III SAB/Gl 196/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi A.H. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Pismem z 19 maja 2025r. A.H. (dalej: Skarżący) złożył skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w K. (dalej: Prezes Sądu) w postaci braku decyzji o odmowie udzielenie informacji publicznej, względnie udzielenia informacji publicznej. Z akt administracyjnych wynika, że 19 marca 2025r. Skarżący na podstawie przepisów o dostępie do informacji publicznej zwrócił się do Prezesa Sądu o podanie czy SSR A. W., której asystentem Skarżący był w latach 2010-2011 w Sądzie Rejonowym w M. jest lub była żoną obecnego Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w K. M. W.. W uzasadnieniu swojego wniosku Skarżący podał, że kwestia małżeństw sędziów jest regulowana w Prawie o ustroju sądów powszechnych, a zatem jest sprawą publiczną. Skarżący wskazał, że oczekuje odpowiedzi w formie korespondencji tradycyjnej na wskazany przez niego adres korespondencyjny. W odpowiedzi pismem z 20 marca 2025r. Prezes Sądu zawiadomił Skarżącego, że wniosek nie dotyczy informacji o sprawach publicznych, o której mowa w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej, lecz kwestii życia prywatnego sędziego, stąd też przepisy powołanej ustawy nie znajdują w sprawie zastosowania. Podkreślił przy tym, że poza ściśle unormowanymi w przepisach ustawy o sądach powszechnych przypadkami kwestie związane z zawarciem przez sędziego związku małżeńskiego, w tym również z przedstawicielem tego samego lub innego zawodu prawniczego pozostają poza jego zainteresowaniem i nie stanowią kwestii publicznej wymagającej regulacji na poziomie ustawowym lub w drodze innego aktu prawnego. W skardze na bezczynność Prezesa Sądu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący zarzucił brak wydania decyzji o odmowie udzielenie informacji publicznej, względnie udzielenia informacji publicznej i wniósł o udzielenie przez Prezesa Sądu informacji publicznej w postaci informacji czy Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w K. SSO M. W. jest mężem SSO A. W.. W uzasadnieniu skargi Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Prezesa Sądu, które w jego ocenie stanowią obejście prawa celem uniknięcia wydania zaskarżalnej decyzji w kwestii udostępnienia informacji publicznej. Ponadto stwierdził, że szereg przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych reguluje kwestie małżeństw sędziów. Podobnie oświadczenia majątkowe sędziów są publikowane, celem zapewnienia możliwości sprawowania społecznej kontroli. Istnienie takich regulacji prawnych w randze ustawowej, dotyczących małżeństw pomiędzy sędziami, wymaga traktowania informacji na temat małżeństw sędziów jako informacji publicznej. Wobec tego Prezes Sądu powinien był udzielić informacji publicznej na ten temat, względnie odmówić jej udzielenia decyzją administracyjną. Zamiast tego wybrał dziwną drogę uznania informacji publicznej za informację niepubliczną. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy. Z bezczynnością organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, a mających na celu usuniecie przeszkody do wydania decyzji (vide: T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, W. 2005). Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że stanowisko zbieżne z prezentowanym wyraził WSA w Gliwicach w wyrokach z 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SAB/Gl 45/16; oraz z 11 września 2018 r., sygn. akt IV SAB/Gl 125/18, LEX nr 2566412 i wyrażoną w nim argumentację Sąd w przedmiotowej sprawie w pełni akceptuje i podziela. Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Przepis ten określa, że w tym przypadku sąd: - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); - zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); - stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpatrywanej sprawie Skarżący zarzucił Prezesowi Sądu bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, o którą zwrócił się w formie e-mail w dniu 19 marca 2025r. Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy należy zaznaczyć – na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z 10 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 50/06 - że o bezczynności organu możemy mówić wyłącznie wtedy, kiedy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Oznacza to, iż w grę wchodzi tak przedmiotowy, jak i podmiotowy zakres ustawy o dostępie do informacji publicznej a organ pozostaje w zwłoce (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Bd 31/14). Zatem w pierwszej kolejności należy ustalić, czy żądana przez Skarżącego informacja jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.), a jeżeli tak, to czy podlega udostępnieniu na jej podstawie czy może w stosunku do tej informacji stosuje się przepisy szczególne. Następnie należy jednoznacznie przesądzić, czy na podmiocie, do którego skierowany został wniosek o udostępnienie informacji publicznej, ciąży ustawowy obowiązek jej udostępnienia. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy informacja o pozostawaniu w związku małżeńskim oraz dane personalne małżonka sędzi A. W. stanowi informację publiczną. W ocenie Skarżącego tak, ponieważ kwestie małżeństw sędziów regulują przepisy prawa o ustroju sądów powszechnych. Odmienny pogląd w tej kwestii reprezentuje Prezes Sądu wywodząc, że kwestie związane z zawarciem przez sędziego związku małżeńskiego, w tym również z przedstawicielem tego samego lub innego zawodu prawniczego pozostają poza zainteresowaniem ustawodawcy i nie stanowią kwestii publicznej wymagającej regulacji na poziomie ustawowym lub w drodze innego aktu prawnego. Sąd w składzie orzekającym w sprawie argumentację Prezesa Sądu popiera i przychyla się do wyrażonego przez niego stanowiska. Przystępując do rozpoznania sprawy zaznaczyć wypada, że problematyka charakteru prawa do informacji publicznej była wielokrotnie przedmiotem analizy w orzecznictwie i doktrynie. Poruszył ją także NSA w wyroku z 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1953/15. Podkreślił w nim, że przedmiot informacji publicznej określa przepis art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który wiąże pojęcie "prawa do uzyskiwania informacji" z działalnością podmiotów wskazanych w Konstytucji, a nie wyłącznie z samymi podmiotami, w oderwaniu od wykonywanej przez nie działalności. Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP "prawo do uzyskiwania informacji" to prawo do informacji o "działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne", co oznacza, że jest to prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz o działalności osób pełniących funkcje publiczne. (...) Prawo do informacji publicznej to zatem prawo do informacji o działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP, co oznacza, że informacja dotycząca tych podmiotów, lecz wykraczająca poza granice ich działalności nie jest informacją publiczną. Dalej NSA w wymienionym orzeczeniu zaznaczył, że dla określenia wyznaczonego konstytucyjnie zakresu prawa do informacji istotne jest ustalenie rozumienia pojęcia "działalności" organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne, organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Przyjęte w języku polskim rozumienie pojęcia działalności oznacza "ogół działań, czynności, starań podejmowanych w określonym celu, zakresie" (por. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Tom 1, Warszawa 1999, s. 216). Jest to zatem aktywność ukierunkowana na wypełnienie określonego zadania i zrealizowanie określonego celu, a nie jakakolwiek aktywność. Odniesienie przez prawodawcę konstytucyjnego pojęcia "działalności" użytego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP do działalności takich podmiotów jak organy władzy publicznej, osoby pełniące funkcje publiczne, organy samorządu gospodarczego i zawodowego oraz inne osoby oraz jednostki organizacyjne w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, uzasadnia wniosek, że prawo do informacji, o jakiej mowa w tym przepisie, obejmuje informację o takiej aktywności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP, która ukierunkowana jest na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych. (...) Brak zatem podstaw do przyjęcia, że każda aktywność stanowi istotę działania wskazanych podmiotów w zakresie wypełniania zadań i realizacji celów publicznych. Gdyby intencją prawodawcy konstytucyjnego było objęcie prawem do informacji każdego przejawu aktywności wskazanych podmiotów, albo aktywności, która w jakikolwiek sposób wiązałaby się z realizowaniem przez nie zadań i celów publicznych, dałby temu wyraz w regulacji konstytucyjnej. Należy zatem przyjąć, że taka aktywność, która jest związana ze sferą życia prywatnego i jednocześnie nie pozostaje w jakimkolwiek związku z określonymi działaniami ukierunkowanymi na wypełnianie zadań publicznych nie stanowi działalności, o jakiej mowa w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Istnieje sfera ogólnej działalności osób pełniących funkcje publiczne, w tym piastunów organów i urzędów, która nie podlega prawu do informacji publicznej. Niezależnie pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił w przepisach art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w ten sposób, że informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych. Z kolei sprawa publiczna oznacza przejaw działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP w jej rozumieniu wynikającym z unormowań Konstytucji RP, tj. takiej aktywności tych podmiotów, która ukierunkowana jest na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych, co nie jest tożsame z każdym przejawem aktywności tych podmiotów, w tym aktywnością, która będąc związana ze sferą życia prywatnego jednocześnie nie pozostaje w jakimkolwiek związku z działaniami ukierunkowanymi na wypełnianie zadań publicznych. (zob. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10). Oznacza to, że w sprawach prywatnych nie mamy do czynienia z informacją publiczną (wyrok NSA z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1035/10). Według art. 176 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. z 1997, nr.78, poz.483 ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed sądami określają ustawy. Jedną z nich jest ustawa z dnia 27 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 poz.334; dalej: p.u.s.). W art. 63 § 1 p.u.s. określone zostały wymagania na stanowisku sędziego sądu okręgowego w ten sposób, że może być powołany sędzia sądu rejonowego oraz sędzia wojskowego sądu garnizonowego, który posiada co najmniej czteroletni okres pracy na stanowisku sędziego sądu rejonowego lub sędziego wojskowego sądu garnizonowego lub na stanowisku prokuratora. Z kolei w katalogu wymagań na stanowisko sędziego sądu rejonowego, zawartych w w art. 61 § 1 p.u.s. nie uwzględnione zostały oczekiwania co do stanu cywilnego sędziego. Jak bowiem wynika z treści przywołanego przepisu na stanowisko sędziego sądu rejonowego może być powołany ten, kto: 1) posiada wyłącznie obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i publicznych, a także nie był prawomocnie skazany za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe; 2) jest nieskazitelnego charakteru; 3) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł zawodowy magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej; 4) jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziego; 5) ukończył 29 lat; 6) złożył egzamin sędziowski lub prokuratorski; 7) zajmując stanowisko asesora sądowego, pełnił obowiązki sędziego co najmniej przez trzy lata. Oznacza to zatem, że ustawodawca nie dostrzegł związku pomiędzy stanem cywilnym sędziego a właściwym, prawidłowym wykonywaniem przez niego zadań i obowiązków. Także analiza pozostałych przepisów u.s.p. skłania do wniosku, że ustawodawca dopuszcza możliwość małżeństw sędziów. Wymaga jednak wówczas zachowania zasad zapewniających właściwe wykonywanie obowiązków sędziego jak na przykład zakazu pełnienia funkcji w tym samym wydziale (art. 6 p.u.s.), przeprowadzania wizytacji przez małżonka sędziego (37c § 4 p.u.s.) czy też zakresu informacji w oświadczeniu majątkowym (art. 87 § 1 pkt 7 p.u.s.). Sąd zauważa przy tym, że Prezes Sądu co do zapewnienia właściwego wykonywania obowiązków przez sędziego A. W. w istocie odpowiedział w piśmie z 20 marca 2025r. poprzez wskazanie, że w jej przypadku nie miała miejsca nigdy okoliczność zakazu orzekania przez sędziów małżonków w tym samym wydziale, wizytacji wydziału przez małżonka sędziego orzekającego w tym wydziale, oceny kwalifikacji lub opiniowania sędziego przez jego małżonka. Przechodząc kolejno do zbadania zasadności wywiedzionej skargi w kontrolowanej sprawie o bezczynność stwierdzić należy, że ocena działań Prezesa Sądu w celu załatwienia wniosku Skarżącego o udostępnienie informacji publicznej nie uzasadnia zarzutu jego bezczynności. Ustawodawca ustalił, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, to powinien - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie może być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Zaznaczyć także należy, że w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują (wyrok WSA w Białymstoku z 24 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Bk 60/22). Mając na uwadze powyższe o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Z akt administracyjnych wynika, że Skarżący w ramach swojego wniosku z 19 marca 2025r. zażądał od Prezesa Sądu informacji dotyczących sędzi A. W. (karta 1 akt administracyjnych). Prezes Sądu udzielił odpowiedzi w dniu 21 marca 2025r. (karta 4 akt administracyjnych) w formie elektronicznej, a następnie – na wyraźne wskazanie Skarżącego – doręczył ją skutecznie w formie tradycyjnej w dniu 1 kwietnia 2025r. (karta 8 akt administracyjnych) czyli po upływie 12 dni. Zachowany został zatem termin wynikający z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Oznacza to więc, że Prezes Sądu nie pozostaje w bezczynności. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a, skargę oddalił.