III SA/Gl 999/07
WyrokWSA w Gliwicach2008-04-09
Skład orzekający: Henryk Wach, Marzanna Sałuda, Krzysztof Targoński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewoźnik, który nie dostarczył towaru celnego do wskazanego urzędu celnego w wyznaczonym terminie, jest zobowiązany do uiszczenia należności celnych z tytułu wprowadzenia tego towaru na polski obszar celny?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przewoźnik, który nie wykonał obowiązku dostarczenia towaru celnego do wskazanego urzędu celnego i nie przedstawił dokumentów do odprawy, naruszył przepisy prawa celnego. W konsekwencji, wprowadzając towar na polski obszar celny bez należytej odprawy, stał się podmiotem zobowiązanym do uiszczenia należności celnych. Sąd podzielił stanowisko, że zapłata cła jest sankcją za naruszenie obowiązków celnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarżącego M.G., który jako posiadacz karnetu TIR przewoził towar celny (kawa Alvorada). Towar ten nie został dostarczony do wskazanego urzędu celnego, lecz trafił do nieznanego odbiorcy, a dokumenty potwierdzające odprawę celną zostały sfałszowane. Organy celne wymierzyły skarżącemu należności celne i podatek obrotowy. Skarżący kwestionował zasadność decyzji, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w tym dotyczące oceny dowodów i niewłaściwego określenia przedmiotu postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Asesor WSA Marzanna Sałuda (spr.), Asesor WSA Krzysztof Targoński, Protokolant St. sekr. sąd. Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych, inne – podatek obrotowy oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K., po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Urzędu Celnego w K. z [...] r. nr [...], w przedmiocie wymierzenia należności celnych w wysokości [...] zł ( po denominacji ) od towaru celnego w postaci – kawy Alvorada i podatku obrotowego w wysokości [...] zł (kwota po denominacji ). Jako podstawę prawną wskazał art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 98 poz. 1071 ze zm.),art. 4 ust.1, art. 40 ust 3 , art. 42, art. 45 ust. 5 ustawy z dnia 28 grudnia 1989r.. - Prawo Celne (tekst jednolity D.z. U. z 1994r. Nr 71, poz. 312 z póżn. zm.)w zw. z art. 289 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r.1997r-kodeks Celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 z póżn. zm.) art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo Celne (Dz. U. Nr z 2004r. Nr 68 , poz. 623 ).
W uzasadnieniu, opisując dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie wskazano co następuje.
Dyrektor Urzędu Celnego w C. przekazał w dniu [...] r. Dyrektorowi Urzędu Celnego w K. towar celny w postaci kawy Alvorada, przewożony pod osłoną karnetu TIR Nr [...], celem dokonania odprawy celnej ostatecznej. Posiadaczem karnetu był Pan M. G. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Transportu Międzynarodowego "A" z siedzibą w K. przy ul. [...], które zobowiązało się do dostarczenia tego towaru do wskazanego w karnecie TIR urzędu celnego odbiorczego w terminie 2 dni. Odbiorcą towaru wskazanym w ewidencji przekazowej Oddziału Celnego w C. było Przedsiębiorstwo "B" z T. Przedmiotowy towar nie został dostarczony do urzędu celnego odbiorczego w wyznaczonym terminie ani w terminie późniejszym. Ustalenia te potwierdzone zostały w toku postępowania karnego, w wyniku którego ustalono, że przedmiotowy towar został przywieziony do hurtowni W. G. w K. zamiast do Oddziału Celnego w G. wskazanego w karnecie TIR [...], wskazany odbiorca towaru nie istnieje, a potwierdzenie dostarczenia tego towaru do urzędu celnego odbiorczego oraz potwierdzenie dokonania odprawy celnej zostały sfałszowane.
Wobec powyższego zawiadomieniem z dnia [...] r. Dyrektor Urzędu Celnego w K. działając na podstawie art. 61§ 1 ustawy z dnia 16.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie w związku z niedostarczeniem w terminie do odprawy celnej do Oddziału Celnego w G. towaru przekazanego za karnetem TIR nr [...] r. W zawiadomieniu wskazano , iż sprawa dotyczy towaru – kawa Alvorada przewożonego samochodem [...] przez przewoźnika " A" kierowca J.K.
Następnie decyzją z dnia [...] r. Nr [...] skierowaną do posiadacza karnetu (przewoźnika), Dyrektor Urzędu Celnego w K. wymierzył należności celne ciążące na powyższym towarze w wysokości [...] PLN (kwota podana w wysokości zdenominowanej) oraz obliczył podatek obrotowy wysokości [...]PLN (kwota podana w wysokości zdenominowanej).
Decyzja zawierała pouczenie o prawie do złożenia wniosku o zmianę wymiaru podatku obrotowego, w terminie jednego miesiąca od dnia uiszczenia, do właściwego miejscowo urzędu skarbowego .
Od decyzji tej pismem z dnia [...] r. M.G. złożył odwołanie do Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. W odwołaniu wniósł o uchylenie decyzji w całości zarzucając jej naruszenie prawa proceduralnego i materialnego, a w szczególności naruszenie: art. 7 k.p.a w związku z art.: 75, 76 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 85 § 1, 106 § 1k.p.a, oraz art. 28 k.p.a w związku z art. 40 ust. art. 2 pkt 6 ustawy - Prawo celne. W uzasadnieniu odwołania wskazał m.in., że faktycznie w dniu [...] r. Kierowca J.K., kierując pojazdem o numer rej. [...] oraz przewożąc towar w postaci kawy Alvorada, dokonał przekroczenia granicy RP w C. Odwołujący stwierdził jednak, że zgodnie z dokumentami przekazowymi towar ten dotarł do Oddziału Celnego w G. gdzie dokonano ostatecznej jego odprawy, a tym samym odwołujący wypełnił obowiązek zawarty w art. 40 ust. 2 ustawy- Prawo celne. W dalszej części odwołania podniósł, że pismem z dnia [...] r. Dyrektor Urzędu Celnego w K. zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania w sprawie niedostarczenia przedmiotowego towaru w terminie do odprawy celnej do OC w G., co miało skutkować wydaniem decyzji o opłacie manipulacyjnej dodatkowej. Wobec powyższego strona niezwłocznie pismem z dnia [...] r. poinformowała organ celny o stanie faktycznym i dokumentach, które zdaniem strony potwierdzały wypełnienie przez przewoźnika nałożonych na niego obowiązków, co zostało pominięte przez organ celny, który to wydał decyzję o wymiarze należności celnych za ww. towar podczas gdy zawiadomienie o wszczęciu postępowania dotyczyło wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Dokumentami tymi były: list przewozowy CMR na którym widnieją pieczęcie o dokonaniu odprawy celnej, oświadczenie kierowcy J. K, że towar został prawidłowo dostarczony do ostatecznej odprawy celnej.
Odwołujący podniósł również, że organ celny w zaskarżonej decyzji nie ustosunkował się do przedstawionych w toku postępowania dokumentów tj. CMR z pieczęciami Urzędu Celnego w G., a także nie ustosunkował się do wniosku o dokonanie sprawdzenia Karnetu TIR w celu ustalenia, czy został prawidłowo zamknięty, a nałożone pieczęcie organu celnego są prawdziwe. Organ celny w uzasadnieniu decyzji poprzestał na stwierdzeniu, że firma "B" jest firmą fikcyjną z którą odwołujący nie miał nic wspólnego. Podniósł także, że jego działania jako przewoźnika były zgodne z nałożonymi na niego obowiązkami, wynikającymi z Konwencji TIR. Podniósł także, iż jeśli nastąpiło naruszenie zasad zawartych w Konwencji TIR to nie są one wynikiem działania lub zaniechania przewoźnika, a prawdopodobnie leżą po stronie funkcjonariuszy celnych, którzy - zdaniem odwołującego – nie dopełnili swych obowiązków bądź działali w zmowie z przedstawicielem fikcyjnej firmy "B".
Wskazał też na treść art. 2 pkt 6 ustawy - Prawo celne zgodnie, z którym podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą jest osoba fizyczna, prawna lub jednostka nie posiadająca osobowości prawnej, dokonująca obrotu towarowego z zagranicą na własny rachunek i we własnym imieniu co przeczy wymierzeniu mu należności celnych i nałożeniu obowiązku, o którym mowa w art. 77 ust. 1 ustawy - Prawo celne.
Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze w sprawie objętej decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w K. nr [...] z dnia [...] r.
Następnie postanowieniem z [...] r. nr [...] r, Dyrektor Izby Celnej w K., działając na podstawie oraz art. 97 § 2, art. 101 § 1 i § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, podjął z urzędu zawieszone postępowanie w niniejszej sprawie.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. Nr [...]. Wyjaśnił przy tym, iż postępowanie w sprawie prowadzone było w oparciu o przepisy materialne zawarte w ustawie z dnia 28 grudnia 1989r. - Prawo celne (tekst jednolity: Dz. U. z 1994r. Nr 71, poz. 312 z późn. zm.), oraz przepisy proceduralne zawarte w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Z treści art. 289 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny, która zastąpiła ustawę z dnia 28 grudnia 1989r.- Prawo celne wynikało, że postępowania wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych, z wyjątkiem postępowań dotyczących wydawania koncesji na prowadzenie agencji celnych i pozwoleń na prowadzenie składów celnych. Z kolei do stosowania - w tym zakresie - przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny, odsyła przepis art. 26 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, zgodnie z którym przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Wskazano, przy tym, iż sporne rozstrzygnięcie dotyczy dokonanego tą decyzją wymiaru należności celnych, gdyż w myśl art. 11 ust. 2 obowiązującego w dacie wydania decyzji ustawy z dnia 16 grudnia 1972r. o podatku obrotowym (tekst jednolity: Dz. U. z 1983r. Nr 43, poz. 191 z późn. zm.) osoby i jednostki, o których mowa w art. 1 ust. 1 i 2, są obowiązane wpłacić należny podatek obrotowy do kasy lub na rachunek bankowy urzędu celnego, który dokonał odprawy celnej, w terminie określonym do uiszczenia cła. Natomiast zgodnie z pouczeniem zawartym w zaskarżonej decyzji - na podstawie art. 175 Kpa - jeżeli podatnik kwestionuje obliczenie bądź istnienie obowiązku podatkowego, może on w terminie jednego miesiąca od dnia pobrania podatku przez płatnika wystąpić do organu podatkowego z żądaniem sprostowania obliczenia podatku bądź uznania nieistnienia obowiązku podatkowego oraz o zwrot niesłusznie pobranej kwoty.
Dyrektor Izby Celnej w K. w uzasadnieniu decyzji odwoławczej stwierdził, że bezspornym jest, iż zobowiązania w przedmiocie dostarczenia towaru celnego w postaci kawy Alvorada, przewożonego pod osłoną karnetu TIR Nr [...], którego posiadaczem ( przewoźnikiem) był M. G. nie wypełniono, albowiem organ celny nie stwierdził faktu jego dostarczenia do Oddziału Celnego w G. Z ustaleń pojętych w toku postępowania karnego przeprowadzonego przez Prokuraturę Wojewódzką w K. wynika, że towar ten przywieziony został do hurtowni W.G. w K. zamiast do Oddziału Celnego w G., wskazanego w karnecie TIR [...], wskazany w aktach sprawy odbiorca towaru nie istnieje, a potwierdzenie dostarczenia towaru do urzędu celnego odbiorczego oraz potwierdzenie dokonania odprawy celnej zostały sfałszowane.
Powyższe działanie przewoźnika, jako osoby zobowiązanej do dostarczenia towaru, narusza przepisy art. 42 Prawa celnego. Zgodnie z tym art. osoba przewożąca towar celny przekazany w związku z przekazaniem sprawy, o którym mowa w art. 45 ust. 5, jest obowiązana dostarczyć go do urzędu celnego wskazanego w dokumencie przekazowym. W tym względzie powołano się na wyrok SN z dnia 17 września 2001r. sygn. akt III RN 212/00, OSNP 2002/6/132, gdzie stwierdzono, iż powyższy przepis jest adresowany do każdego podmiotu, który przewozi towar celny w związku z przekazaniem sprawy na podstawie art. 45 ust. 5 Prawa Celnego i gdzie podmiotem takim może być podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą (art. 40 ust. 1 Prawa celnego), przewoźnik lub spedytor (art. 40 ust. 2) czy inny podmiot sprowadzający towar na polski obszar celny (art. 40 ust. 3). W konkluzji stwierdzono, że osoba przewożąca towar na podstawie art. 45 ust. 5 prawa celnego jest osobą wprowadzającą towar na polski obszar celny. Podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą wprowadza towar na polski obszar celny w ten sposób, że dostarcza ten towar do granicznego miejsca odpraw celnych i zgłasza go do odprawy ( art. 40 ust. 1 ), zaś przewoźnik lub spedytor poprzez dostarczenie towaru do granicznego miejsca odpraw celnych oraz przedstawienie organowi celnemu dokumentów dotyczących tych towarów. Z treści art. 40 ust. 3 tej ustawy wynika natomiast, że powyższe przypadki są traktowane jako wprowadzenie towaru na polski obszar celny .
Stosownie do treści art.4 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. - Prawo celne, przywóz towarów z zagranicy podlega cłu, z wyjątkami określonymi w przepisach prawa. Uwzględniając powyższe ustalenia jak też powołane przepisy Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził, że odwołujący jako podmiot przewożący towar jest obowiązany do zapłaty należności celnych z tego powodu, że wskutek niewykonania tego obowiązku i przekazania towaru nieznanemu odbiorcy wprowadził towar celny na polski obszar celny co powoduje obowiązek uiszczenia cła. Organ odwoławczy wskazał przy tym, iż zebrany materiał dowodowy jest kompletny i przeczy trafności zarzutów odwoławczych .
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: art. 7 w związku z art. 75 k.p.a poprzez nieuwzględnienie i niezbadanie wszystkich występujących i wnioskowanych przez stronę dowodów; art. 7 w związku z art. 76 k.p.a poprzez niewłaściwą ocenę zgromadzonych w toku postępowania dokumentów urzędowych; art. 7 w związku z art. 77 k.p.a poprzez nieprawidłowe zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego ; art. 7 w związku z art. 78 k.p.a poprzez nieuwzględnienie zgłoszonego przez stroną wniosku dowodowego w zakresie zapoznania się z dokumentami złożonymi w Zrzeszeniu Międzynarodowych Przewoźników Drogowych z siedzibą w Warszawie; art. 28 k.p.a w związku z art. 40 ust. 1 i art. 2 pkt 6 ustawy - Prawo celne, poprzez niewskazanie w sposób należyty adresata decyzji, art. 7 w związku z art. 77, art. 107 w związku z art. 62 k.p.a poprzez nieprawidłowe zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz niewskazanie w sposób prawidłowy adresata decyzji i nieobjęcie postępowaniem osób trzecich, które winny uczestniczyć w postępowaniu jako współuczestnicy, art. 107 k.p.a, poprzez niewłaściwe uzasadnienie faktyczne decyzji, art. 80 k.p.a , poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, art. 61 k.p.a , poprzez nieprawidłowe określenie przedmiotu wszczętego postępowania. Zarzucono także bezprawne zawieszenie postępowania .
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi .
W piśmie procesowym z dnia [...] r. strona skarżąca nawiązując do otrzymanej odpowiedzi na skargę zarzuciła organowi odwoławczemu nie ustosunkowanie się merytoryczne do wszystkich zarzutów skargi i ponowiła zarzut wszczęcia postępowania w sprawie wymiaru dodatkowej opłaty manipulacyjnej a zakończeniu tego postępowania poprzez wydanie decyzji w przedmiocie należności celnych i podatku obrotowego.
Ponadto powołując art. 83 ust. 1 ustawy Prawo Celne wskazała , iż postępowanie w sprawie winno być umorzone gdyż nie można wydać decyzji po upływie 2 lat od dnia kiedy powstał obowiązek uiszczenia należności celnych. W tym względzie wskazała, iż towar celny został sprowadzony na polski obszar celny w dniu [...] roku , zatem od tego dnia winien być liczony dwuletni termin do wymierzenia należności celnych. Powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 08.11.2005r. sygn. akt VII SA/Wa 431/05 zarzuciła także istotne naruszenie przepisów procesowych polegające, jej zdaniem, na nie podaniu w uzasadnieniu decyzji podstawy materialnoprawnej .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można Dyrektorowi Izby Celnej w K. zarzucić naruszenia przepisów prawa.
Na wstępie zauważyć należy, iż podstawę materialnoprawną stanowią przepisy ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. - Prawo celne ( tekst jednolity: Dz. U. z 1994r. Nr 71, poz. 312 z późn. Zm), gdyż z treści art. 289 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny, która to zastąpiła ustawę Prawo celne wynikało, że postępowania wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy Kodeks Celny podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych(...). Ponadto do stosowania -w tym zakresie- przepisów ustawy Kodeks Celny , odsyła art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, zgodnie z którym przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.
W sprawie bezsporne jest, iż Dyrektor Urzędu Celnego w C. przekazał w dniu [...] r. Dyrektorowi Urzędu Celnego w K. towar celny -kawa Alvorada przewożony pod osłoną karnetu TIR nr [...] celem dokonania odprawy celnej ostatecznej. Posiadaczem karnetu był Pan M.G. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Transportu Międzynarodowego "A" z siedzibą w K., który zobowiązał się do dostarczenia towaru w ciągu 2 dni do wskazanego w karnecie TIR urzędu celnego odbiorczego. Zgodnie z międzynarodowym listem przewozowym CMR odbiorcą towaru było P.H. "B" z siedzibą w T., ul. [...]. Powyższy towar celny nie został dostarczony do urzędu celnego odbiorczego, ani w wyznaczonym terminie ani w terminie późniejszym , lecz dostarczony do hurtowni H. G. w K. Powyższe wynikało z ustaleń dokonanych przez Urząd Celny w K., który to pismem z dnia [...] r. poinformował Dział Operacyjny Urzędu Celnego w K. o imporcie kawy Alvorada na fikcyjne firmy na podstawie karnetów TIR w okresie [...] r., co miało miejsce poprzez przejście graniczne w C., skąd następnie towar kierowano do UC w K. Wśród osób, którym w związku z tym przedstawiono zarzuty sfałszowania potwierdzeń dostarczenia kawy do UC odbiorczego był też W. G. Sprawa karna zakończona została sporządzonym aktem oskarżenia wniesionym do Sądu Wojewódzkiego III Wydziału Karnego w K.
Na tle powyższych ustaleń, istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy podmiot przewożący towar, który nie wykonuje określonego postanowieniem organu celnego obowiązku dostarczenia towaru do urzędu celnego wskazanego w tym postanowieniu oraz w terminie w nim określonym, jest obowiązany do uiszczenia należności celnych z tytułu wprowadzenia tego towaru na polski obszar celny.
Zgodnie z przepisem art. 42 Prawa celnego osoba przewożąca towar celny przekazany w związku z przekazaniem sprawy, o którym mowa w art. 45 ust. 5, jest obowiązana dostarczyć go do urzędu celnego wskazanego w dokumencie przekazowym. Stosownie do art. 45 ust. 5, w/w ustawy Dyrektor urzędu celnego może na wniosek strony lub z urzędu przekazać sprawę do rozpatrzenia dyrektorowi innego urzędu celnego, jeżeli wymaga tego interes strony lub ważne względy służbowe; przekazanie sprawy jest wiążące. Powyższy przepis jest zatem adresowany do każdego podmiotu, który przewozi towar celny w związku z przekazaniem sprawy na podstawie art. 45 ust. 5 Prawa celnego. Podmiotem takim może być podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą (art. 40 ust. 1 Prawa celnego), przewoźnik lub spedytor (art. 40 ust. 2) czy inny podmiot wprowadzający towar na polski obszar celny (art. 40 ust. 3). Z tego punktu widzenia dla istoty obowiązku określonego w przepisie art. 42 Prawa celnego bez znaczenia jest zatem, który z wyżej wymienionych podmiotów jest osobą przewożącą towar w rozumieniu tego przepisu, bowiem taką osobą jest każdy, kto przewozi towar celny do urzędu celnego w związku z przekazaniem sprawy na podstawie art. 45 ust. 5 Prawa celnego.
Uwzględniając wykładnię systemową unormowań art. 40 w związku z art. 42 Prawa celnego uznać należy , że osobą wprowadzającą towar na polski obszar celny jest osoba przewożąca towar w związku z postanowieniem o przekazaniu sprawy na podstawie art. 45 ust. 5 Prawa celnego . Podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą wprowadza towar na polski obszar celny w ten sposób, że dostarcza ten towar do granicznego miejsca odpraw celnych i zgłasza go do odprawy celnej (art. 40 ust. 1), zaś przewoźnik lub spedytor wprowadza ten towar na polski obszar celny w ten sposób, iż dostarcza towar do granicznego miejsca odpraw celnych oraz przedstawia organowi celnemu dokumenty dotyczące tych towarów. Dodać należy, iż z treści przepisu art. 40 ust. 3 Prawa celnego wynika jednoznacznie, że powyższe przypadki są traktowane jako wprowadzenie towaru na polski obszar celny.
Przedstawiony wyżej stan prawny i faktyczny sprawy uprawniał zatem organy celne do konkluzji, iż skarżący wprowadził towar w postaci kawy Alvorada na polski obszar celny, bowiem nie wykonał obowiązku dostarczenia towaru celnego do wskazanego urzędu celnego i nie przedstawił dokumentów dot. towarów w celu dokonania odprawy ostatecznej, a tym samym naruszył przepis art. 42 w związku z art. 45 ust. 5 Prawa celnego .
W konsekwencji, skoro skarżący nie wykonał ciążącego na nim obowiązku dostarczenia towaru celnego do wskazanego urzędu celnego, stał się podmiotem na którym ciąży obowiązek uiszczenia należności celnych z tego powodu, że wskutek niewykonania tego obowiązku i przekazania towaru nieznanemu odbiorcy wprowadził towar celny na polski obszar celny, co zgodnie z art. 4 ust. 1 podlega cłu. Taki pogląd wyraził SN w wyroku z dnia 17 września 2001 r. sygn. akt III RN 212/00, który to pogląd Sąd w całości podziela.
Dodać należy, iż stosownie do art. 36 Konwencji Celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR) sporządzona w Genewie dnia 14 listopada 1975 r.(Dz. U. z dnia 28 marca 1984 r. Nr 17. poz. 76) każde naruszenie postanowień niniejszej konwencji narazi naruszającego w państwie, w którym naruszenie zostało dokonane, na sankcje przewidziane przez ustawodawstwo tego państwa. Zapłata cła należnego za towar niedostarczony do docelowego urzędu celnego przez posiadacza karnetu TIR jest w rozumieniu polskiego prawa sankcją za naruszenie obowiązków celnych - tak również SN w powołanym wyżej wyroku, który to także pogląd Sąd w niniejszej sprawie w całości podziela .
Odnosząc się do argumentów strony skarżącej, iż wypełnione zostały przez nią powierzone obowiązki dostarczenia towaru celnego do ostatecznej odprawy celnej w Urzędzie Celnym K., czego dowodzić ma międzynarodowy list przewozowy CMR z widniejącymi pieczęciami o dokonaniu odprawy celnej przez Urząd Celny w K. oddz. G., oświadczenie J. K. kierowcy zatrudnionego w firmie "A" dokonującego przewóz tegoż towaru celnego, oraz fakt uznania tegoż karnetu za prawidłowy poprzez jego odbiór przez ZMPD w W. stwierdzić należy, iż przeczy tym twierdzeniom materiał dowodowy zebrany w aktach administracyjnych. Z dowodów zawartych w aktach wprost wynika, iż towar celny przewożony pod osłoną karnetu TIR nr [...] nie został poddany ostatecznej odprawie celnej przez wyznaczony do tej czynności graniczny Urząd celny. Okoliczności tej wprost zaprzeczają organy celne . Przeprowadzone przez Urząd Celny w K. postępowanie przygotowawcze pod numerem [...] pod nadzorem Prokuratury Wojewódzkiej w K. początkowo w sprawie importu kawy Alvorada na fikcyjne firmy w tym na firmę : "B" T. ul [...], następnie przeciwko - między innymi- H.G. wykazało, iż doszło do fałszowania potwierdzeń dostarczenia kawy do UC odbiorczego . Zawarte w aktach wydruki z ewidencji komputerowej Urzędu Celnego w C. pod pozycją [...] z dnia [...] r. wskazują na odprawę przewozową na firmę "B" z T., wskazaną w polu 2 listu przewozowego CMR nr [...], który to list jak wykazało później postępowanie karne został sfałszowany. Dodać trzeba, iż postępowanie karne zostało zakończone skierowaniem aktu oskarżenia do Wojewódzkiego Sądu w K., w którym sformułowano zarzut wobec H. G. , iż skierował towar celny- kawę paloną posługując się dokumentem przewozowym TIR [...] zakupioną w Austrii i wykazaną w dokumencie przewozowym jako przeznaczoną dla P.H. "B", do hurtowni w K. zamiast do odprawy celnej w UC w K. i do wykazanego w dokumentach przewozowych odbiorcy, podrabiając w dokumentach przewozowych poświadczenia Urzędu Celnego w K. o dostarczeniu towaru do odprawy celnej i jej przeprowadzeniu.
Powyższe oznacza, iż Sąd w składzie obecnym w całości podziela ocenę materiału dowodowego zebranego w aktach w przedmiocie braku dokonania ostatecznej odprawy celnej przez stronę skarżącą. Podkreślić przy tym należy, iż przed rozstrzygnięciem sprawy w wystarczającym zakresie w postępowaniu administracyjnym zebrano materiał dowodowy, poddano go ocenie, którą wyrażono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie naruszono zatem przepisów postępowania w zakresie przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów . Zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany szczegółowymi, kazuistycznymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje w oparciu o dowody przeprowadzone z własnej inicjatywy lub z inicjatywy strony i ocenia je, rozważa w oparciu o własną wiedzę, doświadczenie. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania; materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie i ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy. Rozumowanie, w wyniku, którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego (tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996 r., str. 376 - 378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji . Słusznie też uznał wobec całokształtu w/w dowodów wynikających z przeprowadzonego postępowania karnego, a zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego, iż zapoznanie się dokumentami zgromadzonymi przez Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Warszawie -na co wskazywał odwołujący - nie jest konieczne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Okoliczności faktyczne mające wynikać z dowodów posiadanych przez to zrzeszenie co do dokonania ostatecznej odprawy celnej dotyczyły okoliczności wyczerpująco wyjaśnionych innymi dowodami , stąd żądanie strony nie zasługiwało na uwzględnienie .
Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut co bezprawności zawieszenia postępowania przez organ celny II instancji mający uzasadniać przedawnienie prawa do wydania decyzji wymierzającej należności celne. Przede wszystkim podkreślić należy, iż skoro strona nie godziła się z takim orzeczeniem mogła skorzystać z prawa jego zaskarżenia, o którym to prawie pouczono, co wynika z treści postanowienia organu celnego z dnia [...] r. Dalej stwierdzić należy, iż nieuzasadnionymi są twierdzenia co do uchybień z art. 83 prawa celnego w zakresie wydania decyzji wymierzającej należność celną. Stosownie do tego art. nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia. W wyroku z dnia 14 września 2001 r. NSA (do 2003.12.31) w Warszawie sygn. akt V SA 3620/00 (publ. LEX 51303) wskazano "zgodnie z przepisem art. 83 ust. 1 Prawa celnego nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia. Użyte w tym przepisie pojęcie "wydanie decyzji" obejmuje doręczenie (ogłoszenie) decyzji stronie. Tak NSA w uchwale (7) z dnia 4.12.2000r. FPS 10/00 publ. ONSA/2001/2/56. Natomiast obowiązek uiszczenia należności celnych w rozumieniu art. 83 ust. 1 Prawa celnego powstaje w dniu wprowadzenia towaru na polski obszar celny. Podzielając powołane poglądy przypomnieć należy, iż w dniu [...] r. nastąpiło wprowadzenie towaru na polski obszar celny , natomiast decyzja doręczona została stronie w dniu [...] r. W świetle powyższego nie można uznać by nastąpiło uchybienie terminu do wydania decyzji wynikającego z art. 83 prawa celnego. Zauważyć przy tym trzeba , iż do uznania zachowania terminu określonego w art. 83 wystarczy by organ pierwszej instancji wydał decyzję w przedmiocie należności celnych , co miało miejsce w sprawie .
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 61 k.p.a poprzez nieprawidłowe określenie przedmiotu wszczętego postępowania stwierdzić należy , iż nie jest zasadny. W zawiadomieniu z dnia [...] r. wydanego w trybie art. 61 k.p.a wskazano, iż wszczęcie postępowania administracyjnego ma miejsce wobec niedostarczenia w terminie do odprawy celnej ostatecznej towaru celnego –kawy Alvorada za karnetem TIR [...] przewożonego samochodem [...] przez przewoźnika "A", kierowcę J. K. Zawiadomienie to ujmowało zatem w sposób szeroki przedmiot postępowania administracyjnego wskazując wprost, iż następuje to wobec niedostarczenia do ostatecznej odprawy celnej towaru celnego . Końcowo przy tym jedynie wskazano iż " w innym wypadku zostanie wystawiona decyzja o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej". Powyższy zapis o ewentualności wymierzenia opłaty manipulacyjnej był podany zatem jako dodatkowa informacja dla strony w sytuacji gdyby ustalono, iż towar celny chociaż z opóźnieniem, został poddany ostatecznej odprawie celnej. Powyższe oznacza, iż wydanie decyzji kończącej postępowanie administracyjne w takim zakresie wszczęte, było prawidłowe.
Nieuzasadnionym jest także zarzut wydania decyzji przez osobę nieuprawnioną i bez stosownego upoważnienia . Zarówno decyzje I jak i II instancji zawierają wskazanie osoby uprawnionej z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego jak też własnoręczne oryginalne podpisy tychże osób. Zawierają też wskazanie upoważnienie do dokonania tych czynności udzielone przez Dyrektora Izby Celnej ( decyzja II instancji ) i Dyrektora Urzędu Celnego ( decyzja I instancji ).
Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalono.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło