III SA/Gl 897/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia od kosztów sądowych. W motywach powyższego podała, że pracuje w Holandii. Jej miesięczne wynagrodzenie wynosi [...] euro. Z kwoty tej spłaca kredyt byłego męża, tj. ok. [...] zł miesięcznie i wspiera finansowo syna, który nie ma stałych dochodów. Pomoc ta wynosi [...] zł miesięcznie. Dodatkowo na zakup opału na zimę przeznacza [...] zł. Tymczasem koszty jej bieżącego utrzymania w Holandii oszacowała na [...] euro, podczas gdy koszty zatrudnienia i ubezpieczenia mieszkania wyceniła na [...] euro. Ponadto jako składniki posiadanego majątku wymieniła [...] działki rekreacyjnej o pow. [...] m2 położonej w gminie I. bez prawa do zabudowy. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Miesięczny dochód skarżącej z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi bowiem 1680 euro, tj. 6.953,52 zł (vide: średni kurs walut obcych NBP obowiązujący w dniu wypełniania urzędowego formularza, czyli 11 marca 2013 r., tabela kursów 049/A/NBP/2013), natomiast ponoszone wydatki związane z bieżącym utrzymaniem, zatrudnieniem, ubezpieczeniem mieszkania, wyżywieniem i telefonem zamykają się w kwotach [...] i [...] euro, co w przeliczeniu wynosi [...] zł i [...] zł (vide: średni kurs walut obcych NBP z dnia 11 marca 2013 r. tabela kursów 049/A/NBP/2013). Wprawdzie skarżąca spłaca też kredyt byłego męża, którego rata wynosi ok. [...] zł i wspomaga syna kwotą [...] zł, a na zakup opału na zimę przeznacza [...] zł (tj. ponad [...] zł miesięcznie), niemniej jednak w ocenie rozpoznającego wniosek nic nie stoi na przeszkodzie aby z pozostałej kwoty wygospodarować 100,00 zł tytułem uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Tym bardziej, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się jednoznacznie, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby i jej rodziny zostałby przerzucony na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Dlatego też nie każdy wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo (vide: wymienioną wśród wydatków ratę spłacanego kredytu) oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie można bowiem zapominać, że w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy udzielane jest przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Ponieważ taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca, albowiem skarżąca jest jeszcze współwłaścicielem działki rekreacyjnej o pow. [...] m2, która może stanowić zabezpieczenie dla ewentualnego kredytu bądź pożyczki, dlatego też uznać należało, że złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.