III SA/Gl 880/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Protokolant Specjalista Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi R.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 16 września 2024 r. nr SKO.VIII/422/166/2024 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 16 września 2024r., nr SKO.VIII/422/166/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: organ odwoławczy, SKO, Kolegium) po rozpatrzeniu odwołania R. D. (dalej: strona, skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta B. (dalej: Prezydent, organ I instancji) z dnia 26 kwietnia 2024r. nr [...] w przedmiocie: odmowy zwrotu prawa jazdy ( kat. B, [...]), utrzymało w mocy ww. decyzję. Zaskarżona decyzja SKO została wydana na podstawie art. 17, 18, 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018r. poz. 570), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 775). Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Starosta B. decyzją z dnia 15 lutego 2016 r.  nr [...] na wniosek Prokuratury Rejonowej [...] w B. z powodu zaistnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego, posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. B skierował go do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradnia dla Kierowców w S. na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał m.in. wówczas obowiązujący art 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami. Z powodu nieprzedstawienia w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego, została wydana prawomocna decyzja z dnia 20 lipca 2016r. nr [...] przez Starostę B., o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy . Wspomniane wyżej decyzje o skierowaniu na badania lekarskie i o zatrzymaniu prawa jazdy były wysyłane na ówczesny adres strony. Kolegium już wcześniej rozpatrywało prawidłowość doręczenia korespondencji z postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie, gdyż strona po zapoznaniu się z jej treścią w organie I instancji i otrzymaniu kopii, wniosła od niej odwołanie. Jednak SKO postanowieniem z dnia 2 lipca 2020r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Strona nie oddała wówczas dokumentu zatrzymanego prawa jazdy i nadal korzystała z prawa jazdy, lecz w 2019 r. popełniła wykroczenie, w efekcie którego najpierw pokwitowaniem nr [...] wydanym w dniu 1 maja 2019 r. Policja zatrzymała dokument uprawniającego do kierowania pojazdem przez stronę, a potem Sąd Rejonowy w B. orzeczeniem z dnia 10 marca 2020r. o sygn. akt [...] orzekł o uchyleniu środka w postaci zatrzymania prawo jazdy nr [...]. Następnie Sąd Okręgowy w B. [...] Wydział Karny Odwoławczy wyrokiem sygn. akt [...] z dnia 29 marca 2021 r. ostatecznie zmniejszył skarżącemu karę grzywny oraz uchylił rozstrzygnięcie wyroku w kwestii dotyczącej orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów, natomiast w pozostałym zakresie wyrok został utrzymany. Powyższe postępowanie nie stanowiło powodu odmowy wydania prawa jazdy. Przyczyną dotyczącą postępowania było nieprzedstawienie przez stronę pozytywnego orzeczenia lekarskiego. Z kolei wnioskiem z dnia 18 stycznia 2024r. strona zwróciła się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. B. Decyzją z dnia 15 lutego 2024r. nr [...] organ I instancji odmówił realizacji wniosku strony i wydania prawa jazdy. W uzasadnieniu wskazał, iż w aktach kierowcy znajduje się prawomocna decyzja z dnia 20 lipca 2016 r. nr [...] wydana przez Starostę B., o zatrzymaniu prawa jazdy z powodu nie przedstawienia w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego. Organ wskazał, że strona była skierowana na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. na badania lekarskie z powodu zaistnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy (na podstawie decyzji Starosty B. z dnia 15 lutego 2016r. nr [...]). W dniu 7 marca 2024r. organ I instancji dołączył do akt sprawy pismo strony z dnia 26 lutego 2026r., w którym zarzuciła, iż nie są jej znane decyzje, na które powołuje się obecnie organ pierwszej instancji. Jej zdaniem zasadne jest orzeczenie Sądu z dnia 10 marca 2020r. o sygn. [...] Decyzją z dnia 26 marca 2024r. nr [...], Kolegium uchyliło ww. decyzję organu I instancji z 15 lutego 2024r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność wyjaśnienia sprawy w szerszym rozmiarze, obejmującym doprecyzowanie przedmiotu sprawy, gdyż nie zgadzały się numeracje dokumentów i nie wyjaśniono też znaczenia dla sprawy wyroku sądowego powołanego przez stronę w odwołaniu.  Decyzją z dnia 26 kwietnia 2024r. nr [...] organ I instancji ponownie odmówił stronie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w 2016r. została wydana decyzja o skierowaniu strony na badania lekarskie, zainicjowana powiadomieniem Prokuratora Rejonowego w B. Wówczas właściwy do wydania decyzji był Starosta B., z uwagi na ówczesne miejsce zameldowania strony. Starosta B. zawarł w tej decyzji błąd w oznaczeniu numeru prawa jazdy strony. Natomiast przed sądami karnymi obu instancji w B. toczyło się postępowanie w sprawie o wykroczenie, zatem w innej kwestii niż przedmiotowe postępowanie. W przedmiotowej sprawie strona nie przedstawiła pozytywnego orzeczenia lekarskiego i z tego powodu zatrzymano jej prawo jazdy i odmówiono jego zwrotu. Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji z dnia 26 kwietnia 2024r. Wyraziła w nim swoje niezadowolenie z decyzji i powołała fakt prowadzonego postępowania przed Sądem Rejonowym w 2019r. Wniosła także o udział niezrzeszonego partyjnie, politycznie i religijnie adwokata, prokuratora i sędziego. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2024r. Kolegium zleciło organowi I instancji uzupełnienie materiałów sprawy o wyjaśnienie czy zastosowano wobec strony zapowiadane w piśmie Prokuratora Rejonowego ubezwłasnowolnienie oraz wyjaśnienie ówczesnego (w 2016r.) adresy strony i prawidłowości doręczenia korespondencji postępowania w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Pismem z dnia 14 sierpnia 2024r. organ I instancji, po konsultacji z Prokuraturą Rejonową w B. ustalił, iż nie toczyło się sądowe postępowanie w przedmiocie ubezwłasnowolnienia strony. Wskazał także, iż strona osobiście odebrała kopię decyzji z dnia 15 lutego 2016r. o skierowaniu na badania lekarskie w dniu 13 marca 2020r. i wniosła od niej odwołanie, które nie zostało rozpatrzone przez Kolegium. Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania i zakończyło postępowanie odwoławcze na tym etapie. Ponadto organ I instancji dołączył do akt sprawy postanowienie Starosty B. z dnia 6 maja 2024r. nr [...] o sprostowaniu błędu pisarskiego w decyzji Starosty B. z dnia 15 lutego 2016r. poprzez wpisanie prawidłowego numeru prawa jazdy. W konsekwencji SKO wydało zaskarżoną i opisaną na wstępie decyzję z 16 września 2025r. W jej uzasadnieniu Kolegium wskazało m.in., że strona zapoznała się z treścią decyzji Starosty B. z dnia 15 lutego 2016r. w przedmiocie skierowania strony na badania lekarskie odbierając w 2020 r. jej kopię jednakże badań tych dotąd nie wykonała. SKO wskazało, że z ówcześnie obowiązującej treści przepisów regulujących kwestię skierowania na badania i skutków braku realizacji tego skierowania wynikało: "art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami - badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia." Zgodnie zaś z przepisem art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy, organ wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Z przedstawionych unormowań prawnych nie wynika wprost, jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są wystarczające, by skierować go na badanie. Mowa jest w nich bowiem tylko, by były one uzasadnione i poważne. Są to pojęcia o nieostrym zakresie znaczeniowym, zatem wymagające ustalenia na tle okoliczności konkretnej sprawy. Zdaniem Kolegium wskazany przepis będzie miał zastosowanie jeśli nastąpi powzięcie przez uprawniony organ administracyjny informacji powodujących uzasadnioną wątpliwość w kontekście medycznym, co do stanu zdrowia w zakresie zdolności organizmu kierowcy do kierowania pojazde, tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. SKO podkreśliło, iż jest to dopiero skierowanie na badania, nie przesądzające o utracie zdolności do kierowania pojazdem, a ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawione zostało uprawnionemu lekarzowi, który wyjaśni istniejące w tym przedmiocie wątpliwości. Kolegium wskazało, że to w konsekwencji braku przedstawienia badań, Starosta B. wydał decyzję z dnia 20 lipca 2016. nr [...] o zatrzymaniu prawa jazdy stronie. Nadto zdaniem SKO decyzja wydawana na podstawie ówcześnie obowiązującego art. 102 ust. 1 u.k.p. w sprawie zatrzymania prawa jazdy należy do tzw. decyzji związanych, przy wydawaniu których - w razie ziszczenia się odpowiednich przesłanek - organ nie ma jakiegokolwiek luzu decyzyjnego. Ponadto przepis art. 101 u.k.p., wprowadzając ustawowe terminy wykonania obowiązków przez kierowców, nie przewiduje ich przedłużania czy usprawiedliwiania ich przekroczenia. Zatrzymanie prawa jazdy, jako instrument prewencyjny, jest efektem jedynie braku weryfikacji zastrzeżeń co do stanu zdrowia, stwierdzonych w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją o skierowaniu na badania lekarskie. Sytuacja, gdy z różnych powodów skierowany nie ma możliwości poddania się badaniom, a w sytuacji izolacji również możliwości korzystania z uprawnień do kierowania, nie uzasadnia odstąpienia od wydania decyzji o zatrzymaniu, uzasadnianego poprzez wskazanie, że uprawniony z prawa jazdy i tak nie korzysta. Organy administracji właściwe w sprawie nie mają instrumentów monitorowania miejsca pobytu i zmian w sytuacji faktycznej kierowców, nie jest zatem możliwe nałożenie na niego obowiązku nadzorowania stanu faktycznego i uruchamiania postępowania w zależności od tego, czy strona uzyskała możliwość wykonania badań. W ocenie SKO z tych samych powodów nadal nie ma podstawy do zwrotu zatrzymanego prawo jazdy ponieważ do chwili obecnej skierowanie na badania nie zostało przez stronę zrealizowane. Skarżący 20 września 2024r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej w sprawie zatrzymania prawa jazdy z 16 września 2024r., nr SKO.VIII/422/166/2024. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił błąd formalny, a pismem z 27 września 2024r. domagał się odszkodowania za ponoszone straty. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi uznając podniesione zarzuty za nie mające wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. SKO podtrzymało zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) - dalej także: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, a ponadto nie narusza przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest ocena legalności zaskarżonej decyzji SKO z 16 września 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w sprawie zatrzymania stronie prawa jazdy wobec nieprzedstawienia orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 1210, dalej powoływana jako ustawa). Zgodnie z tym przepisem, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1. Ustawy. Termin do przedstawienia orzeczenia lekarskiego wynosi 1 miesiąc od doręczenia zobowiązanemu informacji o obowiązku poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, o czym stanowi art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy. Z cytowanych przepisów wynika, że decyzja starosty ma charakter związany, na co wskazuje użycie sformułowania "starosta wydaje decyzję", a nie "może wydać". Decyzja organu I instancji w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy została wydana. Skoro skarżący takiego orzeczenia w wyznaczonym terminie nie przedstawił, to zasadnie organy obu instancji uznały, że ziściły się przesłanki do wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Decyzja SKO z 15 lutego 2016 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie jako ostateczna w postępowaniu administracyjnym podlegała wykonaniu w ww. terminie niezależnie od jej dalszej sądowej kontroli. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu za trafne należy uznać stanowisko organów I i II instancji, że w sprawie zaistniała podstawa do wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy czyli odmowy jego wydania. Decyzja organu I instancji z dnia 15 lutego 2016r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. na badania lekarskie z powodu zaistnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy nie została do chwili obecnej wykonana. Zatem z powodu nieprzedstawienia w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego, została wydana prawomocna decyzja z dnia 20 lipca 2016r. nr [...] wydana przez Starostę B., o zatrzymaniu prawa jazdy . Skoro skarżący takiego orzeczenia w tym terminie nie przedstawił, to zasadnie organy obu instancji uznały, że ziściły się przesłanki do wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Zdaniem Sądu skoro skarżący nie poddał się wymaganym badaniom lekarskim to zasadna była odmowa zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Nieuzasadnione okazały się zatem podniesione przez skarżącego w skardze z 20 września 2024 r. zarzuty. Uzasadnienie rozstrzygnięcia zawiera konieczne elementy, o których mowa wart. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.