III SAB/Gl 133/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 października 2025 r. sprawy ze skargi N. C. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie kserokopii dokumentów 1. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku; 2. stwierdza bezczynność organu bez rażącego naruszenia prawa; 3. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 18.05.2017r. do Wojewody Śląskiego został złożony przez N. C. wniosek o udzielenie, zezwolenia na pobyt czasowy. W dniu 18.12.2017r. Wojewoda Śląski wydał decyzję nr [...] o udzieleniu zezwolenia cudzoziemcowi na pobyt czasowy i pracę. Wnioskiem z 13.01.2025r. N. C. -dalej strona, skarżący zwrócił się do Dyrektora Wydziału do spraw Cudzoziemców Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w K. o przesłanie poświadczonych kserokopii dokumentów potwierdzających tytuł prawny do lokalu mieszkalnego ww. cudzoziemca oraz wszelkich oświadczeń dotyczących miejsca zamieszkania/pobytu strony. W dniu 04.03.2025r. wpłynęło ponaglenie adresowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Wojewody Śląskiego w związku z bezczynnością i przewlekłością. W dniu 10.03.2025r. do WSA w Gliwicach została złożona skarga na bezczynność i przewlekłość Wojewody Śląskiego w zakresie rozpoznania wniosku o wydanie kserokopii dokumentów z akt postępowania dot. udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. W skardze strona zarzuciła Wojewodzie Śląskiemu rażące naruszenie prawa w postaci: naruszenia art. 12 § 1 i 2 k.p.a. polegające na działaniu w sposób sprzeczny niż określony w tej normie prawnej nakazującej działać w sprawie wnikliwie i szybko, poprzez posłużenie się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również poprzez niezałatwienie sprawy niezwłocznie pomimo tego, iż w sprawie nie trzeba było zbierać dowodów, informacji lub wyjaśnień; naruszenia art. 35 § 3 k.p.a. polegające na niezałatwieniu sprawy w terminie miesiąca pomimo tego, iż w sprawie nie jest wymagane przeprowadzenie postępowanie wyjaśniające; naruszenia art. 36 § 1 K.p.a. polegające na niezawiadomieniu strony o niezałatwieniu sprawy w terminie mimo, iż działania takiego wymaga wspomniana norma prawna. W konsekwencji postawionych zarzutów strona wniosła o; 1) zobowiązanie organu do rozstrzygnięcia sprawy w terminie tygodnia od uprawomocnienia się wyroku WSA w Gliwicach; 2) stwierdzenie, że do bezczynności doszło z rażącym naruszeniem prawa; 3) rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym; 4) zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych.  W uzasadnieniu skargi skarżący zaznaczył, iż w sprawie nie ma zastosowania art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Norma ta dotyczy wyłącznie postępowań prowadzonych na podstawie ustawy o cudzoziemcach. Natomiast wniosek o wydanie kserokopii z akt postępowania rozpatrywany jest wyłącznie na podstawie przepisów k.p.a. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że skarżący 24.01.2025r. wystąpił do Wojewody Śląskiego z wnioskiem dotyczącym wydania poświadczonych kserokopii dokumentów z akt postępowania w przedmiocie udzielenia stronie zezwolenia na pobyt czasowy. W szczególności przedmiotem wniosku były kopie dokumentów potwierdzających tytuł prawny do lokalu mieszkalnego oraz wszelkich oświadczeń dotyczących miejsca zamieszkania/pobytu strony. Jednocześnie oświadczono, że dokumenty te są niezbędne w celu wykazania przesłanki określonej w art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Zaznaczył, iż niezałatwienie sprawy w terminie nie wynikało z celowych działań Wojewody Śląskiego, było natomiast wynikiem nadmiernego obciążenia pracą Wydziału do Spraw Cudzoziemców Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego. Wskazał organ, iż w dniu 14.03.2020r. na terenie RP wprowadzono stan zagrożenia epidemicznego, zastąpiony od 20.03.2020 r. trwającym do 15.05.2022 r. stanem epidemii, który następnie zastąpiony został w dniu 16.05.2022 r. obowiązującym do 30.06.2023 r. stanem zagrożenia epidemicznego. Ta nadzwyczajna sytuacja przekładała się na wzrost absencji chorobowych pracowników, powstanie zaległości (m.in. w związku z zawieszeniem bezpośredniej obsługi petentów), a tym samym wydłużenie czasu procedowania w prowadzonych sprawach. W związku z rozpoczęciem w dniu 24.02.2022 r. działań zbrojnych na obszarze Ukrainy i związanym z tym masowym napływem do Polski osób uciekających przed wojną, pracownicy Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w K. włączeni zostali w realizację czynności związanych bezpośrednio lub pośrednio z pomocą obywatelom Ukrainy co miało też istotny wpływ na procedowanie w prowadzonych sprawach administracyjnych. Nadto organ zwrócił uwagę na przepisy ingerujące w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium RP wprowadzone dodatkowym przepisami prawa kilkukrotnie nowelizowanymi które zawieszały bieg terminów dot. niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców do ostatecznie dnia 30 września 2025r. W ocenie organu te przepisy dotyczyły także obywateli Serbii. Po wniesieniu skargi do WSA w Gliwicach żądane dokumenty zostały wysłane na adres pełnomocnika przy piśmie z dnia 07.04.2025r. a tym samym wniosek strony został załatwiony pozytywnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia. W myśl art. 12 § 2 K.p.a. sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Stosownie do treści art. 35 § 1 i § 3 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. Pojęcie bezczynności zdefiniowane zostało pośrednio w art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., regulującym instytucję ponaglenia. Zgodnie z ww. przepisem stronie służy prawo wniesienia ponaglenia na bezczynność, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Zatem z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia albo nie podjął stosownej czynności materialnej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wnioskiem z 13 stycznia 2025r. strona zwróciła się o wydanie kserokopii dokumentów potwierdzających tytuł prawny do lokalu mieszkalnego i wszelkich oświadczeń dotyczących miejsca zamieszkania/pobytu strony z akt postępowania dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Zaznaczyła przy tym, iż 18.12.2017r wydano zezwolenie na pracę nr [...]. Zagadnienie wydawania z akt kopii dokumentów reguluje art. 73 § 2 K.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. W przedmiotowej sprawie strona taki wniosek złożyła i uzasadniła go swym ważnym interesem. Wskazała mianowicie, że odpisy te są jej niezbędne w celu wykazania przesłanki określonej w art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Stosownie do tego przepisu, za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która: 1) posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub 2) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Niewątpliwie wykazanie rezydencji podatkowej dla celów ustalenia w jakim kraju strona winna rozliczać się z osiąganych dochodów stanowi jej ważny interes. Wobec tego spełnione zostały przesłanki konieczne dla wydania stronie kserokopii dokumentów z akt sprawy. Jak słusznie podniósł skarżący, sprawa którą zainicjował jego wniosek nie była szczególnie skomplikowana. Jej załatwienie nie wymagało prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym gromadzenia dowodów, chodziło bowiem o okoliczności znane organowi z urzędu, bo pozostające w aktach będących w jego dyspozycji. W takim razie winna być załatwiona niezwłocznie, stosownie do art. 35 § 2 K.p.a., stanowiącego, że niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Ponieważ to nie nastąpiło, organ dopuścił się naruszenia art. 35 § 2 K.p.a., jak również art. 12 § 1 K.p.a., obligującego organ do działania wnikliwego i szybkiego. Jednocześnie wyjaśnić należy, że na zmianę tego terminu tj. jego przedłużenie albo zawieszenie nie mają wpływu art. 100c i 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa ( t.j. Dz. U. z 2025r., poz. 337), na które powołał się organ w odpowiedzi na skargę. Stosownie do art. 100c tej ustawy:1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę ,b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji,3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej- w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Art. 100d brzmi analogicznie z tą jedynie różnicą, że bieg terminów na załatwienie ww. nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu w okresie do dnia 30 września 2025r. Z powyższego wynika, że przepis ten znajduje zastosowanie tylko w ściśle określonej kategorii spraw, a nie do wszystkich spraw prowadzonych przez organ. Natomiast wniosek, z jakim wystąpił skarżący nie mieści się w tym katalogu. Z powyższego wnika, że regulacja ta nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, a wniosek skarżącego winien zostać załatwiony w oparciu o przepisy K.p.a. i w terminach w nim przewidzianych. Ponieważ w terminie miesiąca od wpływu wniosku do organu to nie nastąpiło, Sąd stwierdził jego bezczynność w oparciu o art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jednocześnie, działając na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd nie stwierdził, aby bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa jest bowiem postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i powinno być interpretowane ściśle. Pojęcie "rażące" znaczy tyle, co "szczególnie jaskrawe", "ponad miarę". Ocena, czy mamy do czynienia z rażącą postacią bezczynności powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami sprawy rozpatrywanej indywidualnie. W niniejszej sprawie zwłoka organu w załatwieniu sprawy nie wyniknęła z celowego unikania jej załatwienia, lecz błędnego przekonania, że znajdują do niej zastosowanie art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, tzn. że bieg terminu na jej załatwienie zostaje zawieszony do 30 września 2025r.Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednak w odpowiedzi na skargę organ oświadczył, że pismem z 26 marca 2025r. żądane dokumenty zostały wysłane na adres pełnomocnika, czego pełnomocnik nie zanegował. Zatem z uwagi na załatwienie sprawy zobowiązywanie organu do dokonania czynności, która została już dokonana byłoby oczywiście zbędne. Orzeczenie o kosztach wydano w oparciu o art. 205.p.p.s.a.