III SA/Gl 924/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 12 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora S. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.500 zł, strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że nie posiada środków finansowych na pokrycie opłaty od skargi. Strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i aktualnie nie osiąga żadnych przychodów. Z tego powodu nie posiada więc środków na uiszczenie opłaty sądowej. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie 50.000 zł., wartość środków trwałych wynosi 69.0852,02 zł, natomiast wartość zysku wg bilansu za ostatni rok obrotowy wynosi 424.415,19 zł. Takie dane podała skarżąca spółka na druku urzędowego formularza PPPr w rubryce nr 6, 7 i 8 (oświadczenie o majątku i dochodach). Z oświadczenia wynika, że spółka nie posiada żadnych środków na swoim koncie bankowym, prowadzonym w Banku "A". Konto bankowe jest wg oświadczenia strony zajęte przez komornika sądowego, który prowadzi egzekucje przeciwko skarżącej. Pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o nadesłanie aktualnego raportu kasowego, deklaracji podatkowych VAT – 7, zeznania podatkowego za 2013 r., dokumentacji stanu prowadzonego przeciwko spółce postępowania egzekucyjnego oraz przedstawienie wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na ww. wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, wnioskodawca nadesłała pismo procesowe z dnia [...] r., w którym ponownie jedynie oświadczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej od dnia [...] r., tym samym nie ma żadnego dochodu, nie wykonuje żadnych operacji bankowych na kontach. Postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w stosunku do nieruchomości zabudowanej w T. oraz niezabudowanej nieruchomości w K. Spółka nie posiada środków trwałych, oprócz tych, wobec których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Załącznikiem do tego pisma były jedynie: rachunek zysków i strat za 2013 r.; bilans za rok 2103 oraz informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za rok 2013. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wnioskująca spółka w ogóle nie wykazała w sposób rzetelny i przekonujący swojej aktualnej kondycji finansowej. Brak jest więc podstaw do tego, aby stwierdzić, czy wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. skutkujące uwzględnieniem złożonego wniosku. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że o kondycji podmiotu prowadzącego działalność gospodarzą (a takim podmiotem jest bez wątpliwości skarżąca spółka) można wnioskować na podstawie dwóch rodzajów dokumentów. Pierwszy rodzaj stanowią szeroko pojęte dokumenty księgowe, które obrazują stan podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym od strony księgowej. Do tej kategorii dokumentów należy głównie sprawozdanie finansowe, w skład którego wchodzą: bilans oraz rachunek zysków i strat. Są to dokumenty sprawozdawcze, sporządzane zgodnie z wymogami ustanowionymi w ustawie o rachunkowości, opisującymi stan podmiotu po zakończeniu pewnego okresu – z reguły roku kalendarzowego. Niezależnie od tych dokumentów, przedsiębiorca dysponuje także dokumentami bieżącymi, które wskazują na jego realne i rzeczywiste aktualne możliwości finansowe i stan tzw. "żywej" gotówki. Do takich dokumentów należą przede wszystkim: wydruki z rachunków bankowych, wskazujące na wszelkie dokonywane na nich operacje, jak również tzw. raporty kasowe, które wskazują w sposób bezpośredni ile gotówki znajduje się w kasie podmiotu. Spółka nie przedłożyła do akt sprawy większości dokumentów, o które była wzywana. Wnioskodawca zastosowała się do wezwania referendarza sądowego z dnia [...] r. jedynie w zakresie sprawozdania finansowego (nadesłała bowiem rachunek zysków i strat za 2013 r., bilans za 2013 r. i informację dodatkową do sprawozdania finansowego za 2013 r.). Co do pozostałych kwestii wskazanych w ww. wezwaniu spółka odniosła się jedynie w piśmie procesowym z dnia [...] r. Tymczasem, co istotne, stosownie do art. 255 P.p.s.a., wskazanym zresztą w cytowanym wezwaniu referendarza sądowego, skierowanym do skarżącej spółki, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć odpowiednie, wskazane dokumenty i materiały źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i generalnej, aktualnej kondycji finansowej. W tym zakresie bowiem nie wystarczają jedynie same oświadczenia wnioskodawcy. Odnośnie rachunków bankowych, należy stwierdzić, że rozpoznający wniosek dysponuje jedynie oświadczeniem skarżącej co do stanu jej rachunku bankowego. Tymczasem, nie można przecież wykluczyć, że na rachunki bankowe strony wpływają jednak jakieś kwoty pieniężne. Tym bardziej, że do akt sprawy nie nadesłano wyciągów i wydruków z rachunków bankowych, o jakie spółka była przecież wzywana pismem referendarza sądowego. W tym stanie rzeczy brak jest odpowiedniego materiału, który pozwoliłby na dokonanie dokładnej analizy stanu środków finansowych, zgromadzonych przez stronę skarżącą na prowadzonych przez nią rachunkach bankowych. Istotna w tym zakresie jest również informacja co do stanu i zakresu prowadzonego wobec skarżącej spółki postępowania egzekucyjnego. W aktach również brak jakichkolwiek dokumentów, czy materiałów potwierdzających tą okoliczność. Rozpoznający wniosek dysponuje jedynie samymi oświadczeniami spółki. Spółka została również wezwana do przedłożenie rocznego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych (CIT-8) za rok 2013. Wezwanie w tym zakresie również pozostało bez odpowiedzi. Jest to o tyle istotna kwestia, że w rubryce nr 8 druku urzędowego formularza PPPr (oświadczenie o majątku i dochodach) spółka umieściła kwotę 424.415,19 zł nie precyzując, że jest to kwota obrazująca jej stratę. Odnośnie deklaracji podatkowych VAT – 7, obrazujących potencjalny obrót spółki (w istocie jej aktywność gospodarczą) wyraźnie zaznaczono w wezwaniu referendarza sądowego, że jeżeli wnioskodawca takich zeznań nie składała (nie składa), to należało przedłożyć stosowne zaświadczenie wydane przez właściwy miejscowo urząd skarbowy. Jednocześnie brak w aktach sprawy również udokumentowania faktu, że skarżąca spółka nie prowadzi już działalności gospodarczej. W tym celu, należało nadesłać stosowny dokument (np. odpis, bądź kserokopię stosownej decyzji wydanej przez organ właściwej miejscowo jednostki samorządu terytorialnego stwierdzającej ten fakt). Nie nadesłano również odpisu ewidencji środków trwałych prowadzonej w zakresie działalności gospodarczej, obrazującej ich stan na koniec ubiegłego miesiąca. Wezwania referendarza sądowego również i w tym zakresie wnioskodawca nie wypełniła. Należy zaznaczyć w tym miejscu, że deklaracje VAT – 7 nie obrazują dochodu uzyskiwanego przez podmiot gospodarczy, ani nawet przychodu. Wskazują jedynie na wielkość obrotów spółki, na jej aktywność gospodarczą – bądź na brak obrotu i aktywności gospodarczej. Nie jest również wystarczające samo oświadczenie wnioskującej spółki, zgodnie z którym nie posiada ona żadnych środków pieniężnych w kasie z uwagi na okoliczność, "że nie są prowadzone żadne transakcje". Podmiot, jakim jest skarżąca spółka, ma obowiązek prowadzić raport kasowy, niezależnie od tego, czy wykazuje aktywność gospodarczą, niezależnie od częstotliwości i ilości zawieranych transakcji. W związku z tym spółka powinna wygenerować wyciąg z raportu kasowego i przedłożyć go do akt sprawy. Podsumowując, skarżąca spółka nie nadesłała większości dokumentów i materiałów, o które była wzywana. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy w pierwszej kolejności poddać analizie aktualny stan majątkowy podmiotu. Analiza taka nie może się jednak opierać wyłącznie na podstawie samych oświadczeń strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. Z tego też powodu skarżąca została wezwana, w oparciu o art. 255 P.p.s.a., do nadesłanie szeregu dokumentów i materiałów źródłowych, mających zobrazować jej aktualną kondycję finansową, a w efekcie okoliczność, czy spełnia ona przesłanki skutkujące uwzględnieniem jej wniosku. Spółka nadesłała do kat sprawy jedynie sprawozdanie finansowe za 2013 r. Jest to jednak niewystarczający materiał źródłowy do analizy jej aktualnego stanu majątkowego. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się powszechnie, że niedopełnienie przez wnioskodawcę obowiązku przedstawienia na podstawie art. 255 P.p.s.a. dodatkowych wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji majątkowej, gdy ta w oparciu o przedłożone dotychczas informacje jest uznawana za niepełną bądź budzącą wątpliwości, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ocena ta znajduje uzasadnienie w stwierdzeniu, że orzeczenie sądu (rozpoznającego wniosek) w zakresie przyznania stronie postępowania prawa pomocy nie może zostać oparte na ustaleniach faktycznych o charakterze fragmentarycznym lub hipotetycznym. Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu (rozpoznającego wniosek), nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (tak w postanowieniu NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt: II GZ 151/14, LEX nr 1443380). Ponadto, uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 orzeczono, jak w sentencji postanowienia.