III SA/Gl 924/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od każdorazowej opłaty sądowej ponad kwotę 100 (słownie: sto) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Pismem z dnia [...] r. K. P. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] wnosząc w niej o zwolnienie z kosztów postępowania oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Po uzupełnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, skarżący uściślił swoje żądania wskazując, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego. Uzasadniając swój wniosek K. P. podniósł, że jego aktualny stan finansowy nie pozwala mu na poniesienie kosztów postępowania, a przedmiotowa sprawa jest skomplikowana i wymaga specjalistycznej wiedzy oraz doświadczenia. Wyjaśnił, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych, ani żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro, a jedynym jego majątkiem jest samochód osobowy marki [...] (rok produkcji 1989). Stwierdził, że zatrudniony jest w "A" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. przy ulicy [...] na podstawie umowy zlecenia, a jego dochód w [...] r. wyniósł 9119,44 zł brutto. Wskazał, że mieszka razem ze swoimi rodzicami oraz, że jest po rozwodzie. Pismem z dnia [...] r. skarżący został wezwany do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności poprzez: udokumentowanie dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z tytułu umowy zlecenia, nadesłanie zaświadczeń o wysokości ewentualnych pozostałych honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy, nadesłanie odpisów lub kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez skarżącego za rok 2011, nadesłanie kserokopii bądź odpisu wyroku rozwodowego, przedłożenie aktualnego zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego, przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media, zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne wydatki). Ponadto w związku z tym, iż K. P. w rubryce 11 formularza PPF wskazał, że mieszka u rodziców, został wezwany do udokumentowania stanu majątkowego swoich rodziców przez udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez rodziców skarżącego. W odpowiedzi na opisane wezwanie K. P. przedłożył: informację o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2011 (PIT - 11); odpis umowy zlecenia nr [...] z dnia [...] r. i zaświadczenie o wynagrodzeniach osiągniętych w [...] r. (strona zatrudniona jest w "A"); wyciągi z rachunków bankowych (za okres od [...] r. do [...] r.); odpis wyroku rozwodowego z dnia [...] r. (wynika z niego, że małżeństwo skarżącego zostało rozwiązane w [...] r., a na stronę nałożony został obowiązek płacenia alimentów na [...] córkę w kwocie 300 zł). Jednocześnie skarżący dołączył do akt sprawy potwierdzenia zameldowania na pobyt stały pod wskazanym przez niego adresem zamieszkania. Z dokumentu tego wynika, że pod adresem zamieszkania skarżącego mieszkają jego rodzice K. i Z. P. oraz J. P.. Skarżący akcentując fakt mieszkania wraz z rodzicami podkreślił, iż w związku z tym nie ponosi kosztów utrzymania, przy czym wskazał, iż z uwagi na konflikt z rodzicami, będący rezultatem jego rozwodu nie ma możliwości przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość emerytur rodziców oraz innych danych o które był wzywany. Wyjaśnił, że rodzice pozwalają mu korzystać z pokoju, jak również z kuchni i łazienki, co pozwala mu jakoś egzystować i nie niesie ze sobą żadnych wydatków, ponieważ generalnie korzysta z produktów zgromadzonych przez rodziców. Postanowieniem z 20 sierpnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Postanowienie to zostało zaskarżone sprzeciwem. W sprzeciwie skarżący podniósł, że w swoim przekonaniu wykazał się należytą starannością i dołączył wszystkie dokumenty które był w stanie zgromadzić. Podkreślił, że nie ma on wiedzy na temat wysokości dochodów rodziców i siostry, ani żadnego wpływu na zachowania tych osób, gdyż nie utrzymuje z nimi kontaktów. Postanowieniem z dnia 1 października 2012 r. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy Stronie skarżącej. K. P. zaskarżył opisane postanowienie, w wyniku czego Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 28 listopada 2012 r. uchylił to orzeczenie przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej P.p.s.a.) postanowienie, co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia stronie przysługuje środek odwoławczy określony w art. 259 P.p.s.a., to jest sprzeciw. W razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 P.p.s.a.). Wskazać trzeba, iż ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu (W. Chróścielewski, J.P. Tarno: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004). Na mocy art. 243 § 1 P.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy, natomiast zgodnie z treścią art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym, przy czym zakres całkowity obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Należy w tym miejscu przywołać art. 190 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana jest związany wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd rozpoznający zażalenie uznał, że skarżący złożył komplet dokumentów potrzebnych do rozpoznania wniosku, zarazem pozostawiając ocenę przesłanych danych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Wobec powyższego na podstawie analizy dostępnych Sądowi pierwszej instancji informacji uznać należy, że skarżący osiągnął w roku [...] r. przychód w kwocie 9.119,44 zł brutto zarazem nie ponosząc żadnych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania. Jedyne wydatki skarżącego udokumentowane w niniejszej sprawie to alimenty uiszczane na rzecz [...] córki w kwocie 300 zł miesięcznie. Sąd stanął na stanowisku, iż w związku z tym, że osiągnięty przez K. P. przychód związany jest z umowami zlecenia, a więc stanowi źródło niestałe i niestabilne to uiszczenie pełnych kosztów postępowania naraziłoby skarżącego na poważny uszczerbek finansowy. Sąd uznał, iż sytuacja materialna wnioskodawcy nie jest na tyle ciężka, aby wymagała zwolnienia z daniny publicznoprawnej jaką są koszty postępowania sądowego w całości. Zdaniem Sądu skarżący jest w stanie uiścić w każdej z zarejestrowanych spraw opłatę rzędu 100 złotych stanowiącą zarazem minimalny wpis wymagany w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Mając ustawową możliwość wyboru Sąd nie przyznał natomiast skarżącemu pełnomocnika w postaci doradcy podatkowego, gdyż skarżący – nie mając na tym etapie postępowania obowiązku ustanowienia takiego pełnomocnika – byłby w stanie ze swoich oszczędności pokryć koszty pojedynczego doradcy podatkowego. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.