III SAB/Gl 209/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lipca 2024 r. sprawy ze skargi W. K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Prezes Sądu Rejonowego w B. dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa, 2. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w B. do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt z prawomocnym orzeczeniem, 3. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w B. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W. K. (dalej: wnioskodawca, skarżący), na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 z późn. zm.), złożył w dniu 6 września 2023 r., drogą mailową, w Sądzie Rejonowym w B. wniosek o udostępnienie informacji w zakresie: kto dla postępowania przeciwko Wójtowi Gminy J. był odpowiedzialny za poinformowanie Gminy J. o ukończonym postępowaniu karnym zakończonym wyrokiem karnym wobec wójta Gminy J. Z. B. co wynika z art 21 par. 1 k.p.k. Wniósł o podanie imienia, nazwiska i stanowiska osoby która winna wypełnić obowiązek poinformowania o zakończeniu wspomnianego wyżej postępowania karnego i wskazał prawdopodobny numer akt. Zwrócił się o przesłanie wnioskowanych informacji na wskazany adres mailowy. Pismem z 27 lutego 2024 r. wnioskodawca wniósł skargę na bezczynność organu w sprawie rozpatrzenia wniosku. W skardze zarzucił Prezesowi Sądu Rejonowego w B. (dalej: organ) bezczynność z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na celowość działań zatajenia żądanej informacji i wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 7 dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że na złożony wniosek z 6 września 2023 r., skarżący otrzymał wyczerpującą odpowiedź zawartą w piśmie Prezesa Sądu Rejonowego w B. z 20 września 2013 r. (pisownia oryginalna). Skarżący w odniesieniu do odpowiedzi na skargę, w piśmie z 3 maja 2024 r. poinformował tut. Sąd, że wskazanego przez Prezesa Sądu Rejonowego pisma z dnia 20 września 2013 r. nie otrzymał. Oświadczył, że podtrzymuje swoją skargę i wnosi o zobowiązanie organu do dostarczenia potwierdzenia odbioru przezeń wskazanego pisma. Organ, pismem z 22 maja 2024 r. wyjaśnił, że pismo z 20 września 2023 r. zawierające żądaną informację publiczną omyłkowo nie zostało wysłane do skarżącego i znajdowało się w dokumentach roboczych przeznaczonych do wysyłki co wynika z oświadczenia pracownika Biura Obsługi Interesanta odpowiedzialnego za wysyłkę korespondencji E PUAP. Ponadto oświadczył, że jednocześnie przesyła skarżącemu pismo zawierające żądaną informację publiczną oraz odrębne pismo zawierające wyjaśnienie i przeprosiny. Z pisma procesowego skarżącego z 2 lipca 2024 r. wynika, że nie otrzymał informacji objętej wnioskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. Celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwieniu sprawy administracyjnej. W doktrynie oraz orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem, że nie istnieje obowiązek wydania stosowanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy. Należy przy tym podkreślić, że niniejsze postępowanie zainicjował wniosek skarżącego z 6 września 2023 r., na który organ faktycznie nie odpowiedział. Organ mimo złożonych w toku sprawy wyjaśnień nie przedłożył urzędowego poświadczenia doręczenia wysłanych skarżącemu pism, a w tym pisma z 20 września 2023 r. zawierającego żądane informacje. W kontrolowanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022r., poz. 902, dalej: u.d.i.p.) Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. W świetle art. 4 ust. 1 u.d.i.p. nie budzi wątpliwości, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a informacje dotyczące funkcjonowania jednostki organizacyjnej, która wykonuje zadania publiczne i dysponuje majątkiem publicznym są informacjami publicznymi. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, bezczynność polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, nie podejmuje takiej czynności, ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej bądź decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Jedynie w przypadku, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, załatwienie sprawy może nastąpić poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Termin ten może być jednak przedłużony nie dłużej niż o 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W przypadku złożenia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem ustalenie tych okoliczności pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że Prezes Sądu należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Oceniając zaś aspekt przedmiotowy sprawy wskazać stwierdzić, że żądane przez skarżącego informacje w zakresie udostępnienia informacji co do wykonania ustawowego obowiązku określonego w art. 21 §1 pkt 1 k.p.k. stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 ppkt d) u.d.i.p. Wobec spełnienia obu wskazanych przesłanek udostępnienia informacji publicznej organ, do którego skierowano wniosek, powinien był w ustawowym terminie wykonać działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia. Ustawodawca przewidział, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie może być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Przy czym ustawa nie wskazuje jakie powody opóźnienia są dopuszczalne w świetle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Analiza stanu faktycznego niniejszej sprawy przez pryzmat ww. przesłanek pozwoliła stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności w spornym zakresie. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący 6 września 2023 r., za pośrednictwem platformy ePUAP, skierował do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej żądając podania danych osobowych osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku z art. 21 § pkt 1 k.p.k. Do dnia wniesienia skargi tj. 27 lutego 2024 r., informacje objęte wnioskiem nie zostały udostępnione co czyni skargę uzasadnioną. Wprawdzie nadesłane Sądowi akta administracyjne sprawy zawierają odpowiedź organu na wniosek skarżącego z 20 września 2023 r., ale faktycznie nie została ona doręczona skarżącemu. Nie można też stwierdzić, że żądana informacja została udzielona w toku postępowania sądowego w dniu 22 maja 2024 r., jak podaje organ, bowiem nie przedłożono Sądowi urzędowego poświadczenia odbioru korespondencji przez skarżącego, a on sam w piśmie z 2 lipca 2024 r. podtrzymuje skargę. W tym stanie rzeczy Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, bowiem faktycznie nie udostępnił skarżącemu żądanej informacji. W przedmiotowej sprawie doszło do przekroczenia czternastodniowego terminu na załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o którym stanowi art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Bez znaczenia dla stwierdzenia bezczynności są podane przez organ przyczyny nieudostępnienia informacji w terminie. Błąd pracownika Sądu, który nie wysłał do skarżącego korespondencji nie tłumaczy i nie usprawiedliwia opóźnienia w udzieleniu informacji. Prezes Sądu odpowiada za organizację pracy i nadzór nad prawidłowym obiegiem korespondencji. Sąd stwierdził zatem bezczynność, uznając jednak, że w stanie faktycznym sprawy nie miała ona rażącego naruszenia prawa, bowiem nie była przez organ celowa i zamierzona. Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13). O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a.