy nie powinni ponosić konsekwencji braku zapobiegliwości płatników nie wywiązujących się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m. in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest wykonywana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako P.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa materialnego, ani przepisów postępowania, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Jeżeli chodzi o prawną podstawę zaskarżonej decyzji, to należy wskazać, że przepis art. 28 ustawy dopuszcza możliwość umarzania składek przez ZUS w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem art. 28 ust. 3a ustawy. Całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności, przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 ustawy). Zgodnie z art. 28 ust. 3 a ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Z kolei art. 30 ustawy wyłącza zastosowanie jej art. 28 ustawy w stosunku do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. W stosunku do tego rodzaju składek nie jest dopuszczalne ich umorzenie. Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej w skrócie rozporządzeniem wykonawczym, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że przepis art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Charakter decyzji uznaniowej wskazuje, że sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06, LEX nr 328895). Ustawodawca, używając w powołanych przepisach zarówno ustawy, jak i rozporządzenia zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla wnioskodawcy sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. Uznanie administracyjne nie wyraża się zatem w dowolności oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek nawet w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności lub okoliczności wskazanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Zasada załatwiania spraw przy uwzględnieniu interesu społecznego, o której mowa w art. 7 k.p.a., nie ma zastosowania do umorzenia należności ZUS w sytuacjach, w których nie występuje całkowita nieściągalność składek w świetle art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wówczas mamy do czynienia z tzw. decyzją związaną w przedmiocie odmowy umorzenia należności ZUS, nie zaś z decyzją wydaną w ramach uznania administracyjnego w przedmiocie umorzenia należności, gdyż wydanie takiej decyzji, jako naruszającej prawo materialne, nie wchodzi w grę. Kwestia uznania administracyjnego byłaby aktualna dopiero wówczas, gdyby w sprawie została ustalona całkowita nieściągalność należności ZUS wobec skarżącego, w rozumieniu art. 28 ust. 2, w związku z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tak NSA w wyroku z dnia 13 maja 2009 r., II GSK 914/08, CBOSA). W ocenie Sądu organ prawidłowo argumentował, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji, w stosunku do skarżącego nie wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od zasady ponoszenia ciężarów publicznych, zarówno mieszczące się w pojęciu całkowitej nieściągalności, jak i wynikające z § 3 ust. 1 pkt 1, pkt 2 oraz pkt 3 rozporządzenia wykonawczego. Jeśli chodzi o przesłanki ustawowe, to przesądzone zostało że nie wystąpiły okoliczności w nich wskazane, tj. śmierć dłużnika, oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości, zaprzestanie prowadzenia działalności, próba zaspokojenia przedmiotowych należności w postępowaniu likwidacyjnym. Ze względna prowadzenie przez skarżącego działalności gospodarczej i uzyskiwanie dochodów, które pozwalają mu na zapewnienie potrzeb życiowych, z materiału dowodowego nie można wywodzić, by wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, czy też, że jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Reasumując uprawnione jest zatem twierdzenie, że nie wystąpiła żadna z zamkniętego katalogu przesłanek opisujących stanu faktyczne wchodzące w zakres całkowitej nieściągalności, wskazanych w art. 28 ust. 3 ustawy. Pozostaje zatem do przeanalizowania, czy organ rozważył możliwość umorzenia składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W związku z tym przywołując zawarte w rozporządzeniu wykonawczym pozytywne przesłanki fakultatywnego umorzenia należności pomimo niewystąpienia całkowitej nieściągalności, należy zauważyć, że z uwagi na możliwość rozłożenia przedmiotowych zaległości na raty (którą przewiduje i akceptuje sam skarżący wskazując, w jakiej wysokości może ponosić miesięczny ciężar rat) słusznie organ stanął na stanowisku, że nie zachodzi sytuacja, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego). Należy również wskazać, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika, by wystąpiły szczególne okoliczności wyszczególnione w dwóch kolejnych punktach § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego). Słusznie organ nie uznał za zasadne przyznania, że skarżący poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, czy też że wystąpiła przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia wykonawczego). W sprawach o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek niewątpliwie interesem społecznym jest stan finansów ubezpieczeń społecznych, od którego to stanu zależą świadczenia wypłacane obywatelom przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Należy w tym miejscu zastrzec, iż sformułowana w art. 7 Kpa zasada załatwiania spraw przy uwzględnieniu interesu społecznego nie stanowi samoistnej podstawy umorzenia należności wobec ZUS i nie prowadzi do umorzenia należności w sytuacjach nie przewidzianych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd oparł rozstrzygnięcie na braku podstaw do uwzględnienia zarzutu, iż wadliwie oceniona została przez organy sytuacja wnioskodawcy. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego), jak i prawa materialnego. Brak istnienia przesłanek zawartych w ustawie oraz w ww. rozporządzeniu uniemożliwiał umorzenie należności. W zaskarżonej decyzji powołano okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego, a więc związanych z przesłankami umorzenia. Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Jedynie ustalenie, że zaskarżony akt zostanie wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować jego uchyleniem przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Nadto Sąd uchyli zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi kwalifikowane naruszenie prawa o jakim mowa w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Niestwierdzenie powyższych uchybień uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a., wobec czego orzeczono jak na wstępie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło