III SA/Gl 910/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 29 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi E. L.-K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia odmówić wstrzymania wykonania decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...]. W skardze z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącej E. L.-K. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. odmawiającą – po wznowieniu postępowania – uchylenia ostatecznej decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] określającej stronie zobowiązanie w podatku od towarów i usług za [...] r. w kwocie [...] zł, zaległość podatkową z tego tytułu w tej samej kwocie i odsetki od zaległości w kwocie [...] zł. W skardze pełnomocnik zawarł między innymi wniosek "w oparciu o art. 284 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w zakresie podatku od towarów i usług za [...] r. w całości ze względu na szczególny interes podatnika, za którym przemawia okoliczność, iż od znacznej części wynagrodzenia za pracę E. L.-K. prowadzona jest egzekucja, przez co odwołująca narażona jest na niemożność zaspokojenia swych podstawowych potrzeb życiowych". W uzasadnieniu tego wniosku pełnomocnik powtórzył powyższe stwierdzenie. Strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy podała, że nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego a jedynym jej dochodem jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu dodatkowo wskazała, że musi utrzymywać siebie i wspomagać mamę, która utrzymuje się z [...] w kwocie [...] zł miesięcznie oraz babcię, która jest osobą samotną mającą niską [...] w kwocie [...] zł. Organ odwoławczy odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, a jednocześnie przesłał postanowienie z dnia [...] r., którym odmówiono wstrzymania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tego postanowienia zauważono, że strona na poparcie swojego wniosku nie przedstawiła żadnych okoliczności, które mogłyby stanowić dla organu podstawę do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Na wezwanie Sądu w ramach wniosku o przyznanie prawa pomocy strona dodatkowo oświadczyła, że: pozostaje w związku małżeńskim z P. K., posiadają rozdzielność małżeńską, mąż jest współwłaścicielem nieruchomości, która została w całości zakupiona ze środków uzyskanych z kredytu hipotecznego oraz nie posiadają oszczędności, ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Jednocześnie wskazała, że mąż jest zatrudniony uzyskując wynagrodzenie w kwocie [...] zł netto miesięcznie, a wydatki między innymi na media wynoszą łącznie [...] zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 30 października 2008 r. Referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że podstawą prawną wstrzymania wykonania decyzji jest art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.). Przepis art. 284 P.p.s.a. dotyczy szczególnej sytuacji, a mianowicie możliwości wstrzymania wykonania orzeczenia sądowego w przypadku wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Taki przypadek w przedmiotowej sprawie nie zaistniał, dlatego Sąd rozpatrywał wniosek pełnomocnika strony zawarty w skardze w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z art. 61 § 3 zd. 1 P.p.s.a. (pogrubienia Sądu) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Natomiast z art. 61 § 3 zd. 3 P.p.s.a. wynika, że instytucja wstrzymania dotyczy także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Ponadto rozpatrując sprawę sąd ma prawo stosować środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Z przepisów powyższych wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie danego aktu administracyjnego uzależniając to od zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności albo w drodze egzekucji administracyjnej albo w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. "Niebezpieczeństwo" zaistnienia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" musi wynikać z racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu w czasie zawisłości skargi w danej sprawie sądowoadministracyjnej. Przy przesłance wyrządzenia znacznej szkody w orzecznictwie przyjmuje się, że chodzi o taką szkodę (majątkową a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. W przypadku, gdy w danej sprawie zaskarżona jest decyzja organu odwoławczego wydana w trybie wznowienia postępowania aktem administracyjnym, którego wstrzymanie może nastąpić, może być ostateczna decyzja podlegająca ocenie w tym nadzwyczajnym postępowaniu, jako akt pozostający w granicach danej sprawy i oceny sądu administracyjnego. Dodatkowym argumentem jest też to, że w sprawach podatkowych na mocy art. 246 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) organ podatkowy właściwy w sprawie wznowienia postępowania jest zobowiązany w określonej sytuacji wstrzymać z urzędu lub na żądanie strony wykonanie ostatecznej decyzji. Ponadto w sprawach o wznowienie postępowania wydane decyzje o odmowie wznowienia postępowania lub o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji ze swej istoty nie nadają się do wykonania i nie podlegają wykonaniu. Tym samym ochrona z art. 61 § 3 P.p.s.a. byłaby iluzoryczna, gdyby nie można było wstrzymać wykonalnej ostatecznej decyzji określającej lub ustalającej zobowiązanie podatkowe. Tym samym Sąd też uznał, że wniosek pełnomocnika o "wstrzymanie zaskarżonej decyzji w zakresie podatku od towarów i usług za [...] r." ze względu na to, że "prowadzona jest egzekucja, przez co odwołująca narażona jest na niemożność zaspokojenia swych podstawowych potrzeb życiowych" dotyczy w rzeczywistości żądania wstrzymania wykonania decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...], która ze swej istoty podlega wykonaniu, ponieważ określa stronie zobowiązanie podatkowe, zaległość podatkową i odsetki w podatku od towarów i usług za [...] r. Jednak zaznaczyć należy, że aby taka ocena nastąpiła, zainicjowana złożonym wnioskiem o wstrzymanie, strona winna uzasadnić ten wniosek powołując się na określone okoliczności faktyczne ewentualnie uprawdopodobnić możliwość ich wystąpienia działając we własnym interesie. Wskazanie jedynie ogólnie, że wymaga tego szczególny interes podatnika i że strona narażona jest na niemożność zaspokojenia swych podstawowych potrzeb życiowych, bez szczegółowego uzasadnienia tego wniosku, uniemożliwia jego merytoryczną ocenę w ramach zasady skargowości. W niniejszej sprawie pełnomocnik nie uzasadnił swojego wniosku, gdyż nie wskazał na konkretne okoliczności, z których wnikałoby, że możliwym jest zaistnienie niebezpieczeństw wymienionych w cytowanym przepisie, czyli niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Nie wykazał też, że strona narażona jest na niemożność zaspokojenia swych podstawowych potrzeb życiowych i że z tym faktem wiąże się występowanie powyższych skutków. Do takiego samego wniosku Sąd doszedł analizując z urzędu okoliczności faktyczne istotne dla wstrzymania wykonania, a wynikające z dokumentów i oświadczeń zawartych w aktach sprawy. Chodzi tu w szczególności o te dokumenty i oświadczenia, które były składane przez stronę w ramach wnioskowanego prawa pomocy i które były poddane ocenie przez Referendarza sądowego i omówione w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 października 2008 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Wynika z nich, że skarżąca łącznie z mężem posiada stałe źródło dochodu w kwocie [...] zł, a prowadząc wspólne gospodarstwo domowe z mężem ma zapewnione mieszkanie. W związku z tym prowadzona egzekucja z jedynego majątku odrębnego strony, tzn. wynagrodzenia za pracę osiąganego w kwocie [...] zł, nie pogorszy egzystencji na tyle aby powstała znaczna szkoda lub trudne od odwrócenia skutki. Podkreślić należy, że w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji istnieją ograniczenia kwotowe zabezpieczające przed zajęciem całego wynagrodzenia, a poza tym mimo zawarcia umowy o rozdzielności majątkowej na małżonkach spoczywa obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli (art. 27 k.r.o.). Zaciągnięcie kredytu mieszkaniowego na spłatę należności za zakupioną nieruchomość oznacza, że rodzina ta posiada także zdolność kredytową. Mając to na uwadze Sąd działając na podstawie art. 61 § 3 "a contrario" P.p.s.a. postanowił odmówić wstrzymania wykonania opisanej w sentencji decyzji.