III SA/Gl 9/14
WyrokWSA w Gliwicach2014-06-26
Skład orzekający: Anna Apollo, Barbara Brandys-Kmiecik, Magdalena Jankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umorzenie wznowionego postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego, z uwagi na wygaśnięcie zezwolenia, jest dopuszczalne, mimo podniesienia zarzutu o niepowiadomieniu przepisów ustawy o grach hazardowych i ich bezskuteczności wobec braku notyfikacji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że umorzenie wznowionego postępowania jako bezprzedmiotowe, z powodu wygaśnięcia zezwolenia, jest prawidłowe, nawet jeśli podniesiono zarzut o niepowiadomieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. Nawet po uchyleniu decyzji odmawiającej przedłużenia zezwolenia, organ byłby zobowiązany do umorzenia postępowania, ponieważ zezwolenie wygasło, co czyniło dalsze rozpatrywanie wniosku o jego przedłużenie bezprzedmiotowym. Naruszenie przepisów procesowych przez organ, polegające na umorzeniu postępowania zamiast merytorycznego rozpatrzenia po uchyleniu decyzji, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.Stan faktyczny
Spółka "A" S.A. złożyła wniosek o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Po zmianie kompetencji organów i wejściu w życie nowej ustawy o grach hazardowych, Dyrektor Izby Celnej odmówił przedłużenia zezwolenia. Spółka wystąpiła o wznowienie postępowania, powołując się na wyrok TSUE dotyczący braku notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych. Dyrektor Izby Celnej wznowił postępowanie, a następnie umorzył je jako bezprzedmiotowe z uwagi na wygaśnięcie pierwotnego zezwolenia. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu. Spółka zaskarżyła decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant st. sekr. sąd. Marta Mielczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. przy udziale sprawy ze skargi "A" S. A. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie gier losowych (umorzenia wznowionego postępowania jako bezprzedmiotowego) oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy swoją własną decyzję z dnia [...] r. nr [... ] umarzającą jako bezprzedmiotowe wznowione postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] , którą odmówiono przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] udzielonego ""A" " Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...]. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 221, art. 233 §1 i art. 208 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej określanej skrótem O.p.) oraz art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. nr 201, poz. 1540 ze zm.).
W uzasadnieniu ustalił, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...]udzielił ""A" " S.A. z siedzibą w W. zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa śląskiego.
Pismem z dnia [...]r. Spółka wystąpiła do Dyrektora Izy Skarbowej w K. z wnioskiem o przedłużenie udzielonego jej zezwolenia na okres kolejnych sześciu lat. Wniosek był kilka razy uzupełniany.
W międzyczasie w dniu 31 października 2009r. weszła w życie ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.). Na podstawie jej art. 197 pkt 11 przeniesiono kompetencje do rozstrzygania spraw udzielania zezwoleń na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie, m.in., gier na automatach o niskich wygranych z dyrektorów izb skarbowych na dyrektorów izb celnych. Dlatego wniosek został przekazany do załatwienia Dyrektorowi Izby Celnej w K. .
Jeszcze przed rozstrzygnięciem wniosku w dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. nr 201, poz. 1540 z póżn. zm.), która w art. 118 stanowi, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy tej ustawy, o ile ustawa nie stanowi inaczej.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. odmówił ""A" " S.A. przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...]. Od decyzji nie wniesiono odwołania. Natomiast pismem z dnia [...]r. Spółka wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją.
Jako przesłankę wznowienia postępowania wymienioną w art. 240 § 1 pkt 11 O.p. wskazała wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11, C-217/11, dotyczący wykładni w zakresie charakteru przepisów art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych w odniesieniu do Dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 2 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE.I .98.204.37 ze zm., dalej powoływanej skrótowo jako Dyrektywa 98/34/WE). W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, że TSUE przyznał ww. normom, a co do zasady przepisom ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych, charakter przepisów technicznych w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE. Dokonując analizy wydanego orzeczenia w kontekście skutków wprowadzenia regulacji zawartych w ustawie o grach hazardowych Strona wywodziła, że ustawa zawiera przepisy techniczne i winna zostać notyfikowana Komisji Europejskiej, czego nie uczyniono, a co oznacza bezskuteczność jej przepisów wobec podmiotów. W związku z powyższym wniosek o wznowienie wskazanego w nim postępowania, Strona uznała za zasadny.
Dyrektor Izby Celnej w K. , po zbadaniu przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania, postanowieniem z dnia [...] r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej jego decyzją ostateczną z [...] r.
Następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] umorzył, jako bezprzedmiotowe, wznowione postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną znak z dnia [...] r. nr [...] którą odmówiono Spółce ""A" " przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] .
W odwołaniu Spółka domagała się uchylenia decyzji i merytorycznego rozpatrzenia jej wniosku.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- bezpodstawne zastosowanie art. 138 ust. 1 pkt 1 O.p. ustawy o grach hazardowych, w sytuacji, gdy ten przepis jest przepisem technicznym w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE, a w konsekwencji, wobec braku jego notyfikacji, nie powinien mieć zastosowania w sprawie,
- bezpodstawną odmowę zastosowania art. 240 § 1 pkt 11 O.p. w związku z art. 245 § 1 pkt 1 O.p. poprzez odmowę uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 18 lutego 2010 r. i merytorycznego orzeczenia w sprawie zgodnie z wnioskiem Spółki.
W uzasadnieniu podniosła, że rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji jest błędne, gdyż w obrocie prawnym pozostała decyzja odmawiająca przedłużenia Spółce zezwolenia na prowadzenie działalności, wydana na podstawie nieważnych przepisów. Przesądzenie przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r. wydanym w połączonych sprawach C-231/11, C-214/11 i C- 217/11, że norma art. 14 ustawy o grach hazardowych zakazująca urządzania gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami gry o technicznym charakterze tego przepisu oznacza, że taki charakter mają także te przepisy ustawy o grach hazardowych, które pozostają w ścisłym związku z tą regulacją, a więc i art. 138 ust. 1, art. 129 ust.2 czy art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych. Wobec braku ich notyfikacji nie mogą stanowić podstawy do rozstrzygania spraw, w tym spraw dotyczących przedłużania udzielonych już zezwoleń.
Takie przepisy nie mogą, zdaniem Strony, stanowić podstawy wydawania decyzji, a zatem już tylko z tych formalnych względów decyzję należy uchylić.
Dyrektor Izby Celnej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoją pierwszą decyzję z dnia [...]r.
Uzasadniając swoje stanowisko na wstępie wskazał, że zgodnie z art. 8 ustawy o grach hazardowych, do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, chyba że ustawa stanowi inaczej, a zgodnie z art. 208 § 1 O.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
Spółka złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr[...]odmawiającą przedłużenia udzielonego jej zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...]. Zatem przedmiotem wznowionego postępowania jest w istocie zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa śląskiego, udzielone Spółce decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...]. To zezwolenie wygasło z dniem okresu, na który zostało udzielone – 6 lat, tj. z dniem 4 marca 2010 r. Dlatego rozpatrywanie kwestii przedłużenia zezwolenia stało się bezprzedmiotowe.
W konsekwencji powyższego za prawidłową uznał Dyrektor Izby Celnej w K. decyzję, którą, działając jako organ pierwszej instancji, na podstawie art. 208 § 1 O.p. umorzył, jako bezprzedmiotowe, wznowione postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...]r.
Odnosząc się do zasadności podjętego rozstrzygnięcia wskazał organ, iż wznowienie postępowania polega na przeprowadzeniu ponownego postępowania i wydaniu decyzji podatkowej w sprawie, w której już zapadła decyzja ostateczna. Postępowanie przeprowadzone na podstawie postanowienia wydanego w trybie art. 243 § 2 O.p. ma na celu ustalenie, czy zachodzą podstawy wznowienia z art. 240 § 1 oraz rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Jednakże warunkiem rozpatrzenia sprawy i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia na podstawie art. 245 § 1 O.p. jest istnienie przedmiotu postępowania. W świetle obowiązującej wykładni prawa postępowanie jest bowiem wszczynane i prowadzone w celu rozstrzygnięcia sprawy podatkowej co do jej istoty. Jest to cel zasadniczy postępowania, prowadzący do konkretyzacji przepisów prawa podatkowego w granicach wyznaczonych przedmiotem sprawy. Niemniej jednak nie zawsze jest to możliwe z powodu przeszkód, które mogą wystąpić w trakcie zawisłości sprawy podatkowej. Przeszkody, które mają charakter przejściowy prowadzą do zawieszenia postępowania, a powodujące definitywne zahamowanie czynności procesowych, stanowią o konieczności zakończenia postępowania bez zrealizowania jego zasadniczego celu. Umorzenie postępowania, kończąc bieg sprawy i czynności postępowania w niej prowadzonych, zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron postępowania. Jest to zatem "inny sposób" zakończenia postępowania, stanowiący alternatywę jej załatwienia co do istoty. Podkreślił organ, że akt umorzenia postępowania nie jest czynnością procesową pustą pod względem prawnym, gdyż wywiera szereg różnych skutków prawnych. Zakres ich wyznacza pod jednym względem przedmiot sprawy ustalony przy wszczęciu postępowania, a pod drugim - przepisy procesowe.
Dyrektor Izby Celnej stwierdził dalej, że podstawowe znaczenie w ustaleniu zakresu stosowania art. 208 § 1 O.p. ma treść pojęcia "bezprzedmiotowości postępowania" które to należy odnieść do elementów materialnego stosunku prawnego, o którym należy orzec w decyzji kończącej postępowanie. W przypadku braku możliwości ustalenia lub określenia chociażby jednego elementu tego stosunku, występuje bezprzedmiotowość postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania może mieć charakter pierwotny, gdy jej przyczyny istniały jeszcze przed wszczęciem postępowania, ale je przeoczono lub nie było o nich wiadomości. Chodzi o sytuację, w której postępowanie w ogóle nie powinno było być wszczęte. Można mówić o wtórnej bezprzedmiotowości, gdy jej przyczyny powstają dopiero w trakcie zawisłości sprawy w pierwszej lub drugiej instancji trybu zwykłego lub trybów nadzwyczajnych postępowania.
Zatem jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania Instytucja umorzenia postępowania uregulowana w art. 208 O.p. ma charakter bezwzględnie obowiązujący (umorzenie obligatoryjne), a obligatoryjną przesłanką do umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość rozumiana jako brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego. W konsekwencji ujawnienia tego braku nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Decyzja umarzająca postępowanie jest zatem orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia.
Odnosząc te uwagi do stanu sprawy Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] udzielone Spółce ""A" " decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...], z mocy prawa wygasło z dniem [...]r. Wskutek wygaśnięcia tegoż zezwolenia, jako materialnoprawnego uprawnienia, postępowanie w zakresie jego zmiany jest bezprzedmiotowe, jako że wraz z wygaśnięciem zezwolenia wygasło uprawnienie, które mogłoby zostać skonkretyzowane w drodze decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę. Konsekwencją zatem wygaśnięcia zezwolenia zawartego w decyzji jest wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego, w związku z czym brak jest możliwości merytorycznego rozpatrzenia wniosku Spółki w zakresie przedłużenia udzielonego jej w 2004r. zezwolenia i wydania decyzji administracyjnej załatwiającej sprawę poprzez rozstrzygnięcie jej co do istoty.
Na potwierdzenie prawidłowości zajętego stanowiska w sprawie powołał się na wyrok WSA we Wrocławiu z 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 936/09 .
Organ podniósł, iż jednocześnie, z uwagi na treść niniejszego rozstrzygnięcia będącego orzeczeniem formalnym kończącym postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia, nie odniósł się do podniesionej przez Spółkę argumentacji, dotyczącej wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. oraz braku podstaw do wydania decyzji na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych. W treści wydanej decyzji przedstawiono bowiem i uzasadniono przyczyny z powodu których utrzymano w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji umarzającą postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość, a więc nie rozstrzygającą sprawy co do istoty.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ""A" " S.A. z siedzibą w W. domagała się stwierdzenia wydania decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. (omyłkowo w żądaniu wskazanej jako postanowienie lecz poprawnie opisanej w części wstępnej skargi) z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) i zasądzenia kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenia art. 208 § 1 O.p. w związku z art. 240 § 1 pkt. 11 O.p. poprzez niezasadne uznanie wznowionego postępowania za bezprzedmiotowe z uwagi na wygaśnięcie udzielonego skarżącej zezwolenia, a którego dotyczył wniosek o jego przedłużenie w sytuacji, gdy przepis art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, na podstawie którego rozstrzygnięto o zasadności tego wniosku, w świetle wyroku TSUE z 19 lipca 2012 r. w połączonych sprawach C- 213/11, C-214/11 i C-217/11, jako nie notyfikowany Komisji Europejskiej, był nieskuteczny,
2) art. 240 § 1 pkt 11 O.p. w związku z art. 245 § 1 pkt 3a i § 2 O.p. poprzez błędne niezastosowanie przez organy procedury przewidzianej w tych przepisach, a która w realiach rozpatrywanej sprawy winna była być, w świetle wyroku TSUE zastosowana.
Uzasadniając powyższe zarzuty skarżąca podkreśliła, że przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych nie mogą stanowić podstawy decyzji wydawanych przez organ administracji, gdyż ustawa ta nie została notyfikowana przez Komisję Europejską, pomimo tego, że zawierała przepisy techniczne w rozumieniu Dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego. Wskazała iż ograniczenia na rynku gier na automatach o niskich wygranych które wynikają z tej ustawy prowadzą do faktycznego zamarcia wewnątrzwspólnotowego obrotu tymi automatami z udziałem polskich przedsiębiorców. Ustawa o grach hazardowych ustanowiła zakaz urządzania gier na automatach poza kasynami gry. który w sposób znaczący ogranicza swobodny przepływ towarów. W następstwie czego doszło do naruszenia art. 34 i 36. 49 i 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. EiJ.C. 10.83.47) zwanego dalej TFUE. Powoływana ustawa została uchwalona w sposób nie zgodny z unijnym prawem (vide: wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wydany z dnia 19 lipca 2012 r. wydany w sprawach połączonych C-214/11, C-213/11 oraz C- 217/|11. Zaś w zakresie wpływu orzeczenia ETS-u na wydaną decyzję należy wziąć pod uwagę wyrok WSA w Gdańsku którym uchylono decyzje organów I i II instancji i tym samym potwierdzono zasadność argumentacji strony i także uznano, iż ustawa o grach hazardowych jest wadliwa, albowiem zawiera przepisy techniczne, które nie zostały zgłoszone do notyfikacji.
Organ w odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swój pogląd o bezprzedmiotowości wznowionego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja ostatecznie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej "p.p.s.a.", sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc stwierdzenie, że zaskarżona decyzja dotknięta jest przynajmniej jedną z w/w wad skutkuje jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego.
Oceniając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd stwierdza, że nie ma podstaw do uwzględnienia żądania skargi, gdyż skontrolowana decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie wskazać należy, że istotą sporu w niniejszej sprawie było ustalenie zasadności umorzenia wznowionego postępowania, bowiem przedmiotem zaskarżenia jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie wydane przez ten sam organ w pierwszej instancji, którym umorzono na podstawie art. 208 O.p. w związku z art. 8 ustawy o grach hazardowych, jako bezprzedmiotowe wznowione postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...], którą odmówiono skarżącej przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa śląskiego udzielonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...]. Organ w podstawie prawnej tej decyzji wskazał m.in. art. 8 i 138 ust. 1 w związku z art. 118 ustawy o grach hazardowych.
Ocenę zarzutów skargi należy zatem rozpocząć od stwierdzenia, że w postępowaniu tym, zainicjowanym wnioskiem skarżącej Spółki z dnia [...]r., zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
Po drugie wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną uregulowane w art. 240 i nast. O.p. jest postępowaniem nadzwyczajnym służącym weryfikacji decyzji ostatecznych. Instytucja wznowienia postępowania podatkowego jest instytucją szczególną, gdyż sprzeciwia się ona jednej z podstawowych zasad postępowania podatkowego, tj. określonej w art. 128 O.p. zasadzie trwałości decyzji podatkowej. Zgodnie z tą zasadą, decyzje od których nie przysługuje odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne.
Instytucja wznowienia pozwala na odstępstwo od tej zasady i na rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, która nie może być już wzruszona w zwykłym trybie instancyjnym. Wznowienie postępowania stwarza prawnie określoną możliwość powtórnego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia postępowania), wyliczonych taksatywnie w art. 240 § 1 pkt 1 - 11 O.p.
Przesłanką wznowieniową wymienioną art. 240 § 1 pkt 11 O.p.- na którą powoływała się skarżąca Spółka we wniosku o wznowienie postępowania - jest orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, mające wpływ na treść wydanej decyzji. Na zasadzie art. 241 § 2 pkt 2 O.p. wznowienie postępowania na tej podstawie następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca odpowiednio od dnia publikacji sentencji orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Po trzecie postępowanie wznowieniowe składa się z trzech etapów, przy czym może skończyć się, w zależności od okoliczności sprawy na każdym z tych etapów.
Na pierwszym etapie na zasadzie art. 243 O.p. bada się dopuszczalność wznowienia postępowania. W razie jej stwierdzenia, tj. ustalenia istnienia decyzji ostatecznej rozstrzygającej sprawę, wskazania przez wnioskodawcę, lub ustalenie z urzędu istnienia ustawowej przesłanki wznowieniowej oraz zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania wszczęcie trybu wznowieniowego wymaga wydania przez właściwy organ postanowienia (§ 1), które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Natomiast odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji (§ 3). O.p.
Na kolejnym etapie organ bada, czy w sprawie rzeczywiści zaistniała przesłanka wznowieniowa będąca podstawą wznowienia postępowania. Jeśli stwierdzi jej brak, na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 O.p. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub części.
W reszcie, jeśli stwierdzi istnienie przesłanki wznowieniowej wymienionej w art. 240 § 1 O.p., która była podstawa wydania postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 uchyla w całości lub w części decyzje dotychczasową i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie albo na podstawie art. 245 § 2 O.p. odmawia uchylenia dotychczasowej decyzji w całości lub części jeśli stwierdzi, że w wyniku uchylenia mogłaby być wydana wyłącznie dotychczasowa decyzja rozstrzygająca sprawę co do istot tak, jak decyzja dotychczasowa lub wydanie nowej decyzji orzekającej nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przedawnienia.
W rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Celnej, oceniając wniosek skarżącej z [...]r. w zakresie dopuszczalności wznowienia postępowania zadośćuczyniły przywołanym zasadom stwierdzając, iż zaistniała wskazana we wniosku i w art. 240 § 1 pkt 11 O.p. przesłanka warunkujące dopuszczalność wznowienia postępowania. W wydanym postanowieniu z dnia 31 grudnia 2012 r. stwierdził, iż istniał przedmiot postępowania to jest decyzja ostateczna, a skarżąca składając wniosek o wznowienie postępowania i wskazując na orzeczenie TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. w połączonych sprawach C-213/11, C-214/11 C-217/11 "Fortuna" i inni przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w Gdańsku dotyczące przepisów ustawy o grach hazardowych opublikowane na stronach http://curia.europa.eu/juris/ spełniła warunki do wznowienia postępowania w sprawie.
Sąd orzekający zgadza się z tą oceną na tym etapie analizy wniosku gdyż istotnie wniosek pochodził od uprawnionego podmiotu, strony postępowania zwykłego, w momencie jego złożenia istniał przedmiot postępowania jako, że decyzja z dnia Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...]odmawiająca skarżącej przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] udzielonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] była decyzja ostateczną istniejąca w obrocie prawnym, zaś wniosek został złożony z zachowaniem terminu z art. 241 §1 pkt 2 O.p.
Wobec należało następnie zbadać istnienie przesłanki do wznowienia postępowania, a zatem ocenić, czy istnieje orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości unii Europejskiej, a jeśli tak, czy pozostaje w związku z przedmiotem sprawy. W przypadku pozytywnych ustaleń organ winien był zbadać, czy treść takiego orzeczenia miała wpływ na treść wydanej decyzji i następnie wydać decyzję po myśli art. 245 § 1 pkt 1 lub §2 O.p.
Tymczasem w rozpatrywanej sprawie organ po wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, nie negując istnienia wyroku TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. w połączonych sprawach C-213/11, C-214/11 C-217/11 "Fortuna" i inni przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w Gdańsku umorzył postępowanie wznowieniowe na podstawie art. 208 O.p. stwierdzając, iż jest ono bezprzedmiotowe. W szczególności wskazał, iż na skutek wygaśnięcia decyzji - zezwolenia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] z uwagi na upływ okresu, na jaki je udzielono, tj. z dniem [...]r., rozpatrywanie kwestii przedłużenia zezwolenia zawartego w decyzji, która wygasła, a zatem została usunięta z obrotu prawnego w kontekście wydanego orzeczenia TSUE jest bezprzedmiotowe, co powoduje niemożność wydania decyzji administracyjnej załatwiającej sprawę poprzez rozstrzygnięcie jej co do istoty.
W ocenie Sądu takie załatwienie sprawy w trybie art. 208 O.p. narusza art. 245 § 1 pkt 1 O.p., ale naruszenie tych przepisów procesowych można uznać za uchybienie nie mające istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Wynika to z tego, iż nawet po przyjęciu, że zaistniały w sprawie przesłanki do wznowienia postępowania organ byłby zobowiązany do umorzenia postępowania w sprawie po uchyleniu decyzji odmawiającej przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...], gdyż na dzień orzekania przez organ decyzja udzielająca zezwolenia nie istniała z powodu wygaśnięcia. Umorzenie wznowionego postępowania na podstawie art. 208 O.p., co miało miejsce w sprawie, prowadzi do tych samych skutków nie tylko procesowych, ale i materialnych, gdyż i tak nie można było orzekać w przedmiocie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa śląskiego. W konsekwencji powyższego Sąd doszedł do przekonania, iż decyzja jakkolwiek narusza przepisy postępowania, to jednak to naruszenie jako nie mające istotnego wpływu na wynik sprawy nie uzasadniało uznania skargi za zasadną.
W sytuacji, gdy w sprawie kontroli poddane było rozstrzygniecie ściśle procesowe i organy nie orzekały merytorycznie w sprawie Sąd uznał za zbędne odnoszenie się do zarzutów skargowych dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego dotyczącego ustawy o grach hazardowych.
Z tych względów na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga oddalono.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło