III SA/Gl 934/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...],[...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku tutejszego Sądu, skarżący ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W całym toku postępowania sądowoadministracyjnego strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z wyboru. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym i karnym pogorszyła się jej sytuacja zawodowa i życiowa. Wnioskodawca musiał wygasić prowadzoną działalność gospodarczą i musiał wyprowadzić się z domu. Wnioskodawca chce pomagać swoim dzieciom, jednak nie pozwalają mu na to jego aktualna sytuacja majątkowa. Pozostały mu do spłaty kredyty, zaległości z tytułu leasingów i "inne" w kwocie do 50.000 zł. Strona szuka pracy, aby podołać wszystkim swoim wydatkom. Z oświadczenia strony wynika, że aktualnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawca jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, którą świadczy w wymiarze [...] etatu. Skarżący oświadczył, że na jedzenie wydaje miesięcznie około 410 zł; na leki – 50 zł; gaz – 42 zł; prąd – 70 zł; środki czystości 33 zł; ubrania – 38 zł. Wskazać należy, że R. Ł., postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 25 listopada 2014 r. odmówiono w przedmiotowej sprawie przyznania prawa pomocy. Postanowienie to jest prawomocne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 czerwca 2015 r. oddalił zażalenie na ww. postanowienie. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 24 marca 2016 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego małżonki, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W wezwaniu tym wyraźnie zaznaczono, że wnioskodawca powinien przede wszystkim wskazać na występowanie różnic w jego stanie majątkowym pomiędzy chwilą obecną, a listopadem 2014 r., kiedy to wydano prawomocne postanowienie tutejszego Sądu, odmawiające wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych. W odpowiedzi na to wezwanie, do akt sprawy wpłynęły następujące dokumenty: umowa o pracę wnioskodawcy; zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu (z dnia 7 kwietnia 2016 r.); swoje zeznanie podatkowe PIT-37 za 2014 r. Jednoczenie w piśmie przewodnim z dnia 7 kwietnia 2016 r. pełnomocnik wnioskodawcy stwierdził, że sytuacja skarżącego była już wielokrotnie analizowana w tutejszym Sądzie wraz z jego kolejnymi wnioskami o przyznanie prawa pomocy. Pełnomocnik zaznaczył, że wnioskodawca został zwolniony od kosztów sądowych w części przekraczającej każdorazowo kwotę 200 zł postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 14 czerwca 2014 r. w sprawie I SO/Gl 1/14. Pełnomocnik stwierdził, że pozostałe dokumenty zostaną przesłane do akt sprawy niezwłocznie po ich skompletowaniu przez skarżącego. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił w sposób należyty danych i oświadczeń zawartych na druku urzędowego formularza PPF, a w efekcie nie wykazał swojej aktualnej kondycji finansowej w aspekcie wszystkich osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. W rzeczywistości strona nie wskazała w sposób nie budzący wątpliwości wszystkich osób, które wchodzą w skład jej gospodarstwa domowego. Strona pominęła jednocześnie zasadę statuowaną w art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którą, na małżonku ciąży obowiązek udzielenia współmałżonkowi pomocy finansowej. Zasada ta jest także aktualna w sferze ponoszenia przez małżonka kosztów sądowych. Wnioskodawca reprezentowany w sprawie przez adwokata nie zdołał wykazać, że jego sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu. Ponadto, wnioskodawca nie nadesłała do akt sprawy również innych dokumentów, o które był wzywany. Od tego postanowienia wniesiony został przez pełnomocnika procesowego wnioskodawcy sprzeciw. W sprzeciwie zarzucono postanowieniu referendarza sądowego naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie spełnił przesłanek skutkujących uwzględnieniem jego wniosku. Zarzucono w sprzeciwie także błędne przyjęcie, że skarżący nie wykazał przesłanek skutkujących uwzględnieniem jego wniosku, podczas gdy szereg dokumentów oraz twierdzeń wskazał na występowanie tych przesłanek. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik procesowy strony stwierdził, że oświadczenia składane przez wnioskodawcę, w jego ocenie i stosownie do jego możliwości, wyczerpywały informacje, jakich mógł dostarczyć celem wykazania jego sytuacji majątkowej. Zdaniem pełnomocnika strony, aktualna sytuacja majątkowa strony została przedstawiona w sposób kompletny i szczegółowy. Obecna sytuacja rodzinna wnioskodawcy nie pozwala mu sprostać wezwaniu w zakresie przedstawienia dokumentów obrazujących aktualną kondycję majątkową jego żony. Ponadto, w ocenie pełnomocnika strony, postanowienie Sądu wydane w sprawie III SO/Gl 1/14 wydane prawie dwa lata temu, powinno być brane pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że R. Ł. składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku R. Ł., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednocześnie przywołać należy art. 165 P.p.s.a., który stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skarżący rzeczywiście nie wykazał, że spełnia przesłanki ustawowe, które skutkują przyznaniem mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jednocześnie nie wykazała strona pogorszenia swojej aktualnej sytuacji majątkowej w stosunku do sytuacji z listopada 2014 r. Skarżący nie wykazał z jakimi osobami faktycznie tworzy wspólne gospodarstwo domowe. w żadnym miejscu osób tych nie wymienił. Brak w aktach sprawy zaświadczenia wymieniającego osoby zameldowane pod wskazanym przez stronę miejscem jej zamieszkania. Aktualne pozostają w tym zakresie rozważania zawarte w postanowieniu referendarza sądowego dotyczące powszechnie przyjętej wykładni art. 23 K.r.io. Stwierdzić jednak należy, że nie jest to jedyna podstawa nieuwzględnienia wniosku skarżącego. Pełnomocnik procesowy wnosząc sprzeciw podjął de facto jedynie polemikę z ustaleniami poczynionymi w zaskarżonym postanowieniu referendarza sądowego z dnia 20 kwietnia 2016 r. Tymczasem nawet do sprzeciwu nie dołączono innych dokumentów, o które strona była wzywana przez referendarza sądowego (pismem z dnia 24 marca 2016 r.), a których brak został podkreślony w uzasadnieniu postanowienia referendarza sądowego. Braki te dotyczą tych dokumentów, które wnioskodawca powinien do akt dołączyć, gdyż jego aktualna sytuacja rodzinna z pewnością nie powinna mieć wpływu na ich zgromadzenie i przedłożenie do akt sprawy. Dotyczy to przede wszystkim dokumentów, które miały wskazać na jego aktualne zadłużenie z tytułu zaciągniętych przez niego kredytów oraz wszelkie obciążenia z tytułu pozostałych zobowiązań (np. z tytułu opłat za media). W aktach sprawy brak jest jednocześnie dokumentów i materiałów źródłowych wskazujących na prowadzenie przeciwko wnioskodawcy postępowania egzekucyjnego. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy dokonać porównania wykazanych przez stronę dochodów z jego wydatkami – w tym ze wszelkimi obciążeniami finansowymi (np. zaległościami kredytowymi i wydatkami związanymi z jego utrzymaniem). Tymczasem w tej sprawie strona wykazała jedynie swoje relatywnie niskie zarobki, pomijając jednocześnie całkowicie swoje obciążenia finansowe. W tej sytuacji brak jest podstaw do dokonania rzetelnej analizy całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Tym bardziej, że nawet do sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego nie dołączono dokumentów, o które strona była wzywana, a brak których wytknięto w zaskarżonym postanowieniu. Mając na względzie powyższe rozważania, stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał także spełnienia przesłanki z art. 165 P.p.s.a. Przy występowaniu w sprawie ww. braków w dokumentacji, trudno jest przecież stwierdzić, że sytuacja wnioskodawcy uległa zmianie. W ocenie Sądu materiały przedstawione przez wnioskodawcę z pewnością nie posiadają przymiotu szczegółowego i kompletnego wykazania jego aktualnego stanu majątkowego. Nie wystarczają bowiem jedynie same oświadczenia, czy też uzasadnienie wniosku – istotne jest wykazanie tych faktów za pomocą odpowiedniego materiału źródłowego. Co istotne, skarżący jest w przedmiotowej sprawie reprezentowany przez fachowego i profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Tymczasem, adwokat reprezentujący wnioskodawcę w tej sprawie ograniczył się jedynie do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, nie dołączając do niego żadnych dokumentów, które w istotny sposób mogłyby wyjaśnić wątpliwości opisane w postanowieniu referendarza sądowego. Brak dokumentów obrazujących stan postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko stronie oraz dokumentów obrazujących stan aktualne zaległości wnioskodawcy z tytułu spłacanych kredytów. Jednocześnie, w kwestii wniosku złożonego w sprawie III SO/Gl 1/14 należy zaznaczyć, że postanowienie Sądu, zwalniające skarżącego od części każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej kwotę 200 zł zostało wydane w dniu 16 czerwca 2014 r. Sąd rozstrzygając tę kwestię opierał się na stanie majątkowym skarżącego z czerwca 2014 r., a więc sprzed dwóch lat. Tymczasem rozpoznając wniosek o prawo pomocy w tej sprawie, należy dokonać analizy obecnego, aktualnego stanu majątkowego wnioskodawcy. Stan taki sprzed prawie dwóch lat w żadnym razie nie jest i nie może być miarodajny dla analizy tego stanu w kwietniu 2016 r., czy też w czerwcu 2016 r. W konsekwencji, należy stwierdzić, że strona nadal nie wykazała swojej aktualnej kondycji finansowej, co uniemożliwiło dokonanie wszechstronnego i merytorycznego rozpoznania jej wniosku. W tej sytuacji brak było podstaw do zbadania, czy wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Takie stanowisko wnioskodawcy skutkuje odmową uwzględnia wniosku. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.