III SA/Gl 997/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 12 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić stronę skarżącą z wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddala. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący S.F. domagał się zwolnienia z kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków), w tym należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu powyższego podał, że gospodarstwo domowe prowadzi razem z żoną. Ponieważ prowadzona przez nich spółka ogłosiła upadłość nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych czy przedmiotów o wartości powyżej [...] euro. Jako źródła utrzymania całej rodziny skarżący wymienił dochody ze stosunku pracy w kwocie [...] zł brutto oraz pobieraną przez jego żonę [...] w kwocie [...] zł brutto (tj. [...] zł netto). Jednocześnie w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia złożonego wniosku do akt sprawy nadesłano kserokopie następujących dokumentów: - zaświadczenie o zarobkach; - odcinek pobieranej [...] obrazujący wysokość osiąganych miesięcznie dochodów; - zeznania podatkowe PIT-37 za [...] r. i [...] r., z treści których wynika, iż w okresie tym skarżący oraz jego żona uzyskali dochód do opodatkowania w kwocie [...] zł, [...] zł i [...] zł; - umowę najmu domu mieszkalnego przy ul. [...] w T, na podstawie której opłacany jest czynsz w wysokości [...] zł wraz z dowodem ponoszonych opłat za energię elektryczną w kwocie [...] zł; - odpis z księgi wieczystej nr [...]. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Podkreślić w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 212 § 1 i art. 213 ustawy opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna, natomiast do wydatków zalicza się w szczególności należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie, koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący nie ma obowiązku ponoszenia wydatków zobowiązany jest natomiast do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, stąd złożony przez niego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało rozpoznać w ramach zwolnienia tylko od opłat sądowych w całości lub w części. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ustawy). Odnosząc powyższe do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia S.F. z obowiązku uiszczania opłat sądowych nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Analiza stanu majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy, dokonana w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów, prowadzi do wniosku, iż skarżący jest w stanie pokryć część należnego na tym etapie sprawy wpisu sądowego od skargi do kwoty wskazanej, tj. [...] zł, a także inne mogące się pojawić w przyszłości opłaty sądowe. Miesięczny dochód jego rodziny wynosi bowiem - według oświadczenia – [...] zł brutto, natomiast udokumentowane wydatki kształtują się w granicach ok. [...] zł. Wobec powyższego powinien w nich partycypować. Tym bardziej, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów stanowi bowiem wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Stąd każdy podmiot zamierzający wytoczyć sprawę lub biorący udział w sprawie powinien liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów i odpowiednio wcześniej w miarę istniejących możliwości gromadzić środki potrzebne na ich pokrycie (vide: postanowienia NSA o sygn. akt FZ 415/04 i II GZ 12/05 niepublik.) zwłaszcza jeżeli ma ku temu inne możliwości zarobkowe (vide: kserokopia zeznania podatkowego skarżącego za [...] r., gdzie poza dochodami ze stosunku pracy wykazano również przychody z innych źródeł). Wobec powyższego przyjąć należało, iż S.F. nie uprawdopodobnił w sposób wystarczająco przekonujący istnienia szczególnych, wyjątkowych okoliczności, których wystąpienie przemawiałoby za niemożnością poniesienia należnego na tym etapie sprawy wpisu sądowego od skargi do kwoty wcześniej wskazanej, tj. [...] zł, a także innych mogących się pojawić w przyszłości opłat sądowych. Ich poniesienie nie spowoduje bowiem większego uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego oraz jego rodziny. W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.