III SAB/Gl 116/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M.J. - Redaktora Naczelnego [...] na bezczynność Burmistrza Miasta L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa; 2) zobowiązuje organ do załatwienia wniosku w zakresie żądania informacji wobec jakich podmiotów udzielono bonifikaty; 3) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku w pozostałym zakresie; 4) zasądza od Burmistrza Miasta L. na rzecz strony skarżącej 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z 11 stycznia 2024r. M.J.(dalej: skarżący, wnioskodawca) złożył skargę na bezczynność Burmistrza miasta L. w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Wyjaśnił, że jest właścicielem i redaktorem naczelnym portalu [...], zarejestrowanego jako wydawnictwo prasowe pod numerem [...] przez Sąd Okręgowy w K., postanowieniem o sygn. akt [...]. Wnioskiem z 28 grudnia 2023 r., przesłanym do zobowiązanego drogą elektroniczną, wniósł na podstawie art. 3a ustawy Prawo Prasowe o ujawnienie informacji publicznych niezbędnych do sporządzenia krytyki prasowej – tj. udzielenia odpowiedzi na pytania: 1. Kiedy, jaką decyzją udzielono bonifikaty i w jakiej wysokości ? wobec jakich osób i podmiotów? 2. Których nieruchomości dotyczyła bonifikata, konkretne adresy? 3. Czy uregulowano w całości opłatę wobec miasta pozostała do zapłaty? Organ do dnia wniesienia skargi nie udzielił odpowiedzi w w/w zakresie, a jedynie przesłał ogólnikową odpowiedź ze skanem wzoru wniosku. Strona nie uzyskała więc informacji konkretnie jakim podmiotom, w jakiej wysokości i kiedy udzielono bonifikaty oraz czy uregulowano pozostałą cześć zobowiązania. W konsekwencji skarżący wniósł o zobowiązanie organu do ujawnienia informacji publicznej w terminie 14 dni w zakresie pytań wniosku; stwierdzenie bezczynności zobowiązanego w ujawnieniu informacji publicznej oraz o zasądzenie od zobowiązanego na rzecz skarżącego kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów dojazdu na rozprawę w przypadku jej wyznaczenia w kwocie 50 km x 1,15 zł/km x 2 strony, co stanowi 115 zł za każdą rozprawę stacjonarną. Strona wniosła o wyznaczenie rozprawy zdalnej. Organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że informacje na zapytanie prasowe zostały udzielone Skarżącemu w ustawowym terminie. Wniosek dotknięty był brakami formalnymi, a wezwanie do usunięcia braków formalnych zostało nadane w placówce Poczty Polskiej w dniu 23 stycznia 2024 r. Następnie, w związku ze sprecyzowaniem zapytania, w zakresie którego zostało wysłane wezwanie do uzupełnienia braków formalnych - organ udzielił odpowiedzi w ustawowym terminie. Zatem zarzuty podniesione w skardze są bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 3a ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1914) regulującym dostęp dziennikarzy do informacji publicznej - w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. z Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej u.d.i.p.). Przechodząc zatem do rozpatrzenia przedmiotowej skargi stwierdzić trzeba, że prawo do sądu określone zostało w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483) oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 9, art. 87 ust.1, art. 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Nadto Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25 stycznia 1995 r., sygn. akt W 14/94 (Dz.U. nr 14, poz. 67, OTK 1995/1/19) wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny – możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury. Zgodnie natomiast z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Mocą art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje sprawy wymienione w tym przepisie. Natomiast w świetle regulacji art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej kontrolując procedowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Wyjaśnienia wymaga także, iż bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zatem więc celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań. Przenosząc powyższe rozważania na niwę rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że przedmiotowa skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Prawo do uzyskania informacji publicznej przewidziano w art. 4 u.d.i.p. Przepis ten przewiduje m.in., że do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są m.in. organy władzy publicznej, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego publicznych. Ustawodawca w art. 6 u.d.i.p. zamieścił przykładowy wykaz (katalog) informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną, przy czym wyszczególnienie to nie jest wyliczeniem wyczerpującym (zamkniętym), lecz ma charakter przykładowy. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje jej treść i charakter. Przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest więc spełnienie przez nią kryterium przedmiotowego i stąd też decydującymi są treść i charakter konkretnej informacji oraz podmiot, który jest w jej posiadaniu. Udostępnieniu podlega informacja publiczna, czyli każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 u.d.i.p). Załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej może przybrać postać: 1. czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej; 2. pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nią nie dysponuje albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać; 3. pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej; 4. pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej lub zastosowania tego trybu w sytuacji, gdy z treści wniosku wynika, że wnioskodawca żąda udostępnienia w trybie szczególnym; 5. decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - akt ten jest wydawany w przypadku odmowy udostępnienia informacji, względnie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji; 6. decyzji odmawiając udostępnienia żądanej informacji gdy stwierdzi, że stanowi ona informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 u.d.i.p. i że nie może być udostępniona bez wykazania przesłanki specjalnego znaczenia jej udostępnienia dla interesu publicznego. Zatem w przypadku spraw dotyczących dostępu do informacji publicznej organ administracji pozostaje w bezczynności wówczas, gdy nie udostępnił zainteresowanemu podmiotowi żądanej przez niego informacji publicznej stosownie do przepisów u.d.i.p., nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., nie umorzył postępowania w myśl art. 14 ust. 2 u.d.i.p. bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. odpowiedzi należy udzielić bez zbędnej zwłoki, jednakże nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Termin ten może być przedłużony, co przewiduje art. 13 ust. 2 ustawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że Burmistrz jako adresat wniosku należy do grupy podmiotów zobowiązanych do załatwienia wniosków o udostępnienie informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu. Zgodnie bowiem z treścią art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności m. in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Powyższe potwierdza, że wniosek skarżącego w zakresie objętym skargą powinien zostać rozpoznany przez organ albo poprzez udzielenie pełnej informacji w formie czynności materialno-technicznej albo przez wydanie stosownej decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. art. 3 ust. 1 pkt. 1, art. 16 ust. 1 u.d.i.p., bądź decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. - w terminie określonym ustawą, czego nie dopełniono. Jak wynika z chronologii zdarzeń wniosek z 28 grudnia 2023 r. był ponowieniem pierwotnego żądania z 14 grudnia 2023r., którym rozszerzono zakres pytań ujmując je w trzy zakresy: 1. Kiedy, jaką decyzją udzielono bonifikaty i w jakiej wysokości ? wobec jakich osób i podmiotów? 2. Których nieruchomości dotyczyła bonifikata, konkretne adresy? 3. Czy uregulowano w całości opłatę wobec miasta pozostałą do zapłaty? W dniu 28 grudnia 2023 r. organ przesłał pismo z informacją o regulacjach ustawowych i podjętych uchwałach, dołączając formularze wniosków w tym zakresie. Następnie pismem z 9 stycznia 2024 r. – odpowiadając na wniosek z 28 grudnia 2023 r. ponowił wcześniej udzielone informacje. W tym stanie rzeczy, skoro wniosek adresowany do Burmistrza dotyczył informacji będących w jego posiadaniu, to organ winien był go załatwić według zasad określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej, czego bezspornie nie uczynił, dopuszczając się tym samym bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Jednocześnie w ocenie Sądu stwierdzony stan bezczynności w załatwieniu wniosku Skarżącego nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13; wyrok NSA z 29 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 1619/18). Istota rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Natomiast w tej sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Udostępnienie bowiem wnioskowanej informacji nastąpiło niezwłocznie, choć w niepełnym zakresie. Dopiero bowiem 6 lutego 2024r. organ – na wyjaśnienia Skarżącego z 24 stycznia 2024r. w związku z wezwaniem go z 9 stycznia 2024r. do uzupełnienia braków formalnych wniosku - udostępnił żądane przez skarżącego informacje wskazując na brak wydanych decyzji, podając wnioskowane adresy i wyjaśniając kwestię opłat za przekształcenie. Konkludując więc powyższe Sąd stwierdził, że skoro organ udzielił informacji w w/w zakresie to tym samym należało umorzyć postępowanie w sprawie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Jednak nadal pozostało niezałatwione żądanie obejmujące podanie podmiotów (bez osób fizycznych bo w tym zakresie ograniczono pierwotne żądanie), którym udzielono bonifikaty. Organ odnośnie tego zakresu wniosku nie podjął żadnej z czynności, o których mowa powyżej na str. 3 uzasadnienia, co musiało skutkować zobowiązaniem organu w tej części. Odnosząc się do twierdzeń organu w odpowiedzi na skargę zauważyć należy, że postępowanie w trybie u.d.i.p. ma charakter odformalizowany i tym samym argumenty co do konieczności wezwania o usunięcie braków formalnych wniosku należało uznać za chybione. Szczegółowe obowiązki organu w trybie u.d.i.p. Sąd przedstawił powyżej i są one wiążące także w niniejszej sprawie. Mając powyższe względy na uwadze z mocy art. 149 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., zatem brak było podstaw do zwrotu kosztów przejazdu.