III SA/Gl 988/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 27 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druku PPF) J. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, prośbę swą motywując trudną sytuacją materialną. Skarżący wyjaśnił, że ze względu na uzyskane opinie lekarskie nie ma zamiaru podjąć pracy zarobkowej, z powodu przeciwwskazań medycznych. Obecnie prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką, mieszkając z nimi w lokalu o pow. [...] m2. Wnioskodawca zaznaczył, że jego rodzina nie posiada żadnych oszczędności ani też papierów wartościowych lub przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Źródłem utrzymania się jego rodziny są wynagrodzenia za pracę uzyskiwane przez żonę i córkę skarżącego w łącznej wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Na wezwanie referendarza sądowego J. G. przedstawił szereg dokumentów obrazujących jego sytuację materialną oraz wydatki. W oparciu o nie ustalono, że dochód netto w rodzinie skarżącego wynosi [...] zł i ulega pomniejszeniu o stałe wydatki w postaci: spłaty pożyczki zaciągniętej przez małżonkę wnioskodawcy w Pracowniczej Kasie Zapomogowo – Pożyczkowej – w kwocie [...] zł; opłatę za usługi telekomunikacyjne – [...] zł; czynsz za lokal mieszkalny – [...] zł; płatność za energię elektryczna – [...] zł (w rozliczeniu dwumiesięcznym); opłatę za paliwo gazowe – około [...] zł. Łącznie, po odliczeniu wspomnianych wydatków, do dyspozycji rodziny wnioskodawcy pozostaje więc około [...] zł. Z nadesłanych dokumentów wynika również, że w miesiącach [...] i [...] br. J. G. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna, uzyskująca zasiłek w kwocie [...] zł. Z oświadczenia skarżącego wynika, że utrata statusu osoby bezrobotnej nastąpiła ze względu na odmowę podjęcia pracy podyktowaną stanem zdrowia wnioskodawcy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Odpłatność postępowania sądowego jest regułą, o czym stanowi przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Nie ma ona wszakże charakteru bezwzględnego, a wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. należy rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Okoliczności powołane przez J. G. nie pozwalają uwzględnić złożonego przezeń wniosku. Jego sytuacja materialna nie jest bowiem na tyle ciężka aby uzasadnione było zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. Jakkolwiek z subiektywnego punktu widzenia strony, jej sytuacja majątkowa jest trudna, to jednak obiektywnie rzecz biorąc nie można stwierdzić, że zasadne jest w tym przypadku zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek taki nasuwa się zwłaszcza, gdy uwzględnione zostaną przywołane wyżej orzeczenia sądów. Zarówno małżonka jak i córka skarżącego uzyskują wynagrodzenie za pracę, a więc posiadają stałe źródło dochodu. Jego zestawienie z udokumentowanymi wydatkami ujawniło, że do dyspozycji rodziny wnioskodawcy pozostaje co miesiąc kwota około [...] zł. Biorąc zaś pod uwagę ilość osób we wspólnym gospodarstwie domowym można przyjąć, że jest ona wystarczająca na pokrycie ich potrzeb. Dodatkowo zastrzec należy, że J. G. nie wykazał, aby miał jakiekolwiek zobowiązania wobec osób trzecich (np. banków) lub też aby wspomniany dochód był obciążony obowiązkiem świadczeń na rzecz takich osób. W związku z tym, nawet czasowe uszczuplenie tej kwoty, związane z koniecznością uiszczenia wpisu od skargi – będącego zasadniczym wydatkiem na obecnym etapie postępowania sądowego, nie spowoduje zachwiania sytuacji materialnej rodziny skarżącego. Tym samym należało przyjąć, że będzie on w stanie ponieść koszty sądowe. W oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia