III SA/Gl 896/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2015 r. przy udziale - sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. uchyla decyzję w zaskarżonej części oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z [...] r. nr [...] w części odmawiającej przyznania płatności; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1.Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z [...] r., utrzymująca mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z [...]r wydaną w sprawie przyznania J.K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014r. 2. Stan sprawy, będący podstawą wydania zaskarżonej decyzji, przedstawia się następująco: 2.1. J. K. (dalej: "skarżący") złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014, w trybie przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012, poz. 1164 ze zm., dalej: "ustawa o płatnościach"). Wniosek obejmował trzy działki rolne o łącznej powierzchni 1,69 ha. 2.2. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. (dalej: "Kierownik ARiMR"), decyzją z [...] r.: 1) przyznał skarżącemu kwotę Jednolitej płatności obszarowej (JPO) w kwocie [...] zł, 2) odmówił przyznania skarżącemu płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych (ST) i nałożył sankcję w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. Decyzja wydana została na podstawie: art. 7 ust.1, 2b, art.19 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach, art. 23, art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r. str. 651, ze zm., dalej: "rozporządzenie 1122/2009"), art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania administracyjnego (DZ.U. z 2013r., poz.267 ze zm., dalej: "k.p.a."). 2.3. Skarżący złożył odwołanie od decyzji. Zakwestionował ustalenia faktyczne organu będące podstawą odmowy przyznania płatności ST. Oświadczył, że na wszystkich trzech działkach o łącznej powierzchni 1,69 ha dokonał zasiewu roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych. Wyjaśnił, że uprawę prowadził w sposób ekologiczny, bez udziału środków chemicznych, co spowodowało rozprzestrzenienie się innych roślin, głównie chwastów. Wniósł o ponowne przeanalizowanie materiału z kontroli. 2.4. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. (dalej: "Dyrektor ARiMR", lub "organ odwoławczy"), decyzją z dnia [...]r. (nr [...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ust.1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa( Dz.U. z 2008r. Nr 98, poz.634 ze zm.), art. 7 ust. 2b pkt 2 ust. 2c ustawy o płatnościach, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że wniosek skarżącego został zweryfikowany w dniu 5 sierpnia 2014r., a czynności kontrolne opisano w stosownym raporcie z kontroli. Kontrola została przeprowadzona zgodnie z prawem, tj. w drodze kontroli administracyjnej, uregulowanej rozporządzeniem Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L z 31 stycznia 2009r., str.16) oraz kontroli na miejscu, stosownie do zapisów rozporządzenia 1122/2009. Weryfikacja wniosku wykazała brak deklarowanej przez skarżącego uprawy roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych na całej powierzchni trzech działek. Różnica pomiędzy powierzchnią gruntów deklarowaną przez skarżącego do płatności, a stwierdzoną w trakcie kontroli, wyniosła 1,69 ha (100%). Zastosowana wobec skarżącego sankcja finansowa w wysokości [...] zł ma umocowanie w rozporządzeniu 1122/2009. Organ odwoławczy zwrócił się do Biura Kontroli na Miejscu o zweryfikowanie wyników kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego. Przeprowadzona przez to Biuro ponowna analiza raportu potwierdziła wynik kontroli. 3. Skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, kwestionując decyzję organu odwoławczego w części odmawiającej przyznania płatności do upraw strączkowych i motylkowych drobnonasiennych (ST) oraz nałożenie sankcji finansowej. Podkreślił, że czynności kontrolne zostały przeprowadzone bez jego wiedzy, nie przedstawiono mu żadnych dokumentów i nie poproszono o żadne wyjaśnienia. W jego ocenie kontrola nie mogła zostać przeprowadzona w jego gospodarstwie, bowiem w dniu kontroli przebywał w domu z rodziną i nikogo obcego nie zauważył. Skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji i ponownie oświadczył, że na wszystkich trzech działkach o powierzchni 1,69 ha dokonał zasiewu roślin strączkowych, motylkowych i drobnonasiennych. Wyjaśnił, że uprawę prowadził w sposób ekologiczny, bez udziału środków chemicznych, co spowodowało rozprzestrzenienie się innych roślin, głównie chwastów. Skarżący powołał się także na pismo z dnia [...] r. jakie skierował do ARiMR w C. , w którym prosił o przedstawienie podstawy prawnej oraz normy porównawczej oraz wytycznej ARiMR, która wskazywałaby procentowy lub ilościowy udział roślin danego gatunku lub mieszanek tychże roślin (strączkowych) przypadających na m2 powierzchni pola oraz dopuszczalne zachwaszczenie. W ocenie skarżącego, informowanie go o przeprowadzonej kontroli po 6 miesiącach od jej przeprowadzenia i nakładanie sankcji jest krzywdzące i zbyt surowe. W piśmie z dnia [...] r. skierowanym do tut. Sądu, skarżący powtórzył argumenty skargi oraz poinformował, że nie otrzymał raportu z kontroli. W ocenie skarżącego, spełnił warunki przyznania płatności dla roślin strączkowych na dzień 30 maja 2014r., zgodnie ze złożonym wnioskiem. Skarżący wniósł również o umorzenie nałożonej kary administracyjnej. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Skarga, analizowana według powyższych kryteriów, zasługuje na uwzględnienie. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności kontroli powierzchni (karta 6 do 26 akt administracyjnych, dalej: ("raport"). Raport zawiera informację o przekazaniu skarżącemu kopii, przesyłką poleconą z dnia 18 sierpnia 2014r. oraz numer przesyłki (karta 12 akt administracyjnych). W aktach sprawy brak jest dowodów doręczenia raportu skarżącemu. Na wezwanie Sądu o przedłożenie dowodu doręczenia skarżącemu kopii raportu, najpóźniej w terminie rozprawy, organ przekazał drogą mailową informacje z poczty polskiej o doręczeniu przesyłki w dniu 20 sierpnia 2014r. (karta 54 akt sądowych). Raport jest kluczowym dowodem w sprawie, gdyż na jego podstawie odmówiono skarżącemu przyznania płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych (ST) i nałożono sankcję w wysokości [...] zł Dlatego konieczne jest ustalenie, czy i kiedy raport został doręczony skarżącemu. Informacja poczty polskiej nie jest wystarczającym dowodem na tę okoliczność, szczególnie w sytuacji, kiedy skarżący konsekwentnie twierdzi, że raportu nie otrzymał, a z akt administracyjnych wynika, że pozostałe dokumenty w sprawie przesyłane były przez organ listami poleconymi, za potwierdzeniem odbioru (karta 30, 39, 45, 47 akt administracyjnych). Brak dowodu doręczenia raportu uniemożliwia Sądowi kontrolę, czy organy zapewniły skarżącemu prawo udziału w toczącym się postępowaniu i złożenia na piśmie umotywowanych zastrzeżeń w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu z kontroli, zgodnie z art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach. Przepisy rozporządzenia 1122/2009 nie wymagają uprzedzania rolnika o zamiarze przeprowadzenia kontroli. Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli (art. 27 ust. 1). Nie ulega wątpliwości, że kiedy skarżący nie został powiadomiony o kontroli i nie był obecny w trakcie jej przeprowadzenia, nie mógł skorzystać z prawa do wniesienia umotywowanych zastrzeżeń bezpośrednio po jej zakończeniu. Takie zastrzeżenia mógł złożyć dopiero do zapoznaniu się z raportem. Wolą ustawodawcy było umożliwienie rolnikowi zgłoszenia swoich zastrzeżeń w 14 dniowym terminie liczonym do dnia doręczenia raportu, a nie od dnia jego wysłania (wyrok WSA w Gdańsku z 12.01.2010r., sygn. akt I SA/Gd 745/09, CBOSA). Reasumując, w sytuacji kiedy kontrolę gospodarstwa skarżącego przeprowadzono bez powiadomienia go i bez jego obecności, to obowiązkiem organu było skuteczne doręczeniu skarżącemu raportu i tym samym umożliwienie mu zgłoszenia w przewidzianym przez prawo terminie ewentualnych zastrzeżeń co do ustaleń w nim zawartych. Tym bardziej, że spór przed sądem dotyczy okoliczności faktycznych związanych z różnicą pomiędzy tym, co skarżący deklarował, a tym, co ustalił - oparciu o raport - organ. Sąd uznał za zasadne zarzuty skargi w części dotyczącej powyższych rozważań, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 3 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 i 4 ustawy o płatnościach w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wystąpiła zatem konieczność jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a., w części odmawiającej przyznania płatności, z uwzględnieniem art.134 § 2 p.p.s.a Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy obowiązany będzie ustalić, czy i kiedy skarżącemu został doręczony raport oraz dołączyć w tym zakresie stosowny dowód (potwierdzenie odbioru), bowiem jedynie prawidłowo ustalony stan faktyczny uprawnia zastosowanie przepisów prawa materialnego. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134 § 2, art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w pkt 1 i pkt 2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 .p.p.s.a., zaliczając do nich uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 200 zł.