III SAB/Gl 173/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2025 r. sprawy ze skargi A. G. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego K. w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Pismem z 7 maja 2025 r. A. G. (dalej też jako: skarżący, strona, wnioskodawca) wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego K. w K. (dalej: organ) w przedmiocie nieudostępnienia informacji publicznej. Z akt sprawy wynika, że pismem z 10 marca 2025 r. (data wpływu do organu za pośrednictwem ePUAP) wnioskodawca powołując się między innymi na ustawę z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. z dnia 23 marca 2022 r., Dz.U. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.) wystąpił do organu o udzielenie informacji w następującym zakresie, czy "ww. pisma były redagowane samodzielnie przez N. S., czy realizowała ona jedynie wytyczne SSR I. W.". W dniu 24 marca 2025 r. organ skierował via ePUAP do wnioskodawcy pismo z 24 marca w którym – w zakresie wniosku o udzielenie informacji publicznej – wskazał, że jako strona postępowania o sygnaturze akt [...] wnioskodawca ma prawo zapoznania się z aktami sprawy, w szczególności z zarządzeniami jakie zostały w sprawie wydane, przez kogo wykonane i jakiej treści pisma wysłano oraz gdzie. W konsekwencji, zdaniem organu, brak jest podstaw do zastosowania przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Następnie pismem z 7 maja 2025 r. do organu wpłynęło pismo zatytułowane jako: "Odwołanie – ostateczne przedsądowe wezwanie do przywrócenia stanu zgodnego z prawem", w którym skarżący żądał "dobrowolnego przekazania" akt do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (WSA w Gliwicach). Natomiast pismem z 9 czerwca 2025 r. zatytułowanym jako: "Decyzja III SAB/Gl 173/25 – uzupełnienie skargi po doręczeniu odpowiedzi organu" skarżący uzupełnił wcześniej prezentowane stanowisko w ten sposób, że domagał się: (1) stwierdzenie bezczynności organu; (2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; (3) przyznanie - na podstawie art. 149 § 2 p.p.s,a. - od organu na rzecz skarżącego kwoty 38.077,00 zł (trzydzieści osiem tysięcy siedemdziesiąt siedem złotych), ze względu na "zuchwałość i notoryczne łamanie prawa przez organ". Strona podniosła również następujące zarzuty, a mianowicie: art. 13 ust. 1 u.d.i.p., art. 14 ust. 1 u.d.i.p., art. 3 u.d.i.p., art. 6 ust. 1 pkt 2d, pkt 3f, pkt 4a i c, pkt 5d u.d.i.p. oraz art. 12 ust. 2 u.d.i.p., jak również art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Poza tym, zdaniem strony, w sprawie do szło do "wyjątkowo rażącej obrazy" art. 237 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2 kwietnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a.). W jej uzdatnieniu skarżący przekonywał, że w sprawie doszło do bezczynności organu, gdyż podmiot nie udostępnił zainteresowanemu żądanej przez niego informacji publicznej stosownie do przepisów u.d.i.p. i w terminie przez te przepisy przewidzianym. Zatem celem wywiedzionej do Sądu administracyjnego skargi jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań dla dobra społeczeństwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej nieuwzględnienie. Stwierdził, że na wniosek strony pismem z 24 marca 2025 r. udzielono informacji będących w posiadaniu organu, co – zdaniem organu – wyklucza stan bezczynności i czyni skargę bezzasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo do sądu określone zostało w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (art. 9, art. 87 ust.1, art. 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Nadto Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25 stycznia 1995 r., sygn. akt W 14/94, (Dz.U. nr 14, poz. 67, OTK 1995/1/19) wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny – możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury. Zgodnie natomiast z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 dalej: "p.u.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Mocą art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje sprawy wymienione w tym przepisie. W świetle obowiązujących unormowań, w szczególności zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej kontrolując procedowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Wyjaśnienia wymaga także, iż bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zatem celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań. Wniesienie tej skargi jest zatem czasowo ograniczone jedynie trwaniem niepożądanego stanu, a więc np. do czasu wydania decyzji, postanowienia czy załatwienia wniosku strony. Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w judykaturze i w piśmiennictwie – por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2006 r., II OSK 52/06, ONSAiWSA 2006, nr 4, poz. 100; postanowienia NSA: z 13 marca 2009 r. o sygn. akt II FSK 2020/08; z 19 lipca 2013 r. o sygn. akt I FSK 1325/13 oraz T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2005, s. 243; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 143. Przechodząc zatem do merytorycznej oceny udzielonej wnioskodawcy odpowiedzi należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych, zwłaszcza jeśli została wytworzona przez podmioty publiczne. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Prawo obywateli do uzyskania informacji publicznej przewidziano w art. 4 u.d.i.p. Przepis ten przewiduje m.in., że do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są m.in. organy władzy publicznej, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego publicznych. Ustawodawca w art. 6 u.d.i.p. zamieścił przykładowy wykaz (katalog) informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną, przy czym wyszczególnienie to nie jest wyliczeniem wyczerpującym (zamkniętym), lecz ma charakter przykładowy. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje jej treść i charakter. Przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest więc spełnienie przez nią kryterium przedmiotowego i stąd też decydującymi są treść i charakter konkretnej informacji, nie zaś podmiot, który jest w jej posiadaniu. Udostępnieniu podlega informacja publiczna, czyli każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 u.d.i.p). Załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej może przybrać postać: 1. czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej; 2. pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nią nie dysponuje albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać; 3. pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej; 4. pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej lub zastosowania tego trybu w sytuacji, gdy z treści wniosku wynika, że wnioskodawca żąda udostępnienia w trybie szczególnym; 5. decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - akt ten jest wydawany w przypadku odmowy udostępnienia informacji, względnie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji; 6. decyzji odmawiając udostępnienia żądanej informacji gdy stwierdzi, że stanowi ona informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 u.d.i.p. i że nie może być udostępniona bez wykazania przesłanki specjalnego znaczenia jej udostępnienia dla interesu publicznego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 u.d.i.p. zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności, m.in.: podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Bez wątpienia więc organ – Prezes Sądu Rejonowego – jest podmiotem publicznym, zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zauważenia także wymaga, iż informacje w zakresie trybu i przedmiotu działalności, kompetencji, sposobu załatwiania spraw – z mocy art. 6 ust. 1 u.d.i.p. – stanowią informację publiczną. Dalej wymaga podniesienia, iż organ w terminie wymaganym art. 13 u.d.i.p. czyli w terminie 14 dni od dnia złożenia przez stronę wniosku z 10 marca 2025 r. wystosował via ePUAP odpowiedź do strony – tj. pismo z 24 marca 2025 r. w którym ustosunkował się do żądania strony, a swoje stanowisko uzasadnił. Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., informacja która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Zatem w rozpoznawanej sprawie organ z uwzględnieniem ww. ustawowego terminu rozpoznał wniosek strony z 10 marca 2025 r. złożony w trybie u.d.i.p. oraz pismem z 24 marca 2025 r. via ePUAP przekazał odpowiedź/informację wnioskodawcy. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez organ art. 237 k.p.a. trzeba zauważyć, że ustawa o dostępie do informacji publicznej jest aktem autonomicznym względem ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, stąd zapisy tego Kodeksu stosowane są w tej procedurze na podstawie wyraźnego odesłania – wyłącznie w zakresie wydania decyzji (art. 16 ust. 2 u.d.i.p.). W pozostałym zakresie zapisy u.d.i.p. wyłącznie wyznaczają właściwość i obowiązek organu, w tym również terminy rozpoznania sprawy oraz formę jej załatwienia. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, że organ pozostawał bezczynnym. Wobec powyższych okoliczności faktycznych i prawnych, w szczególności wobec udzielenia skarżącemu odpowiedzi pismem z 24 marca 2025 r., Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna i należało ją oddalić zgodnie z art. 151 p.p.s.a ----------------------- 6