III SA/Gl 890/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego postanawia: 1. zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę [...] ([...]) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą w przedmiotowej sprawie, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z wypełnionego urzędowego formularza PPF wynika, że wniosek ten obejmował żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że sprawa jest skomplikowana, wymaga specjalistycznej wiedzy i doświadczenia. Jednak jego aktualny stan finansowy nie pozwala mu na poniesienie kosztów postępowania. Jedynym źródłem dochodu wnioskodawcy są kwoty pieniężne, które uzyskuje na podstawie umowy zlecenia. Z jego oświadczenia wynika, że jego dochód brutto osiągnięty z tego tytułu w [...] r. zamknął się w kwocie [...] zł. Z oświadczenia skarżącego wynika, że mieszka on razem ze swoimi rodzicami oraz, że jest po rozwodzie. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, ani ruchomego, ani nieruchomego. Nie posiada on również żadnych zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych, ani żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę [...] Euro. Strona posiada jednak samochód osobowy marki [...] (rok produkcji – [...]). W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłał: informację o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku [...]; odpis umowy zlecenia nr [...] z dnia [...] r. i zaświadczenie o wynagrodzeniach osiągniętych w [...] r. (strona zatrudniona jest w [...]); wyciągi z rachunków bankowych (za okres od [...] r. do [...] r.); odpis wyroku rozwodowego z dnia [...] r. (wynika z niego, że małżeństwo skarżącego zostało rozwiązane w [...] r., a na stronę nałożony został obowiązek płacenia alimentów na małoletnią córkę w kwocie [...] zł). Jednocześnie skarżący dołączył do akt sprawy potwierdzenia zameldowania na pobyt stały pod wskazanym przez niego adresem zamieszkania. Z dokumentu tego wynika, że pod adresem zamieszkania skarżącego mieszkają jego rodzice K. i Z. P. oraz J. P. Skarżący wyjaśnił w toku dalszego postępowania, że rodzice pozwalają mu korzystać z pokoju, jak również z kuchni i łazienki, co pozwala mu "jakoś egzystować" i nie niesie ze sobą żadnych wydatków, ponieważ strona generalnie korzysta z produktów zgromadzonych przez rodziców. Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Postanowienie to zostało zaskarżone sprzeciwem. W sprzeciwie skarżący podniósł, że w swoim przekonaniu zrobił w tej sprawie wszystko co mógł. Podkreślił, że nie ma on wiedzy na temat wysokości dochodów rodziców i siostry ani żadnego wpływu na zachowania tych osób, gdyż nie utrzymuje z nimi kontaktów, ponieważ pozostaje z nimi w konflikcie. Postanowieniem z dnia 28 września 2012 r. Sąd odmówił przyznania stronie prawa pomocy. Postanowienie to zostało zaskarżone zażaleniem skarżącego. W jego wyniku Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 listopada 2012 r. uchylił zaskarżone postanowienie przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu na postanowienie referendarza, który nie został odrzucony, postanowienie to traci moc a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku K. P., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli na zasadzie art. 245 § 2 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, adwokata lub doradcy podatkowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania niezbędnego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu przywołać normę zawartą w art. 190 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., która stanowi, ze sąd, któremu sprawa została przekazana jest związany wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd rozpoznający zażalenie uznał, że skarżący złożył komplet dokumentów potrzebnych do rozpoznania wniosku, zarazem pozostawiając ocenę przesłanych danych Sądowi pierwszej instancji. Wobec powyższego na podstawie analizy przedłożonych Sądowi pierwszej instancji informacji uznać należy, że skarżący osiągnął w roku ubiegłym przychód w kwocie [...] zł brutto nie ponosząc zarazem żadnych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania. Jedyne udokumentowane wydatki (w kwocie [...] zł miesięcznie) związane są z alimentami na rzecz małoletniej córki. Jednocześnie osiągnięty przychód związany jest z umowami zlecenia a więc stanowi źródło niestałe i niestabilne. Zatem uiszczenie pełnych kosztów postępowania naraziłoby skarżącego na poważny uszczerbek finansowy. Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżący jest w stanie uiścić w każdej z zarejestrowanych spraw opłatę rzędu [...] złotych stanowiącą zarazem minimalny wpis wymagany w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Mając ustawową możliwość wyboru Sąd nie przyznał natomiast skarżącemu pełnomocnika w postaci doradcy podatkowego, gdyż skarżący – nie mając na tym etapie postępowania obowiązku ustanowienia takiego pełnomocnika – byłby w stanie ze swoich oszczędności pokryć koszty pojedynczego doradcy podatkowego. Mając powyższe na uwadze, Sad postanowił jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.