III SA/Gl 894/14

WyrokWSA w Gliwicach2014-11-05

Skład orzekający: Barbara Orzepowska-Kyć, Krzysztof Kandut, Marzanna Sałuda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy otrzymanie przez podatnika kwoty w złotówkach, będącej wynikiem omyłkowego przewalutowania przez bank wpłaty w walucie euro dokonanej przez kontrahenta na poczet przyszłej dostawy towarów, stanowi zaliczkę podlegającą opodatkowaniu VAT, jeśli strony ustaliły płatność w euro i kwota ta nie mogła być wykorzystana na poczet dostawy z powodu błędnego przewalutowania i trwającej reklamacji bankowej?
Ratio decidendi
Otrzymanie przez podatnika kwoty w złotówkach, będącej wynikiem omyłkowego przewalutowania przez bank wpłaty w walucie euro dokonanej przez kontrahenta na poczet przyszłej dostawy towarów, nie stanowi zaliczki podlegającej opodatkowaniu VAT, jeśli strony ustaliły płatność w euro, a kwota ta nie mogła być wykorzystana na poczet dostawy z powodu błędnego przewalutowania i trwającej reklamacji bankowej. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania płatności, która faktycznie może być powiązana z konkretną dostawą towarów lub usługą, a nie z kwotą, która z powodu błędów technicznych lub proceduralnych nie może zostać wykorzystana zgodnie z pierwotnymi ustaleniami stron.
Stan faktyczny
Spółka otrzymała od kontrahenta zamówienie na koks, z ustaloną ceną w EUR i warunkiem przedpłaty w EUR. Kontrahent omyłkowo przelał środki w EUR na rachunek Spółki w PLN, co spowodowało automatyczne przewalutowanie. Z powodu trwającej reklamacji bankowej, kwota ta pozostała na rachunku Spółki w PLN. Kontrahent dokonał kolejnego przelewu w EUR, który został przekazany dostawcy Spółki. Spółka uznała, że pierwotna wpłata w PLN nie stanowi zaliczki, ponieważ nie odzwierciedlała ustalonej transakcji w EUR i nie mogła być wykorzystana. Organ podatkowy uznał wpłatę za zaliczkę podlegającą opodatkowaniu VAT.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej Ministra Finansów, stwierdzenie, że interpretacja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądzenie od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant specjalista Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. Sp. k. w R. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; 2. stwierdza, iż zaskarżona interpretacja indywidualna nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając z upoważnienia Ministra Finansów 17 marca 2014 r. wydał "A" Spółce z o.o. Spółce Komandytowej indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego nr [...] , w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie rozpoznania zaliczki i określenia powstania obowiązku podatkowego stwierdzając, że stanowisko Spółki jest nieprawidłowe. W złożonym wniosku z [...]r., o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego Spółka przedstawiła następujący zaistniały stan faktyczny: Wnioskodawca jest zarejestrowanym i czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej prowadzi hurtową sprzedaż koksu. W dniu [...]r. Spółka otrzymała od kontrahenta, z którym pozostaje w stałych stosunkach gospodarczych zamówienie na zakup 1060 Mg koksu sortymentu groszek 10-25 mm w cenie [...]EUR netto za 1 Mg koksu oraz 550 Mg na zakup koksu sortymentu orzech 20-40 mm w cenie 150 EUR netto za 1 Mg koksu. Zamówienie zostało potwierdzone w dniu [...]r. przez wnioskodawcę. Strony ustaliły, iż kontrahent wnioskodawcy dokona przedpłaty całości ceny sprzedaży w walucie EUR na rachunek walutowy wnioskodawcy celem umożliwienia wnioskodawcy zakupu koksu u swojego dostawcy. [...]r. kontrahent wnioskodawcy dokonał przelewu kwoty [...]EUR na rachunek bankowy wnioskodawcy. Omyłkowo zamiast rachunku walutowego wnioskodawcy kontrahent podał rachunek prowadzony w PLN. Bank dokonał automatycznego przeliczenia kwoty EUR na PLN według kursu obowiązującego w banku na dzień przelewu. Ponieważ transakcja odbywała się w ramach tego samego banku, zarówno wnioskodawca jak i kontrahent niezwłocznie złożyli w banku reklamację wraz z wnioskiem bądź o prawidłowe przekazanie całej kwoty w EUR na rachunek bankowy wnioskodawcy, bądź też o zwrot na rachunek bankowy kontrahenta. Ponieważ bank nie zajął stanowiska niezwłocznie, w związku z koniecznością zakupu przez wnioskodawcę koksu u swojego dostawcy, kontrahent wnioskodawcy dokonał kolejnego przelewu [...]r. na kwotę [...]EUR, które to środki zostały niezwłocznie przekazane dostawcy wnioskodawcy na poczet zakupu koksu dla kontrahenta. W dniu [...]r. wnioskodawca wystawił swojemu kontrahentowi fakturę VAT na otrzymaną zaliczkę/przedpłatę w kwocie [...]EUR, a [...]r. dostawca wnioskodawcy wystawił fakturę VAT na otrzymaną zaliczkę/przedpłatę (ze wskazaniem [...]r. jako daty otrzymania zaliczki/przedpłaty. Do dnia złożenia niniejszego wniosku na rachunku bankowym wnioskodawcy prowadzonym w PLN pozostaje przewalutowana na złote kwota [...]PLN stanowiąca równowartość [...]EUR, gdyż do dnia dzisiejszego bank nie rozpoznał złożonych reklamacji i nie podjął decyzji co do prawidłowego zaksięgowania przelewu na rachunku w EUR bądź zwrotu całej kwoty w EUR na rachunek kontrahenta wnioskodawcy. Wnioskodawca i jego kontrahent ustalili, iż do czasu rozpoznania reklamacji przez bank, kwota ta będzie pozostawać na rachunku wnioskodawcy prowadzonym w PLN celem uniknięcia sytuacji, w której bank odmówi uznania reklamacji w związku z przelaniem tych środków na inny rachunek bankowy. W związku z powyższym zadano następujące pytanie: "Czy wnioskodawca zobowiązany jest do wystawienia faktury VAT zaliczkowej zgodnie z art. 19 ust. 11 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054, ze zm., zwanej dalej ustawą VAT) na kwotę otrzymaną w dniu 27 listopada 2013 r. (pierwszy przelew) w sytuacji, gdy otrzymana kwota nie odzwierciedla żadnego stosunku prawnego pomiędzy wnioskodawcą a kontrahentem?" Przedstawiając swoje stanowisko w sprawie Spółka wskazała, że w jej ocenie otrzymane [...]r. środki, które zostały przekazane przez kontrahenta z jego rachunku prowadzonego w EUR na rachunek wnioskodawcy w PLN, a następnie objęte reklamacją zarówno wnioskodawcy jak i kontrahenta do banku w związku z omyłkowym przekazaniem EUR na rachunek PLN, co uniemożliwiało wnioskodawcy realizacji złożonego przez kontrahenta zamówienia, nie były zaliczką na poczet zamówienia z [...]r., a w związku z tym ich otrzymanie nie rodzi obowiązku podatkowego w rozumieniu ustawy VAT. Zaskarżoną interpretacją indywidualną Dyrektor Izby Skarbowej w K. , działający z upoważnienia Ministra Finansów, uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe. Organ przywołał treść art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 oraz art. 19 ust. 1 ustawy VAT, akcentując, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 2-21, art. 14 ust. 6, art. 20 i art. 21 ust. 1. Następnie wskazał, że z treści art. 19 ust. 4 ustawy VAT wynika, że jeżeli dostawa towaru lub wykonanie usługi powinny być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później niż w 7. dniu, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. Natomiast stosownie do art. 19 ust. 11 ustawy VAT, jeżeli przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część należności, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w tej części. Organ zaznaczył, że ustawodawca nie zamieścił w treści ustawy VAT definicji zaliczki ani przedpłaty. Zgodnie z definicją wskazaną w "Małym słowniku języka polskiego" (Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa 1994), zaliczka to część należności wpłacana lub wypłacana z góry na poczet tej należności. Zatem zaliczkę wpłaca się na poczet przyszłej dostawy towarów lub przyszłego wykonania usługi przed faktyczną dostawą lub faktycznym wykonaniem usługi. Natomiast przedpłata to część ceny towaru (lub usługi), wpłacona w celu uzyskania gwarancji jego zakupu (lub wykonania usługi) w określonym terminie. Organ zaakcentował, że dla rozpoznania przedmiotowej sprawy konieczne jest skonfrontowanie przepisów polskiej ustawy z regulacją prawa wspólnotowego, tj. art. 62-66 Dyrektywy 2006/112/WE Rady Europy z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE L Nr 347, s. 1 ze zm., zwanej dalej dyrektywą 2006/112/WE), obowiązującej od 1 stycznia 2007 r., w której powielono rozwiązania przyjęte w analizowanym zakresie w art. 10 VI dyrektywy. Następnie organ przeanalizował uzasadnienie wyroku z 21 lutego 2006 r. BUPA Hospitals Ltd, Goldsborough Developments Ltd przeciwko Commissioners of Customs & Excise, sprawa C-419/02, gdzie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) poprzednio Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) wskazując, iż Trybunał uznał, że opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają dostawy towarów i świadczenie usług, a nie płatności dokonane z tytułu tych transakcji (vide wyrok z 9 października 2001 r. w sprawie C-108/99 Cantor Fitzgerald International, Rec. 2001 r. str. 1-07257, pkt 17). Tym samym opodatkowaniu podatkiem VAT nie powinny podlegać zapłaty za dostawy towarów i świadczenie usług, które nie zostały dotychczas określone w sposób wyraźny (pkt 50 wyroku). Następnie organ dokonując prowspólnotowej wykładni przepisów polskiej ustawy VAT i uwzględniając ww. wyroki TSUE przy interpretacji art. 19 ust. 11 ustawy VAT, stwierdził, że dla uznania wpłaconej kwoty jako zaliczki na poczet wykonanych usług, w rozumieniu art. 19 ust. 11, istotnym jest, aby: 1. zapłata została dokonana na poczet konkretnej transakcji, tj. przyszłe świadczenie powinno być określone co do rodzaju w sposób jednoznaczny (określone powinny być cechy identyfikujące rodzaj towaru bądź usługi), 2. konkretyzacja przyszłego świadczenia powinna być wystarczająco dokładna dla określenia zasad opodatkowania świadczenia, tj. w szczególności należy móc określić miejsce świadczenia i stawkę opodatkowania, 3. w momencie dokonania zaliczki strony nie mają intencji zmiany świadczenia w przyszłości. Zatem obowiązek podatkowy na podstawie art. 19 ust. 11 ustawy VAT powstaje jedynie wówczas, gdy zapłata dokonana przed wykonaniem dostawy lub świadczeniem usług, następuje w sytuacji, gdy wszelkie okoliczności mające znaczenie dla zaistnienia zdarzenia podatkowego, tzn. przyszłej dostawy lub świadczenia usług, są jednoznacznie i niezmiennie określone pod względem podmiotowym i przedmiotowym, a nie ma ona jedynie charakteru zabezpieczającego wykonanie nie do końca jeszcze sprecyzowanej czynności opodatkowanej. W ocenie organu, z okoliczności sprawy wynikało, że kontrahent Spółki dokonał wpłaty określonej w umowie kwoty na poczet konkretnej dostawy koksu określonej w złożonym zamówieniu, potwierdzonym przez Spółkę, wpłata została dokonana w ustalonej w umowie walucie EUR, otrzymana przez Spółkę wpłata pozostaje związana z konkretną czynnością tj. dostawą towaru (koksu) określonego w zawartej umowie. Określone zostały cechy identyfikujące rodzaj towaru - tj. koks, konkretyzacja przyszłego świadczenia została określona dokładnie w celu określenia miejsca świadczenia i stawki opodatkowania towaru, w momencie dokonania wpłaty zaliczki strony nie miały intencji zmiany świadczenia w przyszłości. Zdaniem organu nie można przyjąć, że otrzymana kwota w EUR, a w wyniku przewalutowania w PLN, pozostaje w oderwaniu od dostawy towaru i nie odzwierciedla żadnego stosunku prawnego między Spółką a kontrahentem. W dniu jej otrzymania Spółka była w pełni świadoma, że otrzymana kwota została wpłacona w związku z zawartą umową na poczet przyszłej dostawy. Zatem na dzień otrzymania wpłaty tj. 27 listopada 2013 r. istniało skonkretyzowane świadczenie, z którym obie strony wiązały wpłatę. Późniejsze okoliczności, mianowicie przewalutowanie otrzymanej kwoty oraz złożenie przez Spółkę reklamacji do banku, nie dyskwalifikują otrzymanej w dniu [...]r. kwoty zaliczki, bowiem obie strony wiązały tą wpłatę z konkretną dostawą, na warunkach określonych w zawartej umowie. Tym samym nie można przyjąć, że otrzymana kwota pozostaje w oderwaniu od konkretnej dostawy i nie odzwierciedla żadnego stosunku prawnego pomiędzy Wnioskodawcą a kontrahentem a w konsekwencji nie może być uznana za zaliczkę. Ponadto organ wskazał, że wpłacona kwota w walucie EUR przez kontrahenta odpowiadała wartości na jaką się strony umówiły. W wyniku błędu kontrahenta bank dokonał przeliczenia kwoty EUR na PLN według kursu obowiązującego w banku na dzień przelewu. Zatem w tym konkretnym banku kwota PLN była równa kwocie EUR. Sam fakt przewalutowania z powrotem kwoty w złotych na kwotę w EUR pozostaje bez wpływu na uznanie tej kwoty jako zaliczki, bowiem, wszelkie inne okoliczności mające znaczenie dla zaistnienia zdarzenia podatkowego, są jednoznacznie i niezmiennie określone pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Organ wyjaśnił, że w omawianej sytuacji ustalona cena jednostkowa towaru, ich ilość oraz nazwa stanowią niewątpliwie istotne składniki zawartej umowy dostawy. Wpłata dokonana na inny rachunek niż to strony ustaliły jest związana z konkretną dostawą co do ilości i ceny na dzień zamówienia i sam fakt wpłaty na inny rachunek niż strony ustaliły nie powoduje, że nie rodzi ona u Spółki obowiązku podatkowego w myśli art. 19 ust. 11 ustawy VAT. Zatem otrzymaną kwotę w dniu 27 listopada 2013 r. należy uznać za zaliczkę na poczet przyszłej dostawy, którą Spółka zobowiązana jest udokumentować fakturą VAT. Pismem z [...] r. "A" Spółka z o.o. Spółka komandytowa wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego z [...] r. znak: [...] . Spółka stwierdziła, że dla powstania obowiązku podatkowego w sytuacjach opisanych w art. 19 ust. 11 ustawy VAT konieczne jest zaistnienie kumulatywnie kilku przesłanek: 1) musi istnieć skonkretyzowane świadczenie 2) musi nastąpić wpłata należności na poczet skonkretyzowanego świadczenia. Następnie wskazała, że w sprawie BUPA Hospitals Ltd, i Goldsborough Developments Ltd przeciwko Commissioners of Customs & Excise TSUE stwierdził, iż aby obowiązek podatkowy powstał, w przypadku gdy płatność zaliczkowa następuje przed wykonaniem dostawy towarów lub świadczeniem usług, wszelkie okoliczności mające znaczenie dla zaistnienia zdarzenia podatkowego, tzn. przyszła dostawa lub przyszłe świadczenie usług muszą, już być znane, a zatem w szczególności w momencie dokonania takiej zapłaty towary i usługi powinny być szczegółowo określone. W ocenie wnioskodawcy, powyższe oznacza, iż w przypadku umowy sprzedaży, przed dokonaniem zaliczkowej płatności znane muszą być wszystkie elementy przedmiotowe istotne umowy sprzedaży — a więc rzecz sprzedana musi być dokładnie określona oraz znana musi być cena tej rzeczy (odpowiadające zgodnie z art. 535 k.c. zobowiązaniu sprzedawcy do przeniesienia własności rzeczy oraz zobowiązaniu kupującego do zapłaty określonej w umowie ceny). Strona przyznała, że w opisanym stanie faktycznym znane były wszystkie warunki transakcji: przedmiot umowy i cena, która wyrażona była w EUR. Jednocześnie strony ustaliły, iż zapłata nastąpić ma również w EUR, co wiązało się z faktem, iż zapłata za towar u dostawy Spółki następowała w EUR. Zatem niewątpliwym jest, iż między stronami transakcji, a więc kontrahentem (kupującym koks), Spółką i jego dostawcą bezspornym było, iż wszelkie płatności w niniejszej sprawie następować będą w EUR jako walucie, w której następowały rozliczenia między stronami. Zapłata zaliczki również miała nastąpić w EUR jako walucie kontraktu. Z tychże względów, zdaniem Spółki należy uznać, iż przelew z [...]r. nie spełniał tych warunków, nie mógł być powiązany z umową sprzedaży koksu, zgodnie z którą zarówno sprzedaż koksu, jak i zaliczka zostały ustalone w walucie obcej jaką jest EUR. Spółka stwierdziła, że błędnym jest przyjęcie, iż kwota otrzymana w PLN stanowiła równowartość w PLN całości ceny koksu w EUR. Podkreśliła, iż w związku z wpływem EUR na rachunek wnioskodawcy nastąpiło przewalutowanie EUR na PLN według kursu banku. Z tychże względów kwota w PLN nie stanowiła równowartości ceny sprzedaży w EUR. Na powyższą okoliczność Spółka wskazała w opisie stanu faktycznego podając kwotę wpłaty w EUR oraz kwotę PLN po przewalutowaniu. Organ natomiast nie wykazał według jakich kryteriów ustalił, iż kwota w PLN jest równa w kwocie EUR. Strona wskazała, iż aby kwota w PLN została przeznaczona na poczet ceny sprzedaży koniecznym byłoby jej ponowne przewalutowanie na EUR, czego Spółka uczynić nie mogła w związku z zastrzeżeniem kupującego. Ponadto przewalutowanie kwoty w PLN na EUR wiązałoby się z dalszą utratą siły nabywczej przelanej kwoty w związku z faktem, iż kurs zakupu EUR jest wyższy niż kurs sprzedaży. Zatem otrzymana kwota nie mogła stanowić zaliczki na poczet sprzedaży koksu, gdyż nie była kwotą uzgodnioną między stronami, którą była kwota w EUR, a nadto nie spełniała podstawowej funkcji gospodarczej, jaką była możliwość jej wykorzystania jako zaliczki odpowiadającej całości ceny sprzedaży uzgodnionej między stronami. Okoliczność tę potwierdza fakt, iż kupujący [...]r. niezwłocznie przekazał Spółce uzgodnioną kwotę w EUR i kwota ta została w całości wykorzystana na zakup koksu zgodnie z ustaleniami pomiędzy stronami oraz na tę kwotę wnioskodawca wystawił fakturę VAT zgodnie z art. 19 ust. 11 ustawy VAT. Okoliczność ta została całkowicie pominięta przez organ w uzasadnieniu prawnym wydanej interpretacji. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Dyrektor Izby Skarbowej w K. pismem z [...] r. podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w interpretacji indywidualnej z [...]r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, zarzucając naruszenie -art. 19 ust. 11 ustawy VAT poprzez błędne przyjęcie, iż omyłkowa wpłata zaliczki na poczet ceny sprzedaży ustalonej w EUR na rachunek skarżącej Spółki wyrażona w PLN stanowi zaliczkę w rozumieniu art. 19 ust. 11 ustawy VAT i rodzi powstanie obowiązku podatkowego. W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła te same argumenty co w wezwaniu o usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 1 i 2 pkt 4a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. W ocenie Sądu przeprowadzone badanie zgodności z prawem zaskarżonej interpretacji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem Minister Finansów udzielając indywidualnej interpretacji wadliwie zinterpretował przepisy prawa materialnego. W tym miejscu wskazać przyjdzie, iż kwestią sporną między stronami w przedstawionym stanie faktycznym, jest odpowiedź na pytanie: Czy wnioskodawca zobowiązany jest do wystawienia faktury VAT zaliczkowej zgodnie z art. 19 ust. 11 ustawy VAT na kwotę otrzymaną w dniu 27 listopada 2013 r. (pierwszy przelew)? Aby odpowiedzieć na to pytanie należy najpierw rozstrzygnąć, czy otrzymana kwota nie odzwierciedla żadnego stosunku prawnego pomiędzy wnioskodawcą a kontrahentem, jak twierdzi Spółka, czy też można ją powiązać z umową sprzedaży koksu, jak twierdzi organ. Zauważyć należy, że w świetle art. 19 ust. 1 ustawy VAT, obowiązującego w dacie wydawania spornej interpretacji, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 2-21, art. 14 ust. 6, art. 20 i art. 21 ust. 1. Natomiast zgodnie z ust. 11 tego artykułu - jeżeli przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część należności, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w tej części. Słusznie wskazały strony, że aby ustalić, czy kwota otrzymana przez Spółkę w dniu [...]r. miała charakter przedpłaty, zaliczki lub zadatku, konieczne jest skonfrontowanie przepisu polskiej ustawy z regulacją prawa wspólnotowego, w tym wypadku z art. 65 dyrektywy 2006/112/WE Rady, poprzednio obowiązujący art. 10 Szóstej Dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, zwana dalej VI Dyrektywą VAT. Słusznie też strony postępowania powołały się na orzeczenie ETS z dnia 21 lutego 2006 r. w sprawie C-419/02 BUPA, zapadłe w trakcie obowiązywania art. 10 VI Dyrektywy VAT, które znajdzie również zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Zatem przypomnieć trzeba, że w myśl art. 65 dyrektywy 112/2006/WE: "W przypadku wpłaty zaliczek przed dostawą towarów lub świadczeniem usług, VAT staje się wymagalny w momencie otrzymania wpłaty i naliczany jest od wysokości otrzymanej wpłaty." Zgodnie zaś z treścią art. 10 VI Dyrektywy zdarzenie podatkowe ma miejsce i podatek staje się wymagalny w momencie dostarczenia towarów lub wykonania usług. Dostawy towarów innych niż te, określone w art. 5 ust. 4 lit. b) oraz świadczenie usług, powodujące zapłatę lub płatność rat, uważane są za zakończone po upływie terminów, do których takie płatności lub spłaty rat się odnoszą. Państwa Członkowskie mogą w niektórych wypadkach przewidzieć, że dostawy ciągłe towarów i usług, dokonywane przez określony czas, będą uważane za zakończone przynajmniej w odstępach rocznych. Jednakże w przypadku, gdy zapłata następuje, przed wykonaniem dostawy towarów lub świadczenia usług, podatek staje się wymagalny w momencie otrzymania płatności i od jej wysokości. Na zasadzie odstępstwa od powyższych przepisów, Państwa Członkowskie mogą postanowić, że podatek staje się wymagalny dla niektórych transakcji lub dla niektórych kategorii podatników: - nie później niż z datą wystawienia faktury, lub - nie później niż w momencie pobrania ceny, lub - w przypadku, kiedy faktura lub dokument uznawany za fakturę nie jest wystawiony lub jest wystawiony z opóźnieniem, w określonym terminie od daty zdarzenia podatkowego. W wyroku z dnia 21 lutego 2006 r. BUPA Hospitals Ltd, Goldsborough Developments Ltd przeciwko Commissioners of Customs & Excise, sprawa C-419/02, dostępnym w systemie LexPolonica nr 405000, ETS orzekł, że w zakresie art. 10 ust. 2 akapit drugi VI Dyrektywy VAT, nie mieści się przedpłata dokonana w kwocie ryczałtowej na towary wskazane w sposób ogólny w wykazie, który może zostać w każdej chwili zmieniony za porozumieniem nabywcy i sprzedawcy, z którego nabywca może ewentualnie wybrać towary, na podstawie umowy, którą może on w każdej chwili rozwiązać, odzyskując w całości niewykorzystaną przedpłatę. W jego uzasadnieniu (pkt 46), ETS przypomniał, że art. 10 ust. 1 lit. a VI Dyrektywy VAT określa "zdarzenie podatkowe" w podatku VAT jako fakt, przez którego zaistnienie spełnione zostają przesłanki powstania obowiązku podatkowego. Z powyższego wynika, że obowiązek podatkowy może powstać z chwilą lub po zajściu zdarzenia podatkowego, jednak, o ile przepis nie stanowi inaczej, nie przed jego wystąpieniem. Zatem art. 10 ust. 2 akapit trzeci VI Dyrektywy VAT, umożliwia Państwom Członkowskim wprowadzenie zasady, że obowiązek podatkowy w podatku VAT powstanie w czasie późniejszym od zaistnienia zdarzenia podatkowego w trzech przypadkach: nie później niż w chwili wystawienia faktury lub dokumentu uznawanego za fakturę, nie później niż w momencie pobrania ceny, bądź w przypadku, kiedy faktura lub dokument uznawany za fakturę nie jest wystawiony lub jest wystawiony z opóźnieniem, w określonym terminie od daty zdarzenia podatkowego (pkt 47 wyroku). Ustęp 2 akapit drugi odchodzi od tego porządku chronologicznego przewidując, że w przypadku dokonania płatności zaliczkowej obowiązek podatkowy w podatku VAT powstaje zanim dostawa towarów lub świadczenie usług zostaną wykonane. Aby obowiązek podatkowy powstał, wszelkie okoliczności mające znaczenie dla zaistnienia zdarzenia podatkowego, tzn. przyszła dostawa lub świadczenie usług muszą już być znane, a zatem w szczególności, w momencie dokonania takiej zapłaty, towary i usługi powinny być szczegółowo określone (pkt 48 wyroku). W konsekwencji ETS uznał, że opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają dostawy towarów i świadczenie usług, a nie płatności dokonane z tytułu tych transakcji (zob. wyrok z dnia 9 października 2001 r. w sprawie C-108/99 Cantor Fitzgerald International, Rec. 2001 r. str. 1-07257, pkt 17). Tym samym opodatkowaniu podatkiem VAT nie powinny zatem podlegać zapłaty za dostawy towarów i świadczenie usług, które nie zostały dotychczas określone w sposób wyraźny (pkt 50 wyroku). Rozważając w tym kontekście opisany stan faktyczny należy zauważyć, że [...]r. Spółka otrzymała od kontrahenta, zamówienie na zakup koksu szczegółowo określonego co do ilości i sortymentu, potwierdzone przez Spółkę [...]r. Strony ustaliły, iż kontrahent wnioskodawcy dokona przedpłaty całości ceny sprzedaży w walucie EUR na rachunek walutowy wnioskodawcy celem umożliwienia wnioskodawcy zakupu koksu u swojego dostawcy w walucie EUR. Te okoliczności wskazują, że przyszła dostawa była znana, a zatem w szczególności, w momencie dokonania takiej zapłaty, towary zostały szczegółowo określone. Z tym, że przelew z [...]r. kwoty [...]EUR został dokonany na rachunek bankowy Spółki prowadzony w PLN. Bank dokonał automatycznego przeliczenia kwoty EUR na PLN według kursu obowiązującego w banku na dzień przelewu. Ponieważ bank nie zajął stanowiska w sprawie reklamacji, kwota ta pozostała na rachunku bankowym a kontrahent dokonał kolejnego przelewu [...]r. na kwotę [...]EUR, które to środki zostały niezwłocznie przekazane dostawcy wnioskodawcy na poczet zakupu koksu dla kontrahenta. Strona skarżąca wyjaśniała, że zamówienie mogło być zrealizowane tylko w wypadku zapłaty za koks jego dostawcy w walucie EUR, w związku z powyższym obie strony uznały, że przelana kwota nie może być powiązana z transakcją i pozostała na rachunku do momentu wyjaśnienia reklamacji. Zatem zgodzić należy się ze stroną skarżącą, że nie powstał obowiązek podatkowy albowiem przelana na rachunek bankowy Spółki prowadzony w PLN kwota [...], EUR nie miała znaczenia dla zaistnienia zdarzenia podatkowego, tzn. dostawy koksu, albowiem pozostała na rachunku bankowym Spółki. Natomiast prawidłowo przelana w dniu [...]r. kwota [...]EUR, spowodowała zaistnienie zdarzenia podatkowego, gdyż za tę kwotę zgodnie z przyjętym zamówieniem z [...]r. został zakupiony koks. Już okoliczność przelania w dniu [...]r. kwoty [...]EUR i zakupienia za nią koksu u dostawcy, wskazuje, że otrzymanej w dniu 27 listopada 2013 r. kwoty [...]EUR - którą nie można było zapłacić za koks, gdyż została przewalutowana na PLN– nie można powiązać z dostawą towarów. Stad za chybione należy uznać stanowisko organu, że wpłata otrzymana [...]r. związana jest z konkretną dostawą. Zatem wpłata ta nie może rodzić obowiązku podatkowego w rozumieniu art. 19 ust. 11 ustawy VAT. Ponownie rozpoznając sprawę, działający w imieniu Ministra Finansów - Dyrektor Izby Skarbowej winien ponownie rozpatrzyć wniosek strony z uwzględnieniem zawartej w wyroku oceny prawnej i wynikających z niej skutków podatkowych. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną interpretację na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz Skarżącej koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., w kwocie 457,00 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło