III SA/Gl 977/24
WyrokWSA w Gliwicach2025-05-19
Skład orzekający: Marzanna Sałuda, Beata Machcińska, Adam Pawlyta
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o umorzeniu postępowania karnego na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. (czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego) może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (dowód okazał się fałszywy)?Ratio decidendi
Postanowienie o umorzeniu postępowania karnego na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., ponieważ do zastosowania tej przesłanki konieczne jest prawomocne orzeczenie sądu lub innego organu stwierdzające popełnienie przestępstwa lub fałszerstwo dowodu, a nie samo stwierdzenie braku znamion czynu zabronionego. Organy administracji nie mogą samodzielnie oceniać fałszywości dowodu w postępowaniu wznowieniowym.Stan faktyczny
Skarżący, funkcjonariusz policji, ubiegał się o przyznanie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Po przyznaniu świadczenia decyzją z 2021 r., organ pierwszej instancji wszczął postępowanie wznowieniowe, powołując się na fałszywość oświadczenia mieszkaniowego skarżącego, co miało wynikać z postępowania karnego dotyczącego oszustwa. Postępowanie karne zostało umorzone wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o uchyleniu pierwotnej decyzji przyznającej równoważnik. Skarżący zaskarżył decyzję do WSA, zarzucając nierzetelne postępowanie i błędną interpretację przepisów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Z. i zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), Protokolant Starszy referent Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2025 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia 16 września 2024 r. nr 239/2024 w przedmiocie równoważnika za brak lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Z. z dnia 6 sierpnia 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją nr 239/2024 z 16 września 2024 r. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach (dalej również: organ odwoławczy; organ drugiej instancji; KWP w Katowicach) po rozpatrzeniu odwołania K. L. (dalej: strona; skarżący) od decyzji nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w Z. (dalej również: organ pierwszej instancji; KPP w Z.) z 6 sierpnia 2024 r. uchylającą decyzję nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w Z. z 15 grudnia 2021 r. przyznającą stronie prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od 25 listopada 2021 r. w wysokości stawki przysługującej policjantowi, a następnie odmawiającą stronie przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu – orzekł o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego.
Organ odwoławczy wydał zaskarżone orzeczenie na podstawie art. 92 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 oraz art. 97 ust. 5 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. z 16 stycznia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 145 ze zm.; dalej: ustawa o Policji); art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 2, art. 268 a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) oraz § 9 ust 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 649 ze zm.; dalej: rozporządzenie).
Jego wydanie poprzedzały następujące okoliczności faktyczne;
Skarżący do 1 maja 2021 r. był funkcjonariuszem Komisariatu Policji [...] w K. Raportem z 6 stycznia 2021 r. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z wnioskiem o przeniesienie do dalszego pełnienia służby w KPP w Z.. Prośbę swą argumentował m. in. faktem, że z przyczyn losowych od dwóch lat jest zmuszony dojeżdżać do miejsca pełnienia służby w K. z miejscowości W., w której mieszkał. O zmianie miejsca zamieszkania skarżący poinformował Komendę Miejską Policji w K. raportem z 19 lutego 2019 r. Komendant Wojewódzki Policji rozpatrzył raport o przeniesienie pozytywnie i na mocy rozkazu personalnego nr [...] z 5 lutego 2021 r., przeniósł skarżącego do dalszego pełnienia służby w KPP w Z. z dniem 1 maja 2021 r. Natomiast 1 czerwca 2021 r. skarżący został przeniesiony na własną prośbę do dalszego pełnienia służby w Komisariacie Policji w W..
Następnie 21 maja 2021 r. skarżący złożył w KPP w Z. oświadczenie mieszkaniowe do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości. W treści oświadczenia zwarł informację, że zamieszkuje w nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. o powierzchni mieszkalnej ok. 100 m2 należącej do jego ojca R., gdzie zajmuje jedno pomieszczenie o powierzchni 9,62 m2. Z danych uzupełniających do oświadczenia mieszkaniowego sporządzonych przez stronę ponadto wynika, że w całym domu mieszka na stałe on sam, zaś jego rodzice i brat przyjeżdżają tam "przejazdem".
Przeprowadzone w KPP w Z. postępowanie administracyjne w sprawie przyznania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego zostało zakończone 15 czerwca 2021 r., kiedy Komendant Powiatowy Policji w Z. na mocy decyzji nr [...] odmówił stronie przyznania uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W wyniku złożonego przez skarżącego odwołania Komendant Wojewódzki Policji na mocy decyzji z 31 sierpnia 2021 r. nr [...] natomiast utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Na ww. decyzję z 31 sierpnia 2021 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (WSA w Gliwicach), który wyrokiem z 8 czerwca 2022 r., III SA/Gl 1514/21 skargę oddalił. Wyrok jest prawomocny.
Następnie 26 października 2021 r. skarżący złożył raport do Komendanta Powiatowego Policji w Z., w którym poinformował przełożonego, iż z uwagi na brak centralnego ogrzewania i zbliżający się okres zimowy, od 1 listopada 2021 r. będzie zamieszkiwał w miejscu zameldowania, tj. w mieszkaniu rodziców znajdującym się w K. przy ul. [...]. W treści raportu skarżący wskazał, że w K. będzie zamieszkiwał do czasu zakończenia remontu części poddasza, które będzie zajmował w domu swojego ojca w W..
Natomiast oświadczeniem mieszkaniowym z 24 listopada 2021 r. (wpływ do organu pierwszej instancji 25 listopada 2021 r.) wystąpił do Komendanta Powiatowego Policji w Z. o ustalenie uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, wpisując za okres "od 1 listopada 2021 r.". Dodatkowo skarżący wykazał, że czas dojazdu z miejscowości zamieszkania do miejsca pełnienia służby, publicznymi środkami komunikacji, przekracza 2 godziny w obydwie strony.
Ww. oświadczenie mieszkaniowe zostało rozpoznane przez Komendanta Powiatowego Policji w Z., który decyzją nr [...] z 15 grudnia 2021 r. przyznał stronie równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu organ wykazał, że zgodnie z treścią oświadczenia mieszkaniowego z 24 listopada 2021 r. strona zamieszkuje w K., przy ul. [...], a czas dojazdu z miejscowości zamieszkania K. do miejsca pełnienia służby w W. przekracza dwie godziny w obydwie strony.
Pismem z 26 maja 2022 r. Komendant Powiatowy Policji w Z. zwrócił się do skarżącego o podanie informacji dotyczącej jego aktualnego miejsca zamieszkania. W odpowiedzi na w/w pismo strona raportem z 15 czerwca 2022 r. poinformowała organ pierwszej instancji, iż z uwagi na prowadzony remont domu w W., przy ul. [...] na stałe przebywa w miejscu zameldowania tj. w mieszkaniu rodziców w K.
Z uwagi na pojawiające się wątpliwości co do faktycznego adresu zamieszkania strony oraz zasadności dalszej wypłaty świadczenia pieniężnego, Komendant Powiatowy Policji w Z. wydał 17 stycznia 2024 r. postanowienie o wznowieniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. postępowanie w sprawie przyznanego decyzją ostateczną nr [...] z 15 grudnia 2021 r. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz postanowił wstrzymać wykonanie w/w decyzji.
Po zakończeniu postępowania decyzją nr [...] Komendant Powiatowy Policji w Z. postanowił uchylić własną decyzję nr [...] z 15 grudnia 2021 r., przyznającą stronie prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od 25 listopada 2021 r., a następnie odmówić stronie przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Skarżący złożył od ww. decyzji nr [...] odwołanie, w którym zakwestionował zasadność wszczętego postępowania (wznowieniowego).
Obecnie zaskarżoną decyzją nr 239/2024 z 16 września 2024 r. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W jej uzasadnieniu argumentowano, że zostało wszczęte przez Prokuraturę Rejonową w B. postępowanie karne, a następnie wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów wobec skarżącego dot. oszustwa na szkodę KWP w Katowicach, że: "w okresie od 25 listopada 2021 roku do 31 grudnia 2023 roku w Z., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził Skarb Państwa reprezentowany przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach do niekorzystnego rozporządzenia władanym mieniem w kwocie łącznej 4 846,20 zł, w ten sposób, że wprowadził Komendanta Powiatowego Policji w Z. insp. K. C. w błąd co do powodowanej remontem konieczności zmiany miejsca zamieszkania i przeprowadzenia się do K. przedkładając mu oświadczenie mieszkaniowe do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości, w którym podał, że od dnia 1 listopada 2021 roku będzie zamieszkiwał w K., podczas gdy w rzeczywistości nadal zamieszkiwał w W., co skutkowało niezasadnym przyznaniem mu decyzją Komendanta Powiatowego Policji w Z. z 15 grudnia 2021 r. o nr [...] równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby, który został wypłacany w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 31 grudnia 2023 roku w łącznej wysokości 6161,00 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.".
Z dokumentów przesłanych przez Prokuraturę Rejonową w B., przesłuchane osoby w charakterze świadków (nie będący członkami rodziny) zeznały, że skarżący na wskazanej posesji zamieszkuje. Świadkowie widują wymienionego na posesji podczas wykonywania prac ogrodowych, jak również podczas robienia zakupów. Dodatkowo świadkowie zeznali, że wieczorem pali się światło a przed budynkiem stoi jego samochód. Świadkowie zeznali, iż wywóz śmieci z posesji następuje regularnie. Natomiast żadna z przesłuchiwanych osób nie zeznała aby widziała, że wywożony jest gruz bądź inne materiały świadczące o remoncie.
W konkluzjach organ odwoławczy argumentował, że zebrany materiał dowodowy i jego ocena wskazuje, że funkcjonariusz od dnia przeniesienia do służby w KPP w Z. (KP w W.), zamieszkuje w budynku mieszkalnym położonym w W., przy ul. [...]. Dalej organ odwoławczy przywołał art. 80 k.p.a. (zasada swobodnej oceny dowodów) oraz wskazał, że dowody na podstawie których przyznano stronie równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego tj. oświadczenie mieszkaniowe, okazały się fałszywe.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżący, wniósł osobistą skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (WSA w Gliwicach). W skardze zarzucił: (1) nierzetelne rozpatrzenie odwołania i reguł postępowania poprzez błędną interpretację regulacji art. 94 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji warunkujące przyznania stronie prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego; (2) naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy skutkujące uznaniem, że nie przysługuje stronie prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W jej uzasadnieniu strona przekonywała, że brak jest jakichkolwiek podstaw materialno-prawnvch i proceduralnych do wznowienia postępowania. Następnie przekonywano, że: "Dom w W." nie jest z całą pewnością stałym miejscem zamieszkania rozumianym jako centrum życiowe. Natomiast incydentalne pobyty strony związane z koniecznością opieki nad zwierzętami, jak zaznaczono, nie zmienia tego wniosku.
W odpowiedzi na skargę wnoszono o jej oddalenie. Organ odwoławczy powtórzył argumentację jaką zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie z 5 maja 2025 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał dotychczasowe stanowiska w sprawie, jak również wniósł o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na rozprawie w dniu 6 maja 2025 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że postępowanie karne prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w B. umorzono. Natomiast dom w W. jest w bardzo złym stanie technicznym i nie stanowi centrum życiowego skarżącego. Na pytanie Sądu pełnomocnik dodał, że postanowienie o umorzeniu postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w B. jest prawomocne (karta nr 101 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu, ale nie z przyczyn w niej podniesionych.
Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny tekst jedn. z 19 sierpnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jedn. z 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przy rozstrzyganiu spraw Sąd nie kieruje się zasadami słuszności, sprawiedliwości społecznej, wyjątkowymi, w ocenie strony skarżącej, okolicznościami, które miałyby uzasadniać niezastosowania jakiegoś przepisu prawa, bądź interpretację sprzeczną z treścią przepisu.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy orzekające w sprawie organy administracji prawidłowo ustaliły, że dowody na podstawie których przyznano stronie równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego tj. oświadczenie mieszkaniowe, okazały się fałszywe (gdyż funkcjonariusz faktycznie zamieszkuje w W., przy ul. [...]), a w konsekwencji czy zaistniały podstawy do uchylenia decyzji nr [...] r. Komendanta Powiatowego Policji w Z. z 15 grudnia 2021 r. w sprawie przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od 25 listopada 2021 r. (art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a.). W ocenie organów administracji o merytorycznej przyczynie do wznowienia postępowania przesądzają zeznania świadków, logowania telefonów strony jak również to, iż na posesji znajdują się zwierzęta wymagające codziennej opieki. Natomiast w ocenie skarżącego organy obu instancji przeprowadziły nierzetelne postępowanie administracyjne oraz naruszyły prawo materialne, a mianowicie art. 94 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji.
Przedmiotem zaskarżenia stanowi decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach nr 239/2024 z 16 września 2024 r. na mocy której utrzymano decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Z. nr [...] z 6 sierpnia 2024 r. w sprawie wznowienia postępowania (w oparciu o podstawy wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a.) w sprawie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości.
W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że wznowienie postępowania administracyjnego – jako szczególny rodzaj procedury umożliwiającej, w przypadkach prawem przewidzianych (art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 i art. 145b § 1 k.p.a.), wzruszenie ostatecznych indywidualnych aktów z zakresu administracji publicznej – składa się z dwóch etapów. W pierwszym etapie organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania bada przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych.
Gdy nie zaistnieje żadna z wymienionych okoliczności negatywnych, organ wznawia postępowanie administracyjne w drodze postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.), które – co istotne w realiach rozpoznawanej sprawy – stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).
W realiach niniejszej sprawy Komendant Powiatowy Policji postanowieniem nr [...] z 17 stycznia 2024 r. orzekł o wznowieniu postępowania w sprawie równoważnika za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości, przyznanego decyzją ostateczną nr [...] r. Komendanta Powiatowego Policji w Z. z 15 grudnia 2021 r.
W drugim etapie postępowania organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania przechodzi do badania przyczyn wznowienia, a po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 k.p.a., tj. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a., albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 lub art. 145b k.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Przedmiotem postępowania po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania jest więc w pierwszej kolejności ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wskazanych w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a., a następnie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Faktycznie więc postanowienie wydane na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. wszczyna postępowanie w sprawie wznowienia, jednak nie przesądza o stwierdzeniu podstaw wznowienia. Do stwierdzenia tych podstaw, bądź też stwierdzenia ich braku, dochodzi dopiero w wyniku wydania jednego z rozstrzygnięć wskazanych w art. 151 § 1 k.p.a. (por. m.in.: wyrok NSA z 7 czerwca 2024 r., III OSK 2576/23, Legalis nr 3100232).
Dostrzec należy, że organ pierwszej instancji podstawy do wznowienia postępowania upatrywał w okoliczności otrzymania postanowienia prokuratora Prokuratury Rejonowej B. w B. z 1 grudnia 2023 r., sygn. [...] o przedstawieniu zarzutu skarżącemu o następującej treści: "w okresie od 25 listopada 2021 roku do 31 grudnia 2023 roku w Z., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził Skarb Państwa reprezentowany przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach do niekorzystnego rozporządzenia władanym mieniem w kwocie łącznej 4 846,20 zł, w ten sposób, że wprowadził Komendanta Powiatowego Policji w Z. insp. K. C. w błąd co do powodowanej remontem konieczności zmiany miejsca zamieszkania i przeprowadzenia się do K. przedkładając mu oświadczenie mieszkaniowe do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości, w którym podał, że od dnia 1 listopada 2021 roku będzie zamieszkiwał w K., podczas gdy w rzeczywistości nadal zamieszkiwał w W., co skutkowało niezasadnym przyznaniem mu decyzją Komendanta Powiatowego Policji w Z. z 15 grudnia 2021 r. o nr [...] równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby, który został wypłacany w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 31 grudnia 2023 roku w łącznej wysokości 4.846,20 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.".
Z akt administracyjnych sprawy następnie wynika, że zawiadomieniem z 3 czerwca 2024 r. Prokuratura Rejonowa B., sygn. akt [...] zawiadomiła organ pierwszej instancji o umorzeniu dochodzenia przeciwko skarżącemu, a to wobec stwierdzenia, iż czyn ten nie zawiera znamion czynu zabronionego (art. 17 § 1 pkt 2 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego, tekst jedn. z 27 listopada 2024 r., Dz.U. z 2025 r. poz. 46; dalej: k.p.k.). Poza tym dołączono postanowienie z 31 maja 2024 r., sygn. akt [...] prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] o umorzeniu śledztwa wobec skarżącego na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. "wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego". Do tej okoliczności nawiązał również pełnomocnik skarżącego na rozprawie w dniu 6 maja 2025 r. odpowiadając na pytanie Sądu, że przedmiotowe postanowienie o umorzeniu postępowania karnego jest prawomocne.
Poza tym w aktach administracyjnych znajduje się również kopia prawomocnego orzeczenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. z 21 maja 2024 r. wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym – orzekającym o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego.
Tymczasem w uzasadnieniu decyzji pierwszej i drugiej instancji w ogóle nie nawiązano do ww. kwestii związanych ze sposobem zakończenia prowadzonego postępowania karnego przeciwko skarżącemu. Co więcej organ pierwszej instancji argumentował w uzasadnieniu decyzji, że oparł swoje ustalenia w przedmiocie oceny istnienia podstaw do wznowienia postępowania na dokumentach gromadzonych w ramach postępowania karnego. Następnie jak zaznaczono "na podstawie analizy materiałów otrzymanych z Prokuratury Rejonowej [...] z zeznań świadków" oraz z zeznań Komendanta Powiatowego Policji w Z. organ pierwszej instancji wyprowadził wniosek cyt.: "z całą pewnością należy uznać, że pan K. L. składając w dniu 25 listopada 2021 r. oświadczenie mieszkaniowe miał świadomość, że będzie korzystał z nieruchomości w W.".
Następnie w uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że strona zataiła fakt posiadania lokalu w W., co zdaniem organu jest "fałszywe" i tym samym wypełnia dyspozycję z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a dalej zaznaczono, że w toku postępowania wznowieniowego ujawniły się istotne okoliczności i fakty, nieznane organowi w chwili wydawania decyzji, a mianowicie fakt, iż cyt. "funkcjonariusz był posiadaczem lokalu w W.".
Postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to może bowiem odnosić się wyłącznie do kwestii ustalenia istnienia kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a. i z tej przyczyny w jego toku organ nie można prowadzić rozważań materialnoprawnych. Przy czym muszą to być podstawy rzeczywiście istniejące. Zdaniem Sądu powołany w uzasadnieniu decyzji pierwszej instancji fakt "zatajenia posiadania lokalu w W." przez skarżącego nie jest przesłanką wznowieniową o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Trzeba dodać, że ww. okoliczność była dobrze znana organom administracji i nie była ukrywana przez skarżącego, a zatem brak jest "fałszu" (np. raport z 15 czerwca 2022 r.). Poza tym już w skardze do WSA w Gliwicach z 27 września 2021 r. skarżący wyjaśniał – cyt.: "Chciałbym wyjaśnić, iż od 2018 roku zamieszkuje w W. przy ul. [...]. Uprzednio mieszkałem ze swoja była partnerka w B. przy ul. [...]. Jednakże sytuacja życiowa jak i finansowa zmusiła mnie do przeprowadzki, do domu mojego ojca w W., który nie był zamieszkiwany, a został odziedziczony po jego dziadkach" (por. skarga z 27 września 2021 r., karta nr 2 – w aktach sądowych w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem WSA w Gliwicach z 8 czerwca 2022 r., III SA/Gl 1514/21).
Nie jest natomiast wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na czym miałaby polegać kolejna przesłanka wznowieniowa objęta dyspozycją art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w postaci "nowych faktów i dowodów". Zdaniem organu "w toku postępowania wznowieniowego ujawniły się istotne okoliczności i fakty, nieznane organowi w chwili wydawania decyzji, a mianowicie fakt, iż funkcjonariusz był posiadaczem lokalu w W.. Jest to, zdaniem Sądu, jedynie powtórzenie wcześniejszej argumentacji organu dotyczącej podstawy z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. a nie nowa (inna) przesłanka wznowieniowa. Jak już wcześniej argumentowano w powołaniu o stwierdzenia strony eksponowane w jej skardze z 27 września 2021 r. w sprawie III SA/Gl 1514/21: nie jest to nowy a zatem nieznany wcześniej organowi fakt umożliwiający skutecznie powołanie się również na tą podstawę wznowieniową (skoro organ znał ww. okoliczność). Wreszcie trzeba dodać, że w postanowieniu o wznowieniu postępowania nr [...] z 17 stycznia 2024 r. organ powołał się jedynie na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., nic nie wspominając o ewentualnej przesłance z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Natomiast organ drugiej instancji bezkrytycznie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne powielając argumentację z uzasadnienia kontrolowanej decyzji pierwszoinstancyjnej.
Zdaniem Sądu, analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje zatem, że zaskarżoną decyzję wydano przedwcześnie, a przy tym w warunkach naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Naruszono art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej i zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), jak również art. 77 k.p.a. (obowiązek organu administracji publicznej zebrania całego materiału dowodowego), a dokonana przez organy ocena materiału dowodowego wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów przewidzianej w art. 80 k.p.a. Organ pierwszej i drugiej instancji wadliwie również uzasadnił swoje rozstrzygnięcia, czym naruszył art. 107 § 3 k.p.a., przy obowiązku realizacji zasady przekonywania zawartej w art. 11 k.p.a. Treść rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji praktycznie w ogóle nie odnosi się do przyczyn objętych art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. ("nowe fakty i dowodowy"). Ta część uzasadnienia zaskarżonej decyzji pierwszej instancji jest zresztą w ogóle nieczytelna (nieweryfikowalna) dla Sądu.
Dodać należy, że warunkiem skutecznego żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest natomiast istnienie dowodu w postaci orzeczenia sądowego lub innego właściwego organu stwierdzającego fałszerstwo dowodu. Dzieje się tak, gdyż konstrukcja prawna przesłanek wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. jest w znacznej części identyczna. Przestępstwo co do zasady powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i w tym zakresie jest to wymóg analogiczny jak w przypadku stwierdzenia fałszu dowodu (dokumentu). Zatem strona/organ, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy lub że decyzję wydano w wyniku przestępstwa, musi przedłożyć do akt dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego tę okoliczność. Zgodnie z art. 145 § 2 k.p.a. istnieje wprawdzie możliwość wznowienia postępowania, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jednak do zastosowania tego przepisu konieczne jest łączne wystąpienie obu wskazanych w nim przesłanek, tj. oczywistość fałszu oraz niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości. Oczywistość powinna dotyczyć cech zewnętrznych fałszu.
W ocenie Sądu przesłanka (wznowieniowa) z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. nie jest przy tym spełniona w przypadku wydania postanowienia o umorzeniu postępowania karnego na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. ("czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego"), bo tego czy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, nie sposób inaczej ustalać, jak tylko w oparciu o prawomocne orzeczenie sądu skazujące, a ewentualnie orzeczenie, które stwierdza popełnienie przestępstwa np. warunkowe umorzenie postępowania karnego (por. wyrok NSA z 21 marca 2017 r., I OSK 2573/16, LEX nr 2293547).
W orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż w kwestii stwierdzenia "fałszywości dowodu" powinny się wypowiadać zatem właściwe sądy. Strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy, musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany. Nie jest bowiem rzeczą organu podatkowego przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie (por. wyrok WSA w Olsztynie z 26 marca 2014 r., I SA/Ol 828/13, Legalis nr 977779; wyrok WSA w Warszawie z 23 marca 2004 r., III SA 2545/02, LEX nr 113598). "Oczywistość sfałszowania dowodu" dotyczy przypadków, gdy z prostego zestawienia dowodu ze stanem faktycznym wynika, że dowód został sfałszowany. Są to sytuacje, gdy aby dostrzec fałsz, nieprawdę, nie zachodzi konieczność przeprowadzania dowodów, wiedzy specjalistycznej.
Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie miał na uwadze ww. argumentację oraz dokonaną przez Sąd wykładnię prawa. Natomiast sporządzając uzasadnienie decyzji organ będzie zobowiązany należycie uargumentować swoje stanowisko nie tylko merytorycznie (tzn. omówi a nie tylko powoła przesłanki postępowania wznowieniowego), ale również dokona własnych ustaleń faktycznych i oceni również dokumenty postaci informacji/zawiadomienia o umorzeniu postępowania z 3 czerwca 2024 r. jak również z postanowienia z 31 maja 2024 r., sygn. akt [...] prokuratora Prokuratury Rejonowej B. o umorzeniu śledztwa wobec skarżącego na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają zatem z powyższych rozważań i wiążą organy Policji stosownie do art. 153 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Sąd natomiast orzekł o zwrocie kosztów postępowania (koszty zastępstwa procesowego) w oparciu o art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło