III SA/Gl 902/13

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Barbara Orzepowska - Kyć po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 500 (pięćset) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 77.050 zł skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że z uwagi na swoją krytyczną sytuację finansową nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek opłat sądowych. Po blisko rocznym pobycie w [...] skarżący utracił możliwości zarobkowania. Dochód strony zamyka się w kwocie około 2.000 zł brutto miesięcznie. Jest to kwota, która nie wystarcza nawet na podstawowe potrzeby. Wnioskodawca oświadczył, że nie dysponuje żadnym majątkiem, a komornik prowadzi przeciwko niemu egzekucje na łączna kwotę [...]. Postępowanie egzekucyjne, na chwile obecną, jest bezskuteczne. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, a dochód uzyskuje z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Dochód ten wynosi przeciętnie 2.000 zł brutto na miesiąc. Strona nie posiada żadnego majątku, żadnych nieruchomości, ruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, ani innych przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro. Strona oświadczyła, że komornik zajął następujące rachunku bankowe: Bank (...) S.A. – na kwotę [...] zł; Bank (...) S.A. Centrala – na kwotę [...]zł. Natomiast Prokuratura Okręgowa w K.(w sprawie Ds. [...]) zajęła mu kwotę [...]zł. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 29 maja 2013 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłał następujące dokumenty: deklaracje VAT – 7 za okres od lutego 2013 r. do kwietnia 2013 r.; zeznanie o wysokości poniesionej straty w roku podatkowym 2012 (PIT – 36L); kserokopie księgi przychodów i rozchodów za okres od lutego 2013 r. do kwietnia 2013 r.; wykaz środków trwałych; szereg dokumentów obrazujących toczące się postępowania egzekucyjne, skierowane przeciwko wnioskodawcy. Wśród tych dokumentów znajdują się pisemne zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Organ egzekucyjny skierował takie zawiadomienia do pięciu banków: (...)S.A. w G.; (...) we W.; (...) S.A. w K.; (...) Bank S.A. w W.; (...) Bank S.A. w W. Postanowieniem z 3 lipca 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu prawa pomocy. Stwierdził, że strona skarżąca nie wykazała w sposób przejrzysty całokształtu swojego stanu majątkowego i nie zastosowała się do wezwania referendarza sądowego. W efekcie brak jest danych, aby można było zbadać, czy sytuacja majątkowa skarżącego wypełnia przesłanki, których zaistnienie skutkowałoby uwzględnieniem jego wniosku i przyznaniem mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Pismem z 22 lipca 2013 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika adwokata L.W. wniósł sprzeciw od postanowienia z 3 lipca 2013 r. Do sprzeciwu dołączył wyciągi z rachunków depozytowych, pisemne zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, wyciągi z rachunku bankowego (...)Banku, (...). W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumentację zawartą we wniosku o przyznanie prawa pomocy dodając, że nie jest w stanie opłacić kosztów niniejszego postępowania a biorąc pod uwagę wysokość żądanej przez Sąd opłaty musiałby gromadzić uzyskiwane środki przez kilka lat nie ponosząc przy tym żadnych wydatków. Ponadto dokumenty znajdujące się w aktach sprawy potwierdzają prawdziwość oświadczeń złożonych przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 tekst jedn. - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 lipca 2013 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na wolną od wątpliwości weryfikację złożonego w tym zakresie oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę i to tak w zakresie całkowitym jak i częściowym. To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy. Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący do wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz do sprzeciwu dołączył obszerną dokumentację obrazującą jego trudną sytuację finansową. Faktem jest, że z rachunków bankowych wnioskodawcy egzekwowana jest znaczna kwota pieniężna. Wg oświadczenia wnioskodawcy, kwota ta wynosi [...] zł. Miesięczny dochód wnioskodawcy, wg jego oświadczenia, zamyka się w kwocie około 2.000 zł brutto. Kwota ta z trudnością starcza na pokrycie bieżących wydatków skarżącego. Ponadto skarżący nie dysponuje żadnym majątkiem. Po blisko rocznym pobycie w areszcie śledczym większość jego oszczędności wykorzystał na bieżące potrzeby, a pozostałe środki zostały zajęte przez komornika w drodze prowadzonych postępowań komorniczych. Wobec powyższego Sąd dokonał analizy danych majątkowych przedstawionych we wniosku, w sprzeciwie, jak również nadesłanych dokumentów. W wyniku powyższej analizy sytuacji finansowej skarżącego i jego zdolności płatniczych stwierdzono, iż nie jest on w stanie jednorazowo uiścić wpisu sądowego od skargi. Stwierdzono, że byłby to wydatek wykraczający poza jego rzeczywiste możliwości finansowe. Jednakże wraz ze złożeniem skargi skarżący uiścił kwotę 500 zł co przekonało tut. Sąd, że jest to kwota możliwa do wygospodarowania przez skarżącego do uiszczenia w niniejszym postępowaniu. W związku z powyższym, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie skarżącego z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 500 zł. Jednocześnie uznano, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie, gdyż posiada regularny dochód z działalności gospodarczej. Dlatego wnioskodawca mając stały dochód miesięczny powinien partycypować w kosztach sądowych. Podkreślić należy, że wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r. II OZ 678/09). W ocenie orzekającego, wnioskodawca będzie w stanie samodzielnie ponieść koszty sądowe każdorazowo w wysokości do 500,00 zł Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz oraz art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.